Rzecznik
Praw Pacjenta

Bezpieczeństwo pacjenta musi być priorytetem dla placówek, które wystawiają recepty na leki za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Niedopuszczalne są sytuacje, w których leki przepisywane są bez zbadania pacjenta, wyłącznie na podstawie wypełnionej przez pacjenta ankiety na stronie internetowej placówki. Moim obowiązkiem jest stanie na straży praw pacjenta, stąd działania podjęte przeze mnie w 2025 roku względem receptomatów – mówi Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej oraz udzielanych z należytą starannością. Ustalenie problemu zdrowotnego pacjenta (diagnoza) i wdrożenie leczenia, w tym zaordynowanie leków dostępnych na receptę, musi odbywać się zgodnie z ww. prawami pacjenta.

Dodać należy, że od 7 listopada 2024 r. nastąpiła zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje w zakresie wystawiania recept na niektóre produkty lecznicze, w tym na fentanyl czy medyczną marihuanę. Wprowadzono katalog środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1, których przepisanie na recepcie jest możliwe po osobistym zbadaniu pacjenta. Katalog ten obejmuje:

• fentanyl,
• morfinę,
• oksykodon,
• konopi ziele innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste,
• żywicę konopi.

Zatem od 7 listopada 2024 r. nie jest możliwe przepisanie recepty na ww. preparaty w drodze teleporady (na odległość). Osoba wystawiająca receptę ma obowiązek osobistego zbadania pacjenta w celu ustalenia (lub wykluczenia) wskazań do zastosowania danego preparatu. Wyjątkiem są przypadki kontynuacji leczenia określonym preparatem, kiedy osobą wystawiającą receptę jest lekarz udzielający świadczeń opieki zdrowotnej, w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej).

W 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta wydał 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w zakresie podmiotów leczniczych, które nie dostosowały się do ww. wymogów prawa, stwarzając niebezpieczne warunki udzielania świadczeń zdrowotnych dla swoich pacjentów.

W ostatnim czasie Rzecznik Praw Pacjenta nałożył także kolejne 4 kary pieniężne na podmioty, które nie dostosowały się do decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, na kwotę prawie pół miliona złotych.

Konieczność nałożenia kar finansowych wynika z niedostosowania się podmiotów do wydanej przeze mnie decyzji w sprawie uznania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta w zakresie działalności tzw. receptomatów – dodaje Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta.