Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

Projekt powstał w odpowiedzi na dwa kluczowe wyzwania, które w najbliższych latach będą miały ogromny wpływ na jakość życia w naszym kraju:

• pogłębiający się kryzys mieszkaniowy i ograniczona dostępność przystępnych cenowo mieszkań,
• dynamiczne starzenie się społeczeństwa oraz rosnąca potrzeba niezależnego życia seniorów we własnym lokum.

Cohousing to coś więcej niż mieszkanie. To idea, która łączy: prywatność (każdy mieszkaniec ma własne mieszkanie), wspólnotę (mieszkańcy współdzielą przestrzenie wspólne, np. ogród, kuchnię czy przestrzenie rekreacyjne) oraz relacje społeczne (poprzez codzienny kontakt i wzajemne wsparcie). Cohousing pozwala zachować niezależność, a jednocześnie przeciwdziała izolacji społecznej i wzmacnia więzi sąsiedzkie. Ten model mieszkalnictwa znany od lat w krajach Europy Zachodniej, dopiero zaczyna rozwijać się w Polsce.

Od badań do wdrożenia

W ramach realizacji projektu „Zamieszkajmy razem” zaplanowano:

• diagnozę potrzeb społecznych – m.in. wywiady z mieszkańcami, ekspertami i przedstawicielami samorządów,
• analizę dobrych praktyk – w tym wizyty studyjne w Szwajcarii, gdzie cohousing funkcjonuje od lat,
• współprojektowanie rozwiązań – w tym modeli architektonicznych i organizacyjnych,
• testowanie pilotażowe – sprawdzenie wypracowanych rozwiązań w praktyce.

Efektem tego projektu o charakterze badawczo-rozwojowym będzie kompleksowa usługa wspierająca tworzenie inwestycji cohousingowych, gotowa do wdrożenia na szerszą skalę. Usługa ma być skierowana do różnych grup – od mieszkańców i inicjatyw oddolnych, przez samorządy i instytucje publiczne, po podmioty mieszkaniowe oraz inwestorów prywatnych. Kluczowa jest współpraca między nimi, która umożliwi rozwój dostępnych i społecznie ukierunkowanych inwestycji mieszkaniowych.

Pilotaż w Gdyni – pierwszy krok w Polsce

Jednym z pierwszych miejsc wdrożenia idei cohousingu w Polsce jest Gdynia, która aktywnie poszukuje innowacyjnych rozwiązań w obszarze mieszkalnictwa. Dlatego właśnie podjęto wspólne działania w ramach projektu SPPW.

Miasto podpisało porozumienie z Fundacją „Na Miejscu” i rozpoczęło współpracę przy projekcie pilotażowym, którego założeniem jest opracowanie, przetestowanie i wdrożenie modelu cohousingu w oparciu o doświadczenia Gdyni i jej mieszkańców.

Wsparcie SPPW

Projekt „Zamieszkajmy razem („Let’s Live Together”) – opracowanie usługi wspierającej realizację inwestycji cohousingowych w Polsce” uzyskał dofinansowanie w wysokości 4 465 480,54 zł w Programie Badania Naukowe i Innowacje, Badania Stosowane w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy. Program ten, którego operatorem jest Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, umożliwia realizację projektów badawczo-rozwojowych oraz wdrażanie nowatorskich rozwiązań, które odpowiadają na realne potrzeby społeczne i wspierają zrównoważony rozwój.

Projekt jest realizowany przez Fundację Na Rzecz Wspólnot Lokalnych "Na miejscu", szwajcarskie Pedestrian Mobility Switzerland oraz polskie mikroprzedsiębiorstwo Landscape Practice Marta Tomasiak. Działania w projekcie zaplanowano do lutego 2028 roku.

Projekt realizowany w ramach SPPW pokazuje, że innowacje (w tym innowacje społeczne) mogą wpływać na jakość życia mieszkańców, a Polska ma szansę dołączyć do krajów, które skutecznie odpowiadają na wyzwania współczesności poprzez nowoczesne rozwiązania.