Rzecznik
Praw Pacjenta

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych

W 2025 roku do Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęło ponad 2 500 wniosków o przyznanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Wydano ponad 1 314 decyzji, w tym 586 decyzji przyznających świadczenie kompensacyjne na łączną kwotę 34 mln zł. Średnia kwota przyznanego świadczenia wyniosła ok. 58 tys. zł. Przyznane środki wsparły 352 osoby w procesie powrotu do zdrowia, a 234 osoby bliskie otrzymały świadczenie w związku ze śmiercią krewnego.

Ochrona zbiorowych praw pacjentów

Departament Prawny w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta wszczął 429 postępowań zbiorowych. Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wydał w 2025 roku 419 decyzji dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W obszarze tzw. receptomatów oraz dostępu do leków odurzających (medycznej marihuany) wydano 28 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W 2025 roku Rzecznik Praw Pacjenta wydał również 24 decyzje nakładające na podmioty lecznicze kary za niezgodne z prawem postępowanie na łączną kwotę prawie 1,2 mln zł. Ponadto pracownicy Departamentu Prawnego brali udział w 60 rozprawach sądowych, zaopiniowali 91 projektów aktów prawnych, udzielili 55 interpretacji prawnych, m.in. dla podmiotów leczniczych.

Kwota 2 245 000 zł to wartość zadośćuczynień i odszkodowań (na mocy wydanych orzeczeń sądowych i zawartych ugód), które pacjentom przyniosły sprawy cywilne z udziałem Rzecznika Praw Pacjenta w 2025 roku. Łącznie, w całym okresie działalności Rzecznika Praw Pacjenta, kwota ta wyniosła ponad 15 mln zł.

Ochrona zbiorowych praw pacjentów, szczególnie w obszarze tzw. receptomatów, ale też działalności osób, które prowadzą leczenie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, czyli szarlatanów, to dla mnie priorytet. Procedowany projekt ustawy – tzw. lex szarlatan – powinien wejść w życie jak najszybciej, aby zapewnić skuteczniejsze narzędzia prawne ochrony pacjentek i pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi – mówi Bartłomiej Chmielowiec.

Postępowania wyjaśniające w indywidualnych sprawach pacjentów

W 2025 roku wydano 1 424 rozstrzygnięcia w ramach prowadzonych postępowań wyjaśniających w sprawach indywidualnych. Podjęto 6 698 spraw w ramach współpracy z podmiotami leczniczymi na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 9a oraz udzielono 10 624 pisemnych pouczeń i porad dla pacjentów.

Przy Rzeczniku Praw Pacjenta działa Telefoniczna Informacja Pacjenta (infolinia). W 2025 roku, w ramach całodobowych rozmów telefonicznych, udzielono ponad 87 tys. porad telefonicznych. Ponadto – na podstawie zgłoszeń pacjentów na infolinię – w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu i wymagających pilnego wsparcia podjęto ponad 1 300 interwencji pisemnych i telefonicznych w podmiotach leczniczych.

W sytuacjach, gdy konieczne jest pilne wsparcie pacjenta w jego trudnej sytuacji związanej ze zdrowiem, pracownicy Biura Rzecznika Praw Pacjenta podejmują działania interwencyjno‑wspierające w podmiotach leczniczych. Szybkie i skuteczne podjęcie działań ma na celu zapobieżenie naruszeniu praw pacjenta lub ograniczenie jego skutków, w szczególności w sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu pacjenta – mówi Bartłomiej Chmielowiec.

Postępowania wyjaśniające oraz interwencje dotyczą również pacjentów objętych psychiatryczną opieką zdrowotną. W 2025 roku Departament Zdrowia Psychicznego wszczął 8 133 sprawy, w tym: 5 533 zgłoszenia wpływające od pacjentów, ich osób bliskich, innych osób i instytucji w sprawach dotyczących praw pacjentów psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz 2 475 inicjatyw własnych, w szczególności podejmowanych przez Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, oceniających realizację praw pacjenta w szpitalach psychiatrycznych.

W październiku uruchomiono bezpłatną infolinię „Helpline” dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów, współfinansowaną ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W ciągu trzech miesięcy udzielono 766 porad telefonicznych oraz 20 porad pisemnych.

W ramach współpracy Rzecznika Praw Pacjenta z pełnomocnikami ds. praw pacjenta w podmiotach leczniczych przeprowadzono 9 warsztatów szkoleniowych online oraz warsztaty regionalne w siedzibach podmiotów leczniczych. W warsztatach i spotkaniach uczestniczyło średnio ok. 400 osób. We wrześniu zorganizowano również ogólnopolską konferencję dla pełnomocników ds. praw pacjenta w Warszawie, w której uczestniczyło 120 osób stacjonarnie i blisko 100 online. Pracownicy Biura Rzecznika Praw Pacjenta prowadzą również szkolenia z praw pacjenta dla personelu medycznego w podmiotach leczniczych. W 2025 roku w 22 tego rodzaju wydarzeniach uczestniczyło łącznie prawie 6 000 pracowników podmiotów medycznych.

Uzupełniając ten obraz działalności, warto również wspomnieć, że Rzecznik Praw Pacjenta lub przedstawiciele urzędu w 2025 roku wzięli udział w 105 konferencjach.