Rzecznik
Praw Pacjenta

Badanie – również przeprowadzane z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności – nie może ograniczać się do analizy ankiety medycznej i wymiany wiadomości tekstowych. Badanie wymaga rzeczywistej interakcji między lekarzem a pacjentem, umożliwiającej zadawanie pytań, ocenę odpowiedzi oraz obserwację pacjenta w zakresie, na jaki pozwala telemedycyna. Celem badania jest ustalenie stanu zdrowia pacjenta i podjęcie bezpiecznej decyzji terapeutycznej. Analiza dokumentacji medycznej nie jest badaniem pacjenta, a ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od badania jedynie w ściśle określonych przypadkach, takich jak wystawienie recepty na kontynuację leczenia. Tym bardziej za badanie nie można uznać wyłącznie informacji przekazanych przez pacjenta w ankiecie oraz w komunikacji tekstowej. Taka forma kontaktu nie pozwala lekarzowi ocenić stanu ogólnego pacjenta, zaobserwować objawów mogących mieć znaczenie dla rozpoznania ani zapewnić odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa przy ordynowaniu leków.

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty nie zawiera definicji pojęcia ,,badanie’’. Sąd potwierdził decyzję Rzecznika Praw Pacjenta o konieczności sięgnięcia do powszechnego znaczenia tego słowa, zgodnie z zasadami wykładni prawa. Słownik języka polskiego PWN definiuje, że ,,badać” oznacza m.in. „poddawać kogoś oględzinom lekarskim”. Na tej podstawie wskazał, że badanie pacjenta nie może sprowadzać się do biernego zapoznania się z informacjami przekazanymi przez pacjenta. Jest to zespół czynności wymagających aktywnej współpracy lekarza i pacjenta – obejmujących wywiad, ocenę stanu zdrowia oraz, w zakresie możliwym w telemedycynie, obserwację pacjenta. Tym samym sąd jednoznacznie przesądził, że ankieta internetowa i wymiana wiadomości tekstowych nie spełniają wymogów badania pacjenta w rozumieniu przepisów prawa.

Badanie pacjenta to nie tylko zebranie informacji o jego dolegliwościach. Obejmuje ono przede wszystkim rozmowę, podczas której lekarz zadaje pytania, analizuje odpowiedzi i dostosowuje ich zakres do konkretnego pacjenta. Każdy pacjent przekazuje informacje w inny sposób i może wymagać indywidualnego podejścia. Dlatego ankieta internetowa ani wymiana wiadomości tekstowych nie mogą zastąpić wywiadu lekarskiego. Badanie obejmuje także ocenę stanu pacjenta. Choć w telemedycynie nie zawsze jest możliwe wykonanie badania fizykalnego, lekarz może obserwować pacjenta, jego zachowanie, sposób mówienia czy oddech. Takiej oceny nie umożliwia komunikacja wyłącznie za pomocą tekstu.

Wyrok potwierdza, że rozwój telemedycyny nie oznacza obniżenia standardów udzielania świadczeń zdrowotnych. Badanie pacjenta musi umożliwiać lekarzowi rzetelną ocenę jego stanu zdrowia i podjęcie bezpiecznej decyzji. Ankieta internetowa i wymiana wiadomości tekstowych nie mogą zastąpić badania, od którego często zależy zdrowie, a nawet życie pacjenta. To ważne orzeczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i jakości świadczeń zdrowotnych

– podkreśla Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Chmielowiec.

Rzecznik Praw Pacjenta nie wyklucza, że komunikacja pacjenta z lekarzem za pośrednictwem wymiany komunikacji tekstowej (np. czaty, komunikatory) jest w ogóle niemożliwa. Może ona jednak dotyczyć np. prostych porad, a nie orzekania o stanie zdrowia pacjenta.

Wyrok stanowi kolejne potwierdzenie stanowiska Rzecznika Praw Pacjenta, zgodnie z którym organizacja świadczeń zdrowotnych udzielanych na odległość musi zapewniać pacjentom taki standard bezpieczeństwa, jaki wynika z obowiązujących przepisów i zasad wykonywania zawodu lekarza.