Kryteria oceny inwestycji 

Kryteria oceny inwestycji dla działów administracji rządowej: administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne

Wprowadzenie 

Na podstawie art. 133aa ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 426) wprowadza się kryteria oceny inwestycji w zakresie działów administracji rządowej: administracja publiczna, sprawy wewnętrzne, wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne, skierowane do wszystkich podmiotów objętych obowiązkiem ich stosowania w zależności od specyfiki realizowanych zadań w danym dziale administracji rządowej.
Przy sporządzaniu oceny inwestycji należy dokonać analizy zasadności oraz możliwości finansowania lub dofinansowania inwestycji ze środków publicznych. Sporządzona ocena powinna być rzetelna, opierać się na aktualnych danych, zawierać możliwe do zweryfikowania założenia, wskazywać źródła danych i metodologię wyliczeń. Przy czym pod pojęciem inwestycji należy rozumieć zarówno inwestycje budowlane, jak również zakupy inwestycyjne.
Celem wprowadzenia kryteriów jest zapewnienie zasadności, celowości, efektywności i zgodności inwestycji z politykami państwa, przy zastosowaniu optymalnych metod i środków do osiągnięcia tych celów.

Kryteria oceny inwestycji

1.    Zgodność inwestycji z celami strategicznymi i politykami społecznymi 
i gospodarczymi państwa
Zachowanie spójności celów planowanej inwestycji z obowiązującymi strategiami rozwoju oraz politykami państwa i samorządu terytorialnego w obszarach obejmujących swym zakresem wymienione działy administracji rządowej. Dodatkowo przy ocenie inwestycji w przejściach granicznych powinna być brana pod uwagę zgodność ze Strategią Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową Rzeczypospolitej Polskiej do 2027 roku przyjętej uchwałą nr 86 Rady Ministrów 
z dnia 4 lipca 2025 r.
2.    Celowość objęcia inwestycji finansowaniem lub dofinansowaniem ze środków publicznych
Uzasadnienie do zaangażowania środków publicznych na realizację inwestycji, powinno być poprzedzone zdefiniowaniem interesu publicznego oraz analizą zagadnienia wymagającego rozwiązania, z jednoczesnym przeanalizowaniem alternatywnych sposobów osiągnięcia celu, porównaniem wariantów realizacji oraz zasadność wyboru proponowanego rozwiązania.
Ocena w ramach tego kryterium obejmuje wpływ inwestycji na rozwój społeczny 
i gospodarczy z uwzględnieniem znaczenia dla społeczności lokalnej, w tym 
w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony ludności 
i obrony cywilnej, zarządzania kryzysowego i wsparcia w ochronę dziedzictwa 
i tożsamości.
3.    Ocena finansowa inwestycji
Ocena finansowa inwestycji powinna obejmować cały okres jej realizacji oraz późniejszy przewidywany koszt jej utrzymania.
W ramach tego kryterium ocenie podlegają w szczególności:
- koszty realizacji inwestycji uwzględniające kompletną kalkulację nakładów na wszystkich etapach realizacji inwestycji (od prac przygotowawczych, przez wykonawstwo, po zakończenie i odbiór inwestycji – w przypadku inwestycji budowlanych) w planowanej perspektywie lat,
- koszty utrzymania inwestycji ze wskazaniem prognozy kosztów funkcjonowania i eksploatacji po oddaniu inwestycji do użytkowania w horyzoncie długoterminowym,
- trwałość finansowa, tj. potwierdzenie zdolności do pokrywania bieżących wydatków i zapewnienia płynności finansowej po zakończeniu inwestycji.
4.    Efektywność inwestycji
Efektywność planowanej inwestycji w oparciu o analizę relacji pomiędzy poniesionymi nakładami a wymiernymi korzyściami w ujęciu społecznym, organizacyjnym, na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego ochrony ludności i obrony cywilnej. Określająca stopień realizacji celów publicznych. W ramach kryterium ocenie podlegają w szczególności:
- efektywność społeczna – wpływ inwestycji na poczucie bezpieczeństwa oraz jakość życia lokalnej społeczności,
- efektywność ekonomiczna i organizacyjna – stopień wpływu inwestycji na poprawę funkcjonowania podmiotu oraz optymalizację wykorzystania infrastruktury i zasobów;
- zgodność z zasadami celowego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych – poziom optymalizacji metod i środków służących osiągnięciu założonych rezultatów oraz zdolność do uzyskania najlepszych efektów z planowanych nakładów finansowych;
- zarządzanie ryzykiem – identyfikacja oraz ocena ryzyk finansowych, organizacyjnych, prawnych i operacyjnych, wraz z oceną planowanych mechanizmów ich ograniczania;
- trwałość rezultatów inwestycji – zdolność podmiotu do utrzymania efektów projektu w długim okresie, determinowana posiadaniem odpowiednich zasobów organizacyjnych i finansowych umożliwiających stabilne funkcjonowanie oraz rozwój infrastruktury.
5.    Możliwość wykorzystania alternatywnych źródeł finansowania lub dofinansowania
Dostępność zewnętrznych mechanizmów finansowych, w tym funduszy Unii Europejskiej lub innych instrumentów finansowych, a także relacja opłacalności i efektywności ekonomicznej oraz poziomu ryzyka rozwiązań alternatywnych do finansowania z budżetu państwa.

Podstawa prawna

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o finansach publicznych Dz.U. 2025 poz. 1483
Ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw Dz.U. 2026 poz. 426