Rzecznik
Praw Pacjenta

Zagrożenie musi wynikać z aktualnego stanu zdrowia pacjenta, a nie z okoliczności, które występowały w chwili jego przyjęcia do szpitala.

Jeżeli pacjent chce opuścić szpital, ale lekarz uzna, że jego obecny stan stwarza bezpośrednie zagrożenie dla niego samego lub dla innych osób, dalszy pobyt może odbywać się już bez zgody pacjenta. W takiej sytuacji uruchamiana jest procedura przewidziana dla przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody.

Oznacza to, że szpital ma obowiązek w ciągu 72 godzin zawiadomić sąd opiekuńczy o zatrzymaniu pacjenta. Po otrzymaniu takiej informacji sąd wszczyna postępowanie i ocenia, czy dalszy pobyt pacjenta w szpitalu bez jego zgody jest zasadny.

 

Wypis z oddziału psychiatrii

Decyzję o wypisie ze szpitala lub oddziału psychiatrycznego zawsze podejmuje lekarz. Pacjent może zostać wypisany wtedy, gdy jego stan zdrowia nie wymaga już dalszego leczenia w danym szpitalu.

Zasada ta dotyczy zarówno osób przebywających w szpitalu za zgodą, jak i bez zgody. Pacjent pozostaje w szpitalu tak długo, jak długo lekarz uznaje, że istnieją medyczne powody jego dalszego leczenia. Wypis jest możliwy wtedy, gdy przyczyny przyjęcia i pobytu w szpitalu ustąpiły [1].

 

Wypis na żądanie

Osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym, również ubezwłasnowolniona, może w każdej chwili zwrócić się o wypis ze szpitala. Taki wniosek może złożyć ustnie lub pisemnie, a informacja o tym jest odnotowywana w dokumentacji medycznej. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej wniosek o wypis może złożyć także jej przedstawiciel ustawowy.

Jeżeli pacjent zostaje wypisany na własne żądanie, personel medyczny ma obowiązek poinformować go o możliwych skutkach przerwania leczenia lub rezygnacji z dalszej opieki medycznej [2].

Wycofanie zgody

Jeżeli pacjent został przyjęty do szpitala psychiatrycznego za swoją zgodą, ale w trakcie pobytu jego zachowanie zacznie wskazywać na bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia lub zdrowia albo dla życia lub zdrowia innych osób, lekarz może zdecydować o dalszym leczeniu pacjenta w szpitalu mimo jego sprzeciwu.

Ocena ta musi dotyczyć aktualnego stanu zdrowia pacjenta, a nie sytuacji, która miała miejsce w chwili przyjęcia do szpitala.

W takiej sytuacji dalszy pobyt odbywa się na zasadach przewidzianych dla hospitalizacji bez zgody pacjenta. Szpital ma wtedy obowiązek w ciągu 72 godzin poinformować o zaistniałej sytuacji [3]. Na podstawie otrzymanego zawiadomienia sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie dotyczące przyjęcia do szpitala psychiatrycznego, tj. ocenia, czy dalsze leczenie bez zgody pacjenta jest zasadne [4].

Sędzia wizytujący szpital wysłuchuje osobę przyjętą do szpitala psychiatrycznego bez zgody nie później niż w terminie 48 godzin od otrzymania zawiadomienia, o którym mowa powyżej [5]. Rozprawa powinna odbyć się w terminie 14 dni od daty otrzymania zgłoszenia o przyjęciu pacjenta bez zgody [6]. Po rozpoznaniu sprawy, o treści postanowienia w przedmiocie przyjęcia pacjenta bez zgody, sąd opiekuńczy zawiadamia niezwłocznie szpital, w którym ta osoba przebywa. W razie wydania postanowienia o braku podstaw do dalszej hospitalizacji, szpital psychiatryczny jest obowiązany wypisać tę osobę niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia sądu [7]. Wszelkie pytania w związku z postępowaniem sądowym należy kierować bezpośrednio do sądu, w którym sprawa się toczy.

Odmowa wypisu na żądanie

 Jeżeli lekarz uzna, że nadal istnieją powody, dla których pacjent powinien przebywać na oddziale psychiatrycznym, może odmówić jego wypisu, nawet jeśli pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy chce opuścić szpital.

 

W takiej sytuacji pacjent albo jego przedstawiciel ustawowy mogą zwrócić się do sądu opiekuńczego o nakazanie wypisu ze szpitala. Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia otrzymania informacji o odmowie wypisu. Składa się go do sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca, w którym znajduje się szpital. Złożenie takiego wniosku jest bezpłatne [8].

 

 

 

Podstawa prawna:
[1] Art. 29 Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 799).

[2] Art. 36 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[3] Art. 28 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[4] Art. 25 ust. 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[5] Art. 45 ust. 2 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[6] Art. 45 ust. 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[7] Art. 27 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[8] Art. 29 Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej oraz art. 36 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.