Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie wytycznych Unii dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) stanowi fundament nowej polityki infrastrukturalnej Wspólnoty. Dokument ten zastępuje dotychczasowe przepisy z 2013 roku, dostosowując ramy prawne do celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz wymogów w zakresie cyfryzacji i odporności systemów transportowych. Głównym założeniem regulacji jest stworzenie spójnej, multimodalnej sieci o wysokich parametrach technicznych, która zostanie zrealizowana w trzech etapach: do 2030 r. (sieć bazowa), do 2040 r. (rozszerzona sieć bazowa) oraz do 2050 r. (sieć kompleksowa).

Zgodnie z rozporządzeniem, węzeł miejski oznacza obszar miejski, w którym infrastruktura transportowa sieci TEN-T jest połączona z infrastrukturą transportu lokalnego i regionalnego. Węzły te stanowią kluczowe punkty styku dla ruchu pasażerskiego i towarowego, zapewniając ciągłość przewozów między transportem dalekobieżnym a lokalną siecią dystrybucji i mobilności. Pełna lista węzłów miejskich dla każdego z Państw Członkowskich znajduje się w załączniku II do rozporządzenia.

W Polsce w wyniku rewizji przepisów liczba węzłów miejskich wzrosła z 8 do 30. 30 miast w Polsce jest objętych katalogiem obligatoryjnych zadań mających na celu dekarbonizację i poprawę efektywności transportu. Do najważniejszych obowiązków należy zapewnienie do 2030 r. przyjęcia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej obejmującego Miejski Obszar Funkcjonalny, gromadzenie i raportowanie Wskaźników Mobilności Miejskiej (UMI) zgodnie z aktem wykonawczym do rozporządzenia TEN-T.

Wprowadzenie tych wymogów ma na celu ujednolicenie standardów planowania transportu w całej Unii Europejskiej oraz zapewnienie mierzalności postępów w dekarbonizacji mobilności miejskiej.

Węzły miejskie TEN-T w Polsce

Źródło: Opracowanie własne CK SUMP

Lista węzłów miejskich sieci TEN-T:

1. Białystok 
2. Bielsko-Biała 
3. Bydgoszcz
4. Częstochowa
5. Elbląg
6. Gorzów Wielkopolski 
7. Kalisz 
8. Katowice / Metropolia GZM
9. Kielce 
10. Koszalin 
11. Kraków 
12. Legnica 
13. Lublin
14. Łódź 
15. Olsztyn 
16. Opole 
17. Płock 
18. Poznań 
19. Radom 
20. Rybnik
21. Rzeszów 
22. Szczecin-Świnoujście 
23. Tarnów 
24. Toruń 
25. Trójmiasto
26. Wałbrzych 
27. Warszawa 
28. Włocławek 
29. Wrocław
30. Zielona Góra