Rzecznik
Praw Pacjenta

Działalność Rzecznika Praw Pacjenta (RPP) jest finansowana z budżetu państwa. Wydatki i dochody Rzecznika Praw Pacjenta są realizowane w części 66 budżetu państwa, ponadto Rzecznik Praw Pacjenta jest centralnym organem administracji rządowej, a nadzór nad jego działalnością sprawuje bezpośrednio Prezes Rady Ministrów.

Rzecznik Praw Pacjenta to urząd centralny, finansowany z budżetu państwa. Nie należy go mylić z pełnomocnikiem ds. praw pacjenta w szpitalu, który jest zatrudniany i finansowany bezpośrednio przez konkretną placówkę medyczną (szpital) – mówi Konrad Madejczyk rzecznik prasowy Rzecznika Praw Pacjenta i dodaje – Jako urząd współpracujemy z pełnomocnikami ds. praw pacjenta działającymi na terenie szpitala. Organizujemy dla nich szkolenia, warsztaty, wspieramy w prowadzeniu spraw dotyczących naruszenia praw pacjenta.

Misją Rzecznika jest ochrona i promowanie praw pacjentów w systemie ochrony zdrowia. To także podnoszenie poziomu wiedzy o prawach pacjenta – zarówno wśród przedstawicieli systemu ochrony zdrowia, jak i samych pacjentów, społeczeństwa. Rzecznik jest skoncentrowany na wprowadzaniu pozytywnych zmian w systemie opieki zdrowotnej w taki sposób, aby pacjenci znajdowali się w centrum dotyczących ich decyzji i działań związanych z opieką zdrowotną. Rzecznik jest zaangażowany w budowanie systemu opieki zdrowotnej w Polsce, który rzeczywiście odzwierciedla wizję opieki zdrowotnej skoncentrowanej na pacjencie, wysokiej jakości i bezpiecznych świadczeniach zdrowotnych oraz powszechnie przestrzeganych prawach pacjenta. 

Charakter działań Rzecznika Praw Pacjenta, jego nakierowanie na dbanie o dobro pacjentów sprawia, że zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i Narodowy Fundusz Zdrowia nie są instytucjami, które nadzorują działania Rzecznika Praw Pacjenta oraz nie finansują działań Rzecznika.

System finansowania leczenia w Polsce opiera się głównie na modelu publicznym, uzupełnianym przez środki prywatne, przede wszystkim w obszarze korzystania przez pacjentów z płatnych wizyt lekarskich i zabiegów. Jednak podstawą systemu ochrony zdrowia w Polsce jest oferta nieodpłatna dla pacjenta, finansowana ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.

Budżet Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) składa się głównie ze składek na ubezpieczenie zdrowotne (ok. 85% w 2026 r.), czyli składek płaconych przez obywateli.

Obowiązkowa składka (co do zasady 9% od zarobków) odprowadzana przez ubezpieczonych (pracowników, zleceniobiorców, przedsiębiorców) za pośrednictwem ZUS do NFZ. Z tego budżetu NFZ płaci za wizyty u lekarzy, badania, pobyty w szpitalach, zabiegi i operacje w placówkach, które mają z nim podpisane umowy. NFZ pokrywa też część kosztów leków dostępnych na receptę.

Z budżetu państwa finansowane jest leczenie osób nieubezpieczonych, ale mających prawo do świadczeń (np. dzieci, kobiety w ciąży) oraz niektóre programy zdrowotne.

Zaś gminy, powiaty i województwa finansują m.in. modernizację szpitali, zakupy sprzętu czy lokalne programy profilaktyczne. 

Ministerstwo Zdrowia w Polsce kształtuje politykę zdrowotną, nadzoruje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) oraz realizuje programy profilaktyczne i terapeutyczne. Finansowanie zadań pochodzi z budżetu państwa, składek zdrowotnych, Funduszu Medycznego oraz programów zdrowia publicznego. Zaś funkcjonowanie samego urzędu Ministerstwa Zdrowia finansowane jest z budżetu Państwa.

Znając zarówno zadania, jak i sposób finansowania poszczególnych instytucji pacjenci są świadomi tego, że Rzecznik Praw Pacjenta nie korzysta z pieniędzy przeznaczonych na leczenia pacjentów, a jego działalność służy dbaniu o to, aby prawa pacjenta były przestrzegane, w tym aby pacjenci mieli dostęp do świadczeń zdrowotnych.