Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

Inteligentne fabryki, robotyzacja i coboty, nowoczesne pole walki, algorytmiczne inwestowanie, medycyna precyzyjna, odporne łańcuchy dostaw, cyberbezpieczeństwo, zarządzanie i regulacje. W każdym z tych obszarów, w które AI z impetem wkracza, a czasami przejmuje już pierwsze skrzypce, konieczna jest współpraca. Dlatego Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zostało patronem honorowym AI Future CEE Forum & Expo – dwudniowego wydarzenia, którego celem była nie tylko prezentacja technologii w działaniu, ale także zbliżenie ludzi, którzy za pomocą nowych technologii chcą zmieniać świat. Mowa o liderach nauki, przemysłu, firm wdrażających AI, organizacji biznesowych i administracji.

– W erze sztucznej inteligencji potrzebujemy liderów. W NCBR, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, stworzyliśmy specjalny projekt pod nazwą „Uczelnie Przyszłości”. Inwestujemy w nim w poszczególnych studentów, którzy zgłaszają swoje pomysły, pod które przygotowywany jest indywidualny program kształcenia. Student pracuje pod kierunkiem mentora. Dajemy w ten sposób bardzo młodym ludziom możliwość realizowania ambitnych projektów i interakcji z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Na przykład na Uniwersytecie Warszawskim mieliśmy 100 chętnych na jedno miejsce – powiedział prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor NCBR, podczas panelu „AI a przyszłość biznesu, pracy i społeczeństwa”, który nadał kierunek całemu wydarzeniu.

• Przeczytaj: Rusza trzeci nabór studentów w Projekcie Uczelnie Przyszłości

Uczestnicy przyglądali się zmianom zachodzącym pod wpływem technologii sztucznej inteligencji w rozmaitych sektorach gospodarki, zastanawiali się, jakie decyzje powinny dziś podejmować zarządy i jak przygotować biznes do współpracy z AI. Osią rozmowy było budowanie konkurencyjności Europy w tych nowych uwarunkowaniach.

– Instrument STEP w programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, na którego wdrażaniu tak zależy Komisji Europejskiej, pokazuje priorytety budowania siły technologicznej Europy. Są one zbieżne ze strategicznymi kierunkami, które wytyczyliśmy dla budowania oferty NCBR i w które inwestujemy. Trzeba dziś zabezpieczyć niezależność lekową, zadbać o bezpieczeństwo Polski i całej Europy. Potrzebujemy także technologii, które umożliwią przeprowadzenie transformacji energetycznej. Czwartym kierunkiem, przenikającym trzy pozostałe, jest szeroko rozumiana cyfryzacja. Otrzymujemy dziś coraz więcej wyzwań badawczych, w których oczekiwana jest implementacja technologii sztucznej inteligencji. AI stanowi przestrzeń do kolejnych kierunków rozwoju. Myślę, że konsekwentne podążanie w tym kierunku to szansa na polskiego jednorożca – podkreślił prof. Jerzy Małachowski.

W dyskusji, którą moderował Marek Kacprzak z NCBR, wzięli udział również prof. Andrzej Dragan (Uniwersytet Warszawski), Honorata Hencel (Boeing) oraz Paweł Jaszczurowski (Eleven Labs).

Jak pozyskać finansowanie?

Drugiego dnia wydarzenia, tj. 10 listopada, organizatorzy otworzyli dla uczestników Strefę Nauki AI Future CEE Forum & Expo. To przestrzeń współpracy nauki, biznesu i technologii, połączona z warsztatami, podczas których być może wykuwały się przyszłe projekty w obszarach AI, automatyzacji, robotyzacji i wykorzystania danych. Całe wydarzenie wyrosło wokół idei, że technologia przyszłości zaczyna się od kompetencji budowanych właśnie dziś na styku różnych doświadczeń i środowisk. 

– Dostępnego finansowania dla projektów B+R jest dziś na rynku więcej niż zapotrzebowania. Wybór danego instrumentu zależy od tego, na jakim jesteśmy etapie i jaki mamy cel, jaki mamy apetyt na rozwój naszego pomysłu oraz towarzyszące mu ryzyko. Nie należy się zniechęcać, jeśli za pierwszym razem się nie uda, ponieważ także w ten sposób gromadzimy wartościowe doświadczenie. Paradoksalnie współczynnik sukcesu w przypadku grantobiorców, którzy aplikowali ponownie, jest większy – powiedziała dr Katarzyna Dąbrowska z Działu Zarządzania Strategicznego NCBR w panelu „Zbadać i wdrożyć. Ale jak zapłacić? Finansowanie projektów badawczych AI”.

Dr hab. Artur Modliński, prof. UŁ, przeprowadził uczestników sesji przez krajobraz finansowania projektów badawczych i wdrożeniowych związanych z AI. Rozmowa, w której uczestniczyli również prof. Witold Abramowicz (Collegium Da Vinci) i dr Piotr Gaczek (Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu), dotyczyła nie tylko możliwości pozyskiwania środków na innowacje, lecz także tego, jakimi argumentami przekonać instytucje finansujące, że w dane przedsięwzięcie warto zainwestować z uwagi na jego potencjał naukowy, technologiczny oraz komercyjny. Eksperci tłumaczyli, jak budować partnerstwa naukowo-biznesowe wokół swoich pomysłów, jakie kompetencje powinien mieć zespół badawczy oraz jak znaleźć właściwe źródło finansowania dla projektu AI w zależności od jego celów i etapu rozwoju. Była również mowa o barierach dostrzeganych w tym procesie i próbach ich przełamywania.

