Fundacja „Parowozownia Chabówka” ochroni unikatowe dziedzictwo polskiej kolei
24.07.2026
PKP SA i PKP Intercity SA tworzą Fundację „Parowozownia Chabówka”, która zadba o przyszłość historycznej parowozowni oraz zgromadzonej w niej unikatowej kolekcji zabytkowego taboru. Do jej zadań należeć będą ochrona zbiorów, utrzymanie infrastruktury i pojazdów historycznych, a także rozwój parowozowni jako miejsca, w którym dziedzictwo polskiej kolei jest zachowywane, przywracane do ruchu i udostępniane kolejnym pokoleniom. Utworzenie fundacji rozpoczyna nowy etap działalności tego miejsca, pozwoli przekształcić dotychczasowy skansen w nowoczesny i aktywny ośrodek dziedzictwa kolejowego.
Zakres działalności fundacji obejmie również inicjatywy muzealne, edukacyjne i turystyczne oraz organizację wydarzeń tematycznych. Istotnym zadaniem pozostanie zachowanie specjalistycznej wiedzy dotyczącej renowacji i obsługi historycznych pojazdów kolejowych, a także przekazywanie tych kompetencji kolejnym pokoleniom. W tym celu fundacja planuje podjąć współpracę ze szkołami technicznymi, organizacjami kolejowymi, stowarzyszeniami miłośników kolei i partnerami lokalnymi. PKP Intercity wesprze utrzymanie czynnego taboru oraz organizację przejazdów zabytkowymi składami, wykorzystując swoje zaplecze techniczne, operacyjne i przewozowe.
Parowozownia funkcjonowała dotychczas w strukturach PKP CARGO, jako Skansen Taboru Kolejowego. W związku z prowadzonym w spółce procesem restrukturyzacji oraz potrzebą zapewnienia w Chabówce stabilnych warunków dalszego rozwoju, podjęto decyzję o stworzeniu nowego modelu organizacyjnego. Formuła fundacji umożliwi długofalowe zarządzanie parowozownią, poszerzanie jej oferty oraz pozyskiwanie partnerów do realizacji projektów związanych z dziedzictwem kolejowym.
Początki Parowozowni w Chabówce sięgają 1884 r. Dotychczasowy Skansen Taboru Kolejowego został urządzony na terenie parowozowni odbudowanej w 1947 roku. Jego otwarcie nastąpiło w 1993 roku, jednak historyczny tabor zaczęto gromadzić w Chabówce już w połowie lat osiemdziesiątych XX wieku. Lokalizacji sprzyjało położenie w pobliżu jednej z najciekawszych historycznych tras kolejowych w Polsce – linii prowadzącej przez Mszanę Dolną i Limanową do Nowego Sącza. Przez ponad trzy dekady Chabówka stała się rozpoznawalnym ośrodkiem ochrony zabytków kolejnictwa. Historyczne pojazdy są tutaj prezentowane, konserwowane i naprawiane, a sprawne jednostki wykorzystywane do prowadzenia pociągów historycznych.
Unikatowa kolekcja historycznego taboru
W Parowozowni Chabówka zgromadzono ponad 100 jednostek historycznego taboru. Wśród nich jest 17 sprawnych pojazdów, w tym 3 czynne parowozy, 33 jednostki oczekujące na naprawy okresowe oraz 53 obiekty pełniące funkcję eksponatów. Zaplecze parowozowni obejmuje hale naprawcze, warsztaty, budynek administracyjny mieszczący ekspozycję muzealną i miejsca noclegowe, zabytkowy peron oraz tereny przeznaczone do prezentowania pojazdów.
Fundacja przejmie 53 jednostki nieczynnego taboru historycznego, w tym:
- 27 lokomotyw – 19 parowozów, trzy lokomotywy elektryczne i pięć lokomotyw spalinowych;
- 18 wagonów – trzy osobowe, dziewięć towarowych i sześć służbowych;
- oraz dwa tendry, pięć pługów odśnieżnych i żuraw kolejowy.
Fundacja będzie także korzystać z taboru czynnego, pojazdów przeznaczonych do przywrócenia do ruchu oraz maszyn i urządzeń niezbędnych do ich utrzymania. Wśród najcenniejszych obiektów znajdujących się w Chabówce jest parowóz TKb-1479 z 1878 roku – najstarszy zachowany parowóz w Polsce. Do wyjątkowych pojazdów należą również parowóz Ty37-17, wyprodukowany w 1938 roku w Zakładach Cegielskiego w Poznaniu, parowóz OKz32-2 – jedyny zachowany przedwojenny polski parowóz przeznaczony do pracy na liniach górskich oraz parowóz Ol12-7 z 1912 roku. Zabytkowe pojazdy z Chabówki były wykorzystywane przy realizacji produkcji filmowych. Tutejszy tabor pojawiał się między innymi w filmach „Lista Schindlera”, „Przedwiośnie”, „Złoto dezerterów”, „Katyń” i „Szatan z siódmej klasy”.
