W ramach transpozycji dyrektywy (UE) 2020/2184 uregulowano następujące zagadnienia:

• doprecyzowano kompetencje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) oraz procedury w zakresie nadzoru nad jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
• doprecyzowano kompetencje organów Wojskowej Inspekcji Sanitarnej (WIS) oraz procedury w zakresie nadzoru nad jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
• określono kompetencje organów Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP) w zakresie opiniowania przeprowadzonych ocen ryzyka i prowadzenia działań zapobiegających ryzyku oraz zapewnienia KE, Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiemu Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób dostępu do ocen ryzyka w obszarach zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.;
• określono obowiązki dostawców wody obejmujące badania jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w zakresie wewnętrznej kontroli jakości;
• zobowiązano dostawców wody do dokonywania ocen ryzyka w obszarach zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (po raz pierwszy do 31 grudnia 2026 r. Ustawa nakłada na dostawcę wody obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, jej przeglądu - przynajmniej co 6 lat, zaś w razie potrzeby aktualizacji oraz przekazania tej oceny lub aktualizacji odpowiednio właściwym organom PIS lub WIS oraz właściwym organom PGW WP;
• zobowiązano dostawców wody do dokonywania oceny ryzyka w systemach zaopatrzenia w wodę (po raz pierwszy do 30 czerwca 2028 r.) oraz podejmowania działań mających na celu zarządzanie tym ryzykiem. Ocenę ryzyka w systemach zaopatrzenia w wodę dostawcy wody będą przekazywać odpowiednio właściwym organom PIS lub WIS;
• zobowiązano właścicieli lub zarządców obiektów priorytetowych do dokonania oceny ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym, a następnie co 6 lat dokonywania jej przeglądu i w razie potrzeb aktualizacji;
• zobowiązano właścicieli lub zarządców budynków, z wyłączeniem budynków mieszkalnych jednorodzinnych i w zabudowie jednorodzinnej, do dokonywania ogólnej analizy potencjalnych ryzyk związanych z wewnętrznymi systemami wodociągowymi, a następnie co 6 lat jej przeglądów i ewentualnych aktualizacji;
• szczegółowo uregulowano obowiązki dostawców wody w zakresie informowania konsumentów o jakości, cenach i zużyciu wody oraz określono środki przekazywania tych informacji. Dostawca wody przynajmniej raz w roku przekazuje konsumentom np. na fakturze lub w aplikacji mobilnej informacje dotyczące ilości rocznie zużytej wody, przebiegu zużycia wody w porównaniu ze średnim zużyciem w gospodarstwach domowych i ceny za litr wody dla porównania z cenami wody butelkowanej. Obowiązek obejmuje dostęp online do aktualnych informacji, takich jak: jakość wody, przekroczenia wartości parametrycznych, twardość oraz stopień mineralizacji wody, wyniki programów monitoringu, wyniki oceny ryzyka itp.
• określono kompetencje właściwych organów w zakresie opracowywania zbiorów danych i sprawozdań na potrzeby wypełnienia zobowiązań raportowych w zakresie oceny i zarządzania ryzykiem, przekroczeń wartości parametrycznych parametrów jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i podejmowanych w związku z tym działań naprawczych, wystąpienia incydentów lub zdarzeń skutkujących potencjalnym niebezpieczeństwem dla zdrowia ludzi oraz udzielonych zgód na odstępstwa od wymagań dla parametrów chemicznych jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi,
• określono kompetencje właściwych organów w zakresie wdrażania procedur oceny zgodności, w tym tworzenia jednostek uprawnionych do oceny i weryfikacji materiałów i produktów do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi – według zasad zharmonizowanych w UE, których podstawą są akty wykonawcze i akty delegowane przyjęte przez KE, co wiąże się z nałożeniem obowiązków na różne grupy podmiotów: obligatoryjne zapewnienie zgodności składu materiałów z europejskimi listami pozytywnymi – producenci materiałów; metodyki testowania i zatwierdzania materiałów końcowych oraz kryteria akceptacji wyników określone w aktach wykonawczych – laboratoria badawcze z uwagi na zakres i metodę badań, producenci z uwagi na koszty badań; przeprowadzenie oceny stałości właściwości użytkowych wyrobów – akredytowana jednostka uczestnicząca w ocenie zgodności, spełniająca wymagania określone przez KE;
• określono wymagania dla producentów i importerów chemikaliów do uzdatniania wody i materiałów filtracyjnych do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz dla dostawców wody w zakresie ich stosowania, jak również określono kompetencje właściwych organów w zakresie nadzoru nad chemikaliami do uzdatniania wody i materiałami filtracyjnymi do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
• uregulowano obowiązki prezesa PGW WP oraz ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej w zakresie oceny wycieków wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w celu przekazania tej oceny do KE oraz opracowania planów działania w celu ograniczenia wycieków wody. W zależności od oceny wielkości wycieków wody minister właściwy do spraw gospodarki wodnej opracuje, we współpracy z PGW WP, plan działań mających na celu ograniczenie wielkości wycieków wody i przekaże ten plan KE w terminie 2 lat od dnia przyjęcia aktu delegowanego KE;
• ustanowiono procedury i nałożono obowiązki na organy lub inne jednostki organizacyjne gminy w zakresie identyfikacji osób lub grup ludności pozbawionych dostępu albo posiadających ograniczony dostęp do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz zobowiązano, we współpracy z dostawcami wody, do podejmowania działań w celu zapewnienia lub poprawy dostępu tych osób i grup do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Zakłada się podejmowanie przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) we współpracy z dostawcami wody działań w celu poprawy lub utrzymania powszechnego dostępu ludności do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi przez informowanie o możliwościach podłączenia się do sieci wodociągowej lub o alternatywnych sposobach uzyskania dostępu do wody oraz stosowanie innych niezbędnych i odpowiednich środków. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) po uzyskaniu informacji z ośrodka pomocy społecznej identyfikuje osoby oraz wrażliwe i zmarginalizowane grupy osób bez dostępu lub o ograniczonym dostępie do wody, ocenia możliwości poprawy dostępu do wody. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje informacje o wyżej wymienionych działaniach właściwym jednostkom PGW WP, które co 6 lat będą przekazywały te informacje do KE (po raz pierwszy do dnia 12 stycznia 2029 r. zgodnie z dyrektywą (UE) 2020/2184).

