Centrum informacji
o konsultacjach

Komisja prawnicza to jeden z ostatnich i najważniejszych etapów na rządowej ścieżce legislacyjnej. Projekt trafia do niej po zaakceptowaniu przez Stały Komitet Rady Ministrów (SKRM). Organ wnioskujący ma obowiązek skierować ww. projekt do Rządowego Centrum legislacji (RCL) z wnioskiem o rozpatrzenie przez komisję prawniczą. Obowiązują tu konkretne terminy:

• 5 dni – tyle czasu ma ministerstwo na wysłanie wniosku do RCL, jeśli projekt został przyjęty przez SKRM bez żadnych zmian.
• termin indywidualny – jeśli SKRM wprowadził poprawki, datę przekazania projektu do komisji prawniczej wyznacza Przewodniczący SKRM.

Projekt trafiający do rozpatrzenia przez komisję prawniczą musi uwzględniać wcześniejsze ustalenia właściwych komitetów i SKRM. Do wniosku należy dołączyć niezbędną dokumentację, w tym uzasadnienie wraz z OSR, opinię o zgodności z prawem UE oraz projekty podstawowych aktów wykonawczych (jeśli ustawa przewiduje ich wydanie).

Jeśli dokumentacja jest niepełna, Prezes RCL ma prawo odesłać ją do poprawki lub zwrócić autorowi.

Skład komisji prawniczej każdorazowo ustala Prezes RCL, wskazując konkretne ministerstwa i urzędy centralne, których przedstawiciele muszą wziąć udział w posiedzeniu komisji prawniczej. W szczególnych przypadkach do prac mogą zostać zaproszone także inne instytucje.

Kluczową zasadą jest, że osoby upoważnione do udziału w posiedzeniu komisji prawniczej posiadają pełne kompetencje do uzgadniania wszelkich zagadnień prawnych, legislacyjnych i redakcyjnych. Pracami komisji prawniczej zawsze kieruje pracownik RCL wyznaczony przez Prezesa RCL, posiedzenia odbywają się w budynku RCL, ale możliwe są również posiedzenia w formule hybrydowej. Komisja prawnicza, jeśli projekt jest bardzo rozbudowany może trwać nawet kilka lub kilkanaście dni.

Głównym zadaniem komisji prawniczej jest ocena projektu pod względem prawnym, legislacyjnym i redakcyjnym. Legislatorzy z RCL sprawdzają w szczególności:

• zgodność projektu z obowiązującym systemem prawa,
• przestrzeganie zasad techniki prawodawczej,
• poprawność językową,
• ewentualne uwzględnienie opinii Rady Legislacyjnej.

Rozstrzygnięcia komisji prawniczej zapadają zazwyczaj w drodze uzgodnienia. Jeśli jednak członkowie komisji prawniczej nie dojdą do porozumienia, przewodniczący może samodzielnie rozstrzygnąć kwestię lub poddać ją pod głosowanie. Wówczas rozstrzyga się z uwzględnieniem opinii większości członków komisji prawniczej.  

Specyficzne zasady dotyczą zagadnień legislacyjnych (rozstrzyga je przewodniczący komisji prawniczej) oraz kwestii zgodności z prawem Unii Europejskiej (decyduje przedstawiciel ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w UE).

Efektem prac komisji prawniczej jest ustalenie ostatecznego brzmienia projektu. Przebieg posiedzenia jest dokumentowany w formie protokołu, który często zawiera tekst projektu z naniesionymi poprawkami.

Warto zaznaczyć, że Prezes RCL posiada kompetencję do:

• zwolnienia projektu z obowiązku rozpatrzenia przez komisję prawniczą, w tym pod warunkiem wprowadzenia określonych poprawek, wskazanych do naniesienia np. na posiedzeniu SKRM,
• przedstawienia wnioskodawcy stanowiska zawierającego uwagi do projektu, jeszcze przed wyznaczeniem posiedzenia komisji prawniczej albo zwolnienia projektu z obowiązku jego rozpatrzenia,
• odstąpienia od rozpatrzenia projektu, jeśli organ wnioskujący nie uwzględni przedstawionych wcześniej uwag o charakterze prawnym.

Po zakończeniu prac organ wnioskujący przygotowuje tekst uwzględniający ustalenia komisji prawniczej albo poprawki i przesyła go do RCL w celu weryfikacji. Całość dokumentacji, w tym protokoły i informacje o zwolnieniu z trybu komisji prawniczej, jest udostępniana publicznie w Rządowym Procesie Legislacyjnym (RPL).

W wyniku modyfikacji procesu legislacyjnego wprowadzonych w 2024 r., zrezygnowano z obligatoryjnego etapu potwierdzenia projektu ustawy przez SKRM.

Rezygnacja z tego etapu nie oznaczała jednak wykluczenia możliwości ponownego rozpatrzenia projektu dokumentu rządowego przez SKRM. W szczególności takie ponowne rozpatrzenie projektu przez SKRM może nastąpić, gdy:

• Sekretarz Rady Ministrów, działający z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, może przekazać Sekretarzowi SKRM projekt dokumentu rządowego, do którego zgłoszono uwagi,
• przewodniczący komisji prawniczej zleci wnioskodawcy wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie projektu przez SKRM, informując o tym jednocześnie Sekretarza SKRM,
• a także, gdy zmiany wynikające z ustaleń komisji prawniczej, które mogły mieć znaczenie dla poszczególnych członków SKRM, powinny zostać im przedstawione ponownie, albo na posiedzeniu, albo w trybie obiegowym, czyli poprzez rozesłanie tekstu po komisji prawniczej do potwierdzenia.