KROK PO KROKU dostępność świadczeń zdrowotnych w podmiotach leczniczych dla osób ze szczególnymi potrzebami
28.01.2026
Rzecznik Praw Pacjenta we współpracy z ekspertami Ministerstwa Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, pracowników podmiotów leczniczych, przedstawicieli fundacji i organizacji pozarządowych opracował dokument ,,Dobre praktyki dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą” pn. „Krok po kroku - dostępność świadczeń zdrowotnych w podmiotach leczniczych dla osób ze szczególnymi potrzebami”.
Wspomniany dokument to zestaw podstawowych działań, wyszczególniający niezbędne praktyki, które placówki medyczne powinny wdrożyć, aby zapewnić pacjentom równy dostęp do opieki zdrowotnej. Powstał on w oparciu o praktyczne doświadczenia oraz ma pomóc we wdrażaniu przepisów prawa na każdym etapie kontaktu pacjenta z systemem opieki zdrowotnej.
Zarówno Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jak i Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych gwarantują pacjentowi równy i niedyskryminujący dostęp do świadczeń zdrowotnych. Mimo istniejących przepisów i standardów, konieczne są dalsze działania edukacyjne wspierające personel i pacjentów w codziennej praktyce.
Każdy pacjent ma bowiem prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Opracowanie to nie zastępuje przepisów prawnych, wytycznych czy standardów opracowanych m.in. przez Ministerstwo Zdrowia regulujących kwestię szeroko rozumianej dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Jesteśmy jednak świadomi, że mimo istniejących przepisów i standardów, konieczne są dalsze działania edukacyjne wspierające personel i pacjentów w codziennej praktyce – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
W przestrzeni funkcjonuje wiele zaleceń i rekomendacji, jednak w praktyce kontakt z pacjentem z niepełnosprawnością może budzić niepewność – często wynikającą z braku wiedzy, a nie złej woli. Dlatego ważne jest szkolenie personelu, rozwijanie umiejętności komunikacyjnych i stosowanie zasad savoir-vivre’u, aby eliminować bariery i stereotypy. Osoba z niepełnosprawnością to pacjent, który ma takie same prawa, jak inni pacjenci korzystający ze świadczeń placówki leczniczej. Istotne jest zatem wsparcie personelu w przełamywaniu mentalnych barier za pomocą odpowiednich szkoleń, wskazówek czy opracowanych zasad komunikacji.
W przypadku pacjenta z niepełnosprawnością, który zgłasza się na wizytę, istotna jest też elastyczność personelu w podejściu. Warto czasami odejść od standardowych reguł i schematów i podejść do tej sytuacji przede wszystkim z otwartością na drugiego człowieka.