Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

Naszą obecność na Europejskim Kongresie Gospodarczym rozpoczęliśmy od debaty o polskiej nauce. Dyrektor NCBR, prof. Jerzy Małachowski uczestniczył w panelu z udziałem Marcina Kulaska, ministra nauki i szkolnictwa wyższego, dziennikarza naukowego Tomasza Rożka oraz reprezentantów środowisk akademickich - Zdzisławy Dacko-Pikiewicz, rektor Akademii WSB, Ryszarda Koziołka, rektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Krzysztofa Mendroka, prorektora ds. kształcenia Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Marka Pawełczyka, rektora Politechniki Śląskiej oraz Marty du Vall, prezes zarządu Fundacji Kobiety Nauki. Dyskusję poprowadził redaktor wnp.pl Jacek Ziarno.

Jak podkreślił minister Marcin Kulasek, „nie ma dobrej gospodarki bez udziału trzech filarów: człowieka, technologii i nauki”.

Jest to obszar bezpośrednio związany z misją i zakresem działań NCBR, którego zadania pozostają spójne z polityką naukową państwa oraz odpowiadają na zmieniające się potrzeby rozwojowe gospodarki.

- Nasza oferta bazuje na badaniach, rozwoju i innowacjach. A w tych obszarach niezbędny jest silny i kompetentny partner naukowy - wskazywał prof. Jerzy Małachowski. - Postawiliśmy również na cztery kierunki strategiczne: obronność, cyfryzację, zdrowie publiczne oraz energetykę -  zaznaczył, wskazując na obszary o szczególnym znaczeniu z punktu widzenia bezpieczeństwa, konkurencyjności i długofalowego rozwoju kraju.

Wojna stymuluje wyścig technologiczny

Panel „Wojna i technologie” skoncentrował się na roli nowoczesnych technologii w budowaniu bezpieczeństwa państwa.

- Każda wojna stymuluje wyścig technologiczny – podkreślił prof. Marek Gzik, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, wskazując jednocześnie na solidne zaplecze, jakim dysponuje Polska - Potencjał polskiej nauki w obszarze kapitału ludzkiego jest na dobrym poziomie, podobnie jak infrastruktura badawcza - zaznaczył, przywołując jako przykład „Potwora z Tarnowa”, projektu zrealizowanego we współpracy nauki i przemysłu, wspartego przez NCBR.

W dyskusji, moderowanej przez Michała Żakowskiego z Radia 357, wzięli udział również prof. Jerzy Małachowski, dyrektor NCBR, Rafał Dańko, prorektor ds. studenckich Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Stanislaw Kastory, managing partner w Expeditions Fund, Krzysztof Krystowski, dyrektor generalny na Polskę w Northrop Grumman, Philippe Lavigne, Retired General, Chief of Staff, French Air and Space Force and Supreme Allied Commander, NATO Transformation Headquarter, Senior Advisor, BCG, Maciej Siudak, gen. bryg. rez., ekspert Polskiej Izby Dual Use, Piotr Zawieja, wiceprezes zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Wyraźnie wybrzmiała tu rola Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jako instytucji finansującej rozwój technologii na rzecz obronności.

- Obronność i bezpieczeństwo to jeden z czterech filarów działalności Centrum. Na te technologie, wraz z technologiami dual use, planujemy skierować w tym roku 1,5 mld zł. – podkreślił prof. Jerzy Małachowski. Zwrócił również uwagę na znaczenie rozwijania technologii w kraju - Kupujemy technologie i nimi nie zarządzamy. Jeśli rozwijalibyśmy je w Polsce, bylibyśmy ich 100‑procentowym właścicielem, mogącym je modyfikować i nimi zarządzać.

Dyskusja potwierdziła, że systemowe wsparcie badań, innowacji i projektów dual use pozostaje jednym z najważniejszych elementów budowania bezpieczeństwa państwa, a NCBR odgrywa w tym procesie istotną rolę.