 

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

1) naturalnych wód mineralnych spełniających wymagania określone w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448 oraz z 2025 r. poz. 1424);

2) wód leczniczych:

a) w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2026 r. poz. 69),

b) dla których wymagania określają przepisy wydane na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1135);

3) wód termalnych i solanek w rozumieniu odpowiednio art. 5 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2026 r. poz. 69);

4) wody pochodzącej z indywidualnego źródła, które dostarcza średnio na dobę mniej niż 10 m³ wody lub zaopatruje w wodę mniej niż 50 osób, chyba że dostarczanie tej wody stanowi przedmiot działalności gospodarczej lub ta woda jest dostarczana do budynków użyteczności publicznej lub do budynków zamieszkania zbiorowego, lub do podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze, a ta woda jest wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

 

Pytania i odpowiedzi

Pytanie: Czy spółdzielnia mieszkaniowa, która wynajmuje lokal w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na potrzeby przedszkola lub przychodni zdrowia jest zobowiązana do wykonania oceny ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym czy też zobowiązana jest przeprowadzić ogólną analizę potencjalnych ryzyk?

Odpowiedź: Spółdzielnia mieszkaniowa jako właściciel lub zarządca budynku mieszkalnego wielorodzinnego jest zobowiązana do przeprowadzenia ogólnej analizy potencjalnych ryzyk związanych z wewnętrznym systemem wodociągowym tego budynku, stosownie do art. 4i ust. 7 ustawy z dnia 13 marca 2026 roku o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Natomiast obowiązek dokonania oceny ryzyka w rozumieniu art. 4i ust. 1 tej ustawy nie dotyczy co do zasady całego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, lecz może odnosić się wyłącznie do wydzielonej części niemieszkalnej, jeżeli część ta spełnia ustawowe kryteria obiektu priorytetowego.

Pytanie: W jaki sposób publikować roczną informację dla konsumentów, o której mowa w art. 4q?

Odpowiedź: Dostawca wody udostępnia konsumentom informacje w ramach rozliczeń (np. na fakturze) za zaopatrzenie w wodę. Natomiast forma tych rozliczeń może być papierowa lub elektroniczna (np. w aplikacji). Przy czym ustawodawca zastrzega, że obowiązek ten dostawca wody realizuje, jeżeli jest to technicznie wykonalne, a wymagane przepisami informacje są dla niego dostępne.

Pytanie: Jakie działania podejmują jednostki samorządu terytorialnego w celu poprawy lub utrzymania powszechnego dostępu ludności do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W jaki sposób identyfikować osoby wykluczone? Czy dostęp do wody będzie ograniczony odległością? Czy też wystarczy, że w ustalonych punktach miasta będą rozmieszczone zdroje/poidełka?