– W NCBR zwracamy uwagę na stosowanie dobrych praktyk projektowych. To m.in. właściwie zdefiniowany problem badawczy, innowacyjność opracowywanego rozwiązania, właściwy dobór zespołu, określenie kamieni milowych, które później pomogą beneficjentowi podejmować kluczowe decyzje, precyzyjne opisanie rynku docelowego. Zadbajmy też o właściwie skonstruowany budżet. Proszę pamiętać, że finansując innowacje, oglądamy każdą złotówkę – wskazała dr Katarzyna Dąbrowska.

• Więcej dobrych praktyk znajdziesz w publikacji: „B+R Wartość dodana!”

Od pomysłu do wdrożenia. Droga innowacji AI

Na scenę wdrożeń i innowacji AI Future CEE Forum & Expo weszliśmy razem z naszymi beneficjentami. Panel NCBR pod hasłem „Finansowanie wdrożeń AI. Od pomysłu i pilotażu do skalowania technologii”, prowadzony przez Marka Kacprzaka, dyrektora Działu Informacji i Promocji, był poświęcony możliwościom pozyskania środków na wielofazowy rozwój rozwiązań opartych na AI. Wiemy z doświadczenia, że nic nie przemawia lepiej niż innowatorzy, którzy to finansowanie już pozyskali.

– Zrealizowaliśmy już kilka projektów zakończonych sukcesem, w czym bardzo pomaga własny dział B+R. Doskonale wiemy, że w trakcie pracy coś może nie wyjść tak, jak to sobie zakładaliśmy. Uważam, że najważniejsze jest to, żeby opracowywane rozwiązane było bardzo dobrze skorelowane z potrzebami rynku – powiedział Bartłomiej Połomski, prezes spółki Trusted Software Services (TSS), doświadczony programista i architekt rozwiązań sztucznej inteligencji. TSS we współpracy z Politechniką Łódzką rozpoczyna właśnie realizację projektu „EU-EDGE AI – opracowanie krytycznej technologii lokalnego uruchamiania agentów sztucznej inteligencji”. Jego efekty mają pomóc instytucjom, które przetwarzają dane wrażliwe, np. kancelariom prawnym, bezpieczne korzystanie z agentów AI we własnej infrastrukturze. Przedsięwzięcie o wartości ponad 9,1 mln zł zostało wybrane w naborze NCBR „STEP – Ścieżka B: Technologie cyfrowe i innowacje w ramach głębokich technologii” i uzyskało blisko 5,8 mln zł dofinansowania z programu FENG. Jego efekty poznamy w 2028 r.

– Mój projekt to dla mnie pasja, rozwój, łączenie kompetencji naukowych z przedsiębiorczością. Cechy wyróżniające innowatorów to według uważność, ciekawość świata, umiejętność dostrzeżenia wyzwań badawczych i dążenie do celu – wyliczał dr inż. Damian Iwanowicz, inżynier ruchu drogowego i adiunkt Politechniki Bydgoskiej. To także laureat XV edycji programu LIDER NCBR, który w projekcie AIATS wraz z zespołem B+R już od roku opracowuje nowatorskie sposoby sterowania ruchem drogowym redukujące ryzyko wypadkowe, ze szczególnym uwzględnieniem osób z niepełnosprawnościami jako niechronionych użytkowników dróg. Są to rozwiązania wykorzystujące uczenie maszynowe i analizę obrazu do przewidywania zagrożeń oraz aktywnego wspomagania adaptaycyjnej sygnalizacji świetlnej. Dofinansowanie dla tego projektu wynosi blisko 1,8 mln zł.

– W przypadku sztucznej inteligencji jest bardzo trudno udowodnić innowacyjność, ponieważ rozwiązania oparte na AI są obarczone dużą niepewnością i zmiennością rynku. Z pomocą przychodzą narodowe, europejskie fabryki AI – zauważyła Joanna Kowalska, kierownik projektów realizowanych przez Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe. W projekcie PIAST-AI – polskiej fabryce sztucznej inteligencji – odpowiada za rozwój krajowego ekosystemu usług AI i modeli dostępu do zaawansowanych zasobów obliczeniowych.

– Środki publiczne na B+R są po to, aby pokryć „dolinę śmierci” innowacji. Ryzyko naukowe w projektach jest elementem pożądanym. Ważne, aby w efekcie powstała innowacja na poziomie co najmniej krajowym – wskazała dr Katarzyna Dąbrowska z Działu Zarządzania Strategicznego NCBR.

Dyskusja okazała się pożyteczna zwłaszcza dla firm, które mają pomysł na wykorzystanie AI, ale potrzebują patnerów i zasobów pozwalających przejść od koncepcji do wdrożenia.

Podczas wydarzenia była możliwość spotkania z ekspertami na stoisku NCBR oraz w strefie matchmakingowej. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju wspiera rozwój innowacji AI poprzez programy krajowe oraz instrumenty dostępne w ramach Funduszy Europejskich. Ponadto Dział Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE wspiera uczestnictwo polskich jednostek naukowych, przedsiębiorstw oraz innych podmiotów w Programie Ramowym Unii Europejskiej w zakresie badań i innowacji Horyzont Europa. Podmioty skupione w Grupie NCBR przekazują środki na realizację projektów B+R, wspierają transfer technologii oraz pomagają przechodzić drogę od badań do wdrożenia. Programy dedykowane w ofercie NCBR, które wspierają nowatorskie rozwiązania wykorzystujące AI, to INNOGLOBO AI oraz INFOSTRATEG. Technologie cyfrowe należą również do obszarów wspieranych m.in. w ramach inicjatyw STEP, ŚcieżkaSMART, LIDER UP, HYDROSTRATEG czy AGROSTRATEG.