Ryzyko fundamentem nauki i biznesu

W cyfryzacji przemysłu sama technologia nie wystarcza. Równie ważne jest wdrożenie, a to wymaga zaplecza badawczo-rozwojowego, współpracy i instrumentów wsparcia, które pomagają firmom rozwijać i sprawdzać nowe rozwiązania. Właśnie temu poświęcony był panel „Cyfryzacja przemysłu”. Dyskusja objęła automatyzację, robotyzację, rozwiązania Przemysłu 4.0 i 5.0, sztuczną inteligencję oraz cyfrowe bliźniaki, ale także bariery wdrożeniowe, z którymi mierzą się przedsiębiorstwa. Oprócz dr Piotra W. Zawadzkiego, eksperta Działu Zarządzania Strategicznego w NCBR, wzięli w niej udział Ireneusz Borowski, Country Manager Poland w Dassault Systèmes, prof. Johan S. Roos, Drucker Society Europe, doradca zarządu, Hult International Business School, Robert Stobiński, prezes zarządu Grupy Amica, Dorota Zaremba, szefowa zespołu SAP w KPMG, Dariusz Jasak, prezes zarządu SEEN Technologie Sp. z o.o., Nadia Rybczyńska, Public Affairs and Communications Manager w Stowarzyszeniu Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych (SDCM) oraz Piotr Szkoda, dyrektor Biznesu Automatyki w ABB. Rozmowę moderował dziennikarz wnp.pl, Piotr Myszor.

Dr Piotr W. Zawadzki, przedstawił ofertę wsparcia dla przedsiębiorstw i konsorcjów realizujących projekty badawczo-rozwojowe.

- Na skalę, na jaką operuje polska gospodarka, wsparcie oferowane przez NCBR jest znaczne. Mamy szereg programów, obejmujących przede wszystkim przełomowe technologie - liczy się pierwiastek B+R – podkreślił ekspert NCBR. Wskazał tym samym, że inwestycje w badania i rozwój są istotnym elementem wdrażania innowacji i odpowiadania na potrzeby rynku.

Odniósł się także do aktualnych i planowanych naborów w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.

- W tej chwili mamy otwarty konkurs STEP na technologie Digital i Deep Tech, niebawem otwieramy nabór CleanTech, a następnie na technologie biomedyczne - powiedział.

Wśród dostępnych konkursów jest również Ścieżka SMART - projekty realizowane w konsorcjach, czyli konkurs dla partnerstw biznesu i nauki realizujących wspólne projekty B+R. Ekspert przypomniał również, że zainteresowani mogą wcześniej zweryfikować, czy ich pomysł wpisuje się w zakres naboru: Jeśli ktoś nie jest pewien, czy jego pomysł wpisuje się w zakres naboru, może zasięgnąć opinii ekspertów NCBR, wypełniając formularz na naszej stronie internetowej.

Ważnym wątkiem rozmowy było również ryzyko, wpisane zarówno w rozwój nowych technologii, jak i działalność biznesową.

- Ryzyko jest fundamentem biznesu i ryzyko jest też fundamentem nauki. Wygrywa na rynku ten, kto wejdzie na niego z czymś nowym - zaznaczył dr Piotr W. Zawadzki. W tym kontekście zwrócił uwagę, że publiczne wsparcie projektów B+R może ułatwiać firmom podejmowanie ambitnych przedsięwzięć i rozwijanie nowych rozwiązań.

Dual-use w ofercie NCBR

Jako pierwsza instytucja w Polsce otworzyliśmy Ścieżkę SMART na projekty dual-use. Oznacza to, że technologie o podwójnym zastosowaniu mogą dziś ubiegać się o finansowanie w ramach jednego z najważniejszych instrumentów wsparcia innowacji. Podczas debaty „Zamówienia publiczne a dual use: jak państwo może wspierać innowacje?” w Strefie Dziennika Gazety Prawnej mówiła o tym Magdalena Kołodziejska, zastępczyni dyrektora NCBR.

- Technologie podwójnego zastosowania możliwe są do dofinansowania w naszych obecnych konkursach Ścieżki SMART, które realizujemy ze środków Fundusze Europejskie. Wszystkie projekty muszą wpisywać się w Krajowe Inteligentne Specjalizacje – powiedziała dyrektor Magdalena Kołodziejska.

W debacie, prowadzonej przez redaktora DGP Tomasza Pietrygę, wzięli udział również  Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych, Cezary Łysenko, członek zarządu oraz dyrektor operacyjny BUDIMEX S.A. oraz dr Anna Tryfon-Bojarska z SGH. W dyskusji poruszono tematy zamawiania technologie dual‑use przez państwo, pogodzenia jawności postępowań z ochroną technologii wrażliwych, a także budowania kompetencji zakupowych w administracji.

Istotnym elementem tego systemu jest także projekt „Innowacyjne zamówienia publiczne” z budżetem 505 mln zł z programu FENG. To formuła, w której sektor publiczny zamawia prace badawczo-rozwojowe prowadzące do powstania rozwiązań, których nie ma jeszcze na rynku. W praktyce pozwala to nie tylko finansować rozwój nowych technologii, ale też odpowiadać na potrzeby państwa i administracji.