Z dniem 1 lipca 2026 roku Polska objęła na okres dwóch lat przewodnictwo w Komisji Helsińskiej  wyznaczając na czas swojej prezydencji następujące priorytety:

Bałtycki Plan Działania HELCOM (BSAP), pierwotnie przyjęty podczas spotkania ministerialnego HELCOM w Krakowie w 2007 r., a następnie zaktualizowany podczas spotkania ministerialnego HELCOM w Lubece w 2021 r., jest strategicznym programem HELCOM obejmującym środki i działania mające na celu osiągnięcie dobrego stanu środowiska morskiego, co ostatecznie prowadzi do zdrowego stanu środowiska Morza Bałtyckiego.

Zaktualizowany BSAP jest najważniejszym dokumentem HELCOM w zakresie programowania
i organizacji prac do 2030 r., dlatego jego wdrożenie ma kluczowe znaczenie dla HELCOM.

Wdrażanie działań BSAP jest obecnie przedmiotem pierwszego sprawozdania, którego wyniki zostaną przedstawione i omówione podczas spotkania ministerialnego HELCOM w Warszawie w 2026 r. Spotkanie ministerialne stanowi okazję do podwojenia wysiłków i podjęcia zobowiązań, aby zapewnić osiągnięcie celów określonych w BSAP do 2030 r. Ministrowie mogą również podjąć decyzję
o rozpoczęciu prac nad kolejną wersją BSAP, obowiązującą po 2030 r.

Polska będzie priorytetowo traktować dalsze i zwiększone zaangażowanie interesariuszy we wdrażanie Bałtyckiego Planu Działania oraz ewentualne przyszłe prace nad nowym BSAP.

HELCOM, jako regionalna organizacja międzyrządowa, stoi obecnie w obliczu szeregu wyzwań związanych z napiętą sytuacją geopolityczną w regionie. Sytuacja ta wpływa nie tylko na funkcjonowanie samej organizacji (w obliczu braku udziału Rosji w ramach tzw. „pauzy strategicznej”), ale przede wszystkim stanowi poważne zagrożenie dla środowiska morskiego Morza Bałtyckiego.

Aby zwiększyć odporność HELCOM na bieżące wyzwania geopolityczne i środowiskowe, Polska dostrzega potrzebę kontynuowania trwającej dyskusji na temat poprawy skuteczności HELCOM
w realizacji jego podstawowych zadań i zobowiązań.

Ponadto Polska pragnie zająć się kwestią tzw. „floty cienii”, biorąc pod uwagę zagrożenia środowiskowe stwarzane przez te statki, a także prace HELCOM związane z reagowaniem na zanieczyszczenia i oceną ryzyka, we współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi i ramami współpracy.

Wiedza oparta na nauce ma ogromne znaczenie nie tylko dla oceny aktualnego stanu Morza Bałtyckiego, ale także dla zapewnienia solidnych podstaw decyzyjnych HELCOM, jak i dla oceny rezultatów wspólnych i krajowych działań i wysiłków.

Polska uważa, że ​​rozwój i wykorzystanie wiedzy opartej na nauce w ramach HELCOM to ściśle ze sobą powiązane procesy. Z jednej strony, holistyczne oceny HELCOM (HOLAS) oferują kompleksowy przegląd stanu ekologicznego Morza Bałtyckiego jako całości. Z drugiej strony, Agenda Naukowa HELCOM służy komunikowaniu priorytetów naukowych HELCOM organom finansującym,
a jednocześnie zachęca środowisko naukowe do uzupełniania luk w wiedzy istotnych dla prac HELCOM i wzmacniania relacji między nauką a polityką.

Oba procesy będą kontynuowane również podczas polskiego przewodnictwa – Agenda Naukowa HELCOM, pierwotnie przyjęta na spotkaniu ministerialnym HELCOM w 2021 r., ma zostać zaktualizowana na spotkaniu ministerialnym HELCOM w 2026 r., a prace nad czwartą holistyczną oceną Morza Bałtyckiego (HOLAS 4) będą kontynowanie.

Priorytety przewodnictwa w HELCOM proponowane przez Strony Konwencji co do zasady mają charakter ogólny i odnoszą się do zagadnień stanowiących wyzwanie dla wszystkich państw regionu Morza Bałtyckiego.