Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie

Kultywowanie pamięci o powojennym podziemiu niepodległościowym to nasz moralny i historyczny obowiązek. Stając do nierównej walki o wolność Ojczyzny, Żołnierze Niezłomni wyznaczyli kolejnym pokoleniom wzór postawy obywatelskiej i patriotycznej. Ich spadkobiercami są dziś wszyscy, którym droga jest pomyślna przyszłość Polski, zbudowana na jej sile i niezależności. Wierzę, że obchody dzisiejszego święta będą okazją nie tylko do zadumy nad tragicznym losem bohaterów naszych dziejów, lecz także do zadania sobie pytań o naszą osobistą odpowiedzialność za Polskę – powiedział Konstanty Radziwiłł, Wojewoda Mazowiecki.

Wojewodzie podczas składania wieńca w kwaterze na Łączce Cmentarza Wojskowego na warszawskich Powązkach towarzyszył Leonard Kapiszewski Przewodniczący Mazowieckiej Rady Kombatanckiej oraz Janusz Maksymowicz Członek Mazowieckiej Rady Kombatanckiej. 

Ceremonię rozpoczęto odegraniem hymnu państwowego oraz okolicznościowymi przemówieniami. W ich trakcie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek otworzył wystawę „Rotmistrz Pilecki – ochotnik do Auschwitz. Następnie uczestniczący w wydarzeniu kombatanci otrzymali odznaczenia i ryngrafy z rąk Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Jarosława Szarka oraz Prezesa IV Komendy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Łukasza Cieplińskiego.

W uroczystości w kwaterze na Łączce uczestniczyli Premier RP Mateusz Morawiecki, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, Wojewoda Mazowiecki Konstanty Radziwiłł, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek, Zastępca Prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, Poseł na Sejm RP Antoni Macierewicz, Prezes Fundacji „Łączka” Tadeusz Płużański oraz kombatanci i członkowie Rodzin Żołnierzy Niezłomnych.

Uroczystości kultywujące pamięć o Żołnierzach Wyklętych odbyły się również w wymiarze regionalnym. W Radomiu, gdzie kwiaty przed Pomnikiem Żołnierzy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość – „Żołnierze Wyklęci” złożył Wicewojewoda Artur Standowicz oraz m.in. w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Węgrowie, Wyszkowie, gdzie uczestniczyli Kierownicy Delegatur Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego.

1 marca uroczyście obchodzony jest w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. O ustanowienie tego państwowego święta zabiegał jeszcze w 2010 roku Prezydent RP Lech Kaczyński. W uzasadnieniu projektu ustawy podkreślił, że nowe święto państwowe będzie: wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji patriotycznych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny (…). Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to także wyraz hołdu licznym społecznościom lokalnym, których patriotyzm i stała gotowość ofiar na rzecz idei niepodległościowej pozwoliły na kontynuację oporu na długie lata. Po śmierci prezydenta Lecha Kaczyńskiego projekt podtrzymał prezydent Bronisław Komorowski i po zakończeniu przez sejm i senat procesu legislacyjnego, podpisał ustawę 9 lutego 2011 r. W dniu 1 marca 2011 r. po raz pierwszy uroczyście obchodzono Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Data święta nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1951 roku w więzieniu mokotowskim wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – Łukaszu Cieplińskim, Mieczysławie Kawalcu, Józefie Batorym, Adamie Lazarowiczu, Franciszku Błażeju, Karolu Chmielu i Józefie Rzepce. IV Zarząd Główny WiN był ostatnim ciałem zarządzającym walką z sowieckim okupantem, o zasięgu ogólnopolskim. Przewaga komunistów w ludziach, zapleczu logistycznym, sile aparatu państwowego oraz obecności setek tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej sprawiła, że po 1951 r. walka polskich patriotów z komunistami przybrała, szybko już gasnący, zasięg regionalny.

Komunistom nie udało się zatrzeć śladów po żołnierzach wyklętych. Pamięć o nich przetrwała, świadkowie przekazywali wiedzę o potajemnych pochówkach. Tak przetrwała pamięć o „Łączce” – miejscu, w którym potajemnie ukrywano ciała pomordowanych. W zbiorowych mogiłach kwatery „Ł” na cmentarzu na Powązkach w Warszawie odnaleziono po 70. latach szczątki bohaterów. Dzięki mozolnej pracy archeologów i genetyków nieustannie identyfikowane są kolejne ofiary, a ich rodziny wreszcie odnajdują spokój.

Dziś w miejscu, gdzie znajdowały się bezimienne zbiorowe mogiły, znajduje się Panteon – Mauzoleum Żołnierzy Niezłomnych-Wyklętych. Miejsce najważniejsze dla pamięci o tych bohaterach narodowych. Miejsce objęte opieką prawną Wojewody Mazowieckiego. Co roku, 1 marca o godz. 12.00 najwyższe władze państwowe składają hołd tym, którzy walczyli do końca o wartość najwyższą – o Niepodległość Ojczyzny.

Zachęcamy do zapoznania się z informacją przygotowaną przez Pełnomocnika Wojewody ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych dra Piotra Oleńczaka.