Odpowiedź: Dyrektywa 2020/2184 nakazuje państwom członkowskim UE zwracać szczególną uwagę na wrażliwe i zmarginalizowane grupy społeczne (w szczególności: uchodźców, społeczności wędrownych, osoby bezdomne i kultury mniejszości) oraz wprowadzać niezbędne środki, aby poprawić im dostęp do wody przeznaczonej do spożycia. W art. 4 ustawy z dnia 13 marca 2026 roku o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw określono obowiązek identyfikacji osób bez dostępu lub o ograniczonym dostępie do wody do spożycia, w szczególności spośród osób, członków rodzin i grup osób zagrożonych ubóstwem, marginalizacją i wykluczeniem społecznym. W ich identyfikacji może być pomocny art. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639, 974, 986). Przepisy ustawodawstwa unijnego i krajowego nie określają progu w zakresie ilości dostarczonej wody do spożycia, jak i odległości od miejsca zaopatrzenia w wodę. Środki poprawy dostępu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powinny być dostosowanie do indywidualnych potrzeb i sytuacji osób bez dostępu lub o ograniczonym dostępie do wody. Wybór środków poprawy dostępu do wody do spożycia pozostawia się organom gminy i dostawcom wody. Środki te mogą polegać na zapewnieniu alternatywnych systemów zaopatrzenia, takich jak: urządzenia do uzdatniania wody do użytku indywidualnego, dostarczaniu wody za pomocą cystern, w tym również przewoźnych zbiorników, a także przez montaż punktów poboru wody (np. poidełek, źródełek, zdrojów wody pitnej).  Analogicznie właściciele lub zarządcy budynków użyteczności publicznej będą zobowiązani do zapewnienia w tych budynkach powszechnie dostępnych punktów poboru wody (np. dystrybutorów wody, kranów).

Pytanie: Czy koszty wdrożenia monitoringu operacyjnego oraz monitoringu substancji promieniotwórczych mogą być uwzględniane w taryfach za wodę przed końcem okresu ich obowiązywania?

Odpowiedź: Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może wystąpić do organu regulacyjnego z wnioskiem o skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy i zatwierdzenie nowej taryfy m.in. gdy nastąpiły udokumentowane zmiany warunków ekonomicznych albo warunków świadczenia usług. W związku z czym koszty realizacji nowych obowiązków mogą stanowić uzasadnioną potrzebę złożenia wniosku o skrócenie obowiązującej taryfy i ich uwzględnienie w nowej taryfie.

Pytanie: Jak wyznaczyć granicę obszaru zasilania dla ujęcia wody powierzchniowej do oszacowania ryzyka jeśli rzeka przepływa również poza granicami państwa?

Odpowiedź: Nowelizacja ustawy przy dokonywaniu oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi nie wprowadza obowiązku wyznaczania jego granicy.

Pytanie: Jakie działania będą podejmować organy nadzoru, w przypadku braku kompletnej oceny ryzyka?

Odpowiedź: Organ nadzoru, w ramach swoich kompetencji kontrolnych, może oceniać prawidłowość i kompletność oceny ryzyka oraz w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wzywać do jej uzupełnienia, aktualizacji albo usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Pytanie: Jak wyegzekwować ocenę ryzyka od dostawcy hurtowego w odpowiednim terminie, skoro terminy się pokrywają?

Odpowiedź: Terminy na dokonanie "pierwszej" oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody upływa 31 grudnia 2026 r. natomiast w systemie zaopatrzenia w wodę został wyznaczony na 30 czerwca 2028 r. Zatem terminy nie pokrywają się i zapewniają właściwą kolejność realizacji tego obowiązku. Zobowiązanie dostawcy hurtowego do przekazania odbiorcy wody oceny ryzyka w odpowiednim terminie może zostać uregulowane w ramach umowy lub aneksie do umowy.

Pytanie: Czy posiadając ocenę ryzyka ujęć wody stworzoną w grudniu 2025 r. należy wykonać jej aktualizację do końca 2026 r.?

Odpowiedź: Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powinna spełniać wymagania określone w art. 4f znowelizowanej ustawy. Zaleca się zatem dokładne zweryfikowanie oceny ryzyka ujęć wody przeprowadzonej w 2025 r. i jej uzupełnienie (np. o raport podsumowujący), aby odpowiadała obowiązującym przepisom. Kompletna ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powinna zostać przekazana odpowiednim organom do 31 grudnia 2026 r.

Pytanie: Czy w związku z nowelizacją ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz obowiązującymi przepisami ustawy Prawo Wodne należy wykonywać oddzielnie analizę ryzyka i ocenę ryzyka dla ujęcia wody?

Odpowiedź: Zgodnie z art. 4f ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2026 roku o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi lub jej aktualizacja uwzględnia analizę ryzyka, o której mowa w art. 133 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960, 1535, z 2026 r. poz. 445, 605, 815, 1033). Ocena ryzyka jest procesem znacznie szerszym i wykorzystuje m.in. wyniki przeprowadzonej wcześniej analizy ryzyka, aby podjąć decyzje odnośnie do akceptowalności wykrytych zagrożeń. Zatem analiza ryzyka jest elementem składowym całego procesu jakim jest ocena ryzyka.