Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

GOSPOSTRATEG to Strategiczny Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych, którego celem jest wzrost wykorzystania w perspektywie do 2028 r. rezultatów badań społeczno-ekonomicznych w kształtowaniu krajowych i regionalnych polityk rozwojowych. W XIV konkursie ogłoszonym w ramach tego programu Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zaprasza do zgłaszania projektów dotyczących zagadnienia badawczego o nazwie: „Program rozwoju wielkoskalowej produkcji niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych w oparciu o krajowe zasoby energetyczne na potrzeby trudnych do dekarbonizacji sektorów przemysłu oraz transportu, w celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego oraz konkurencyjności gospodarczej Polski”.

Zapotrzebowanie na ten temat zgłosiło Ministerstwo Energii. Resortowi zależy na wypracowaniu rzetelnych podstaw decyzyjnych, na podstawie których powstanie rządowa strategia w tym obszarze. Celem jest zmniejszenie uzależnienia Polski od importu węglowodorów oraz obniżenie emisji w trudnych do „zazielenienia” sektorach, takich jak przemysł petrochemiczny, energetyka, produkcja amoniaku, transport lotniczy, lądowy i morski, które w dużym stopniu bazują na paliwach kopalnych.

Aby to osiągnąć, konieczne będzie przeprowadzenie wszechstronnych analiz uwarunkowań technicznych, ekonomicznych, środowiskowych i formalno-prawnych w odniesieniu do możliwości rozwoju produkcji paliw syntetycznych o wskazanych właściwościach, w horyzoncie do 2035 i 2050 roku.

– Temat XIV konkursu GOSPOSTRATEG dotyka jednego z kluczowych wyzwań dla Polski: bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska. Prognozy pokazują, że do 2050 r. paliwa syntetyczne mogą pokrywać nawet 10-20 proc. zapotrzebowania energetycznego w wybranych branżach. To kierunek, w który inwestują już Niemcy, Hiszpania, Chile, Japonia czy Norwegia – nie możemy zostać w tyle – mówi prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Innowacje w tym obszarze to nie tylko stabilne ceny energii, ale też czystsze powietrze i lepsze zdrowie nas wszystkich. Jestem przekonany, że rozwój infrastruktury do produkcji i dystrybucji paliw syntetycznych napędzi polską gospodarkę i przyciągnie międzynarodowych inwestorów – dodaje.

Zespół projektowy będzie miał za zadanie wieloaspektowo zbadać możliwości produkcji w Polsce paliw syntetycznych z wykorzystaniem wodoru i dwutlenku węgla pochodzących zarówno ze źródeł odnawialnych, jak i nieodnawialnych, uwzględniając dojrzałe technologie syntezy chemicznej. Weźmie pod uwagę m.in.: syntetyczny metan, metanol, paliwa ciekłe oraz amoniak. Zakres prac z podziałem na poszczególne etapy badań znajduje się w dokumentacji konkursowej.

Od planu do wdrożenia

Odpowiedzialne za zastosowanie wyników projektu w praktyce jest Ministerstwo Energii. Przeprowadzone przez innowatorów analizy zostaną wykorzystane w pracach nad strategią oraz mapą drogową dla wdrażania wielkoskalowych technologii produkcji paliw ciekłych i gazów syntetycznych w naszym kraju.

Jak wskazuje resort, temat badawczy łączy dążenie do gospodarki zeroemisyjnej z ambicjami utrzymania wzrostu gospodarczego, wzmocnienia poziomu niezależności energetycznej i ochrony środowiska, a także dbałości o dobrostan obywateli. Wymaga więc nakreślenia konkretnych celów i podjęcia kompleksowych rozwiązań określających kierunek działań i rozwoju dla wielu branż.

Szacuje się, że wypracowanie programu w zakresie krajowej produkcji syntetycznego gazu ziemnego, wodoru odnawialnego oraz innych paliw syntetycznych to szansa na zmniejszenie zależności od importu paliw nawet o około 10-15 proc. Krajowa produkcja niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych zwiększy zarazem bezpieczeństwo dostaw surowców energetycznych.

Efekty projektu będą pożyteczne dla przemysłu, ponieważ nowe technologie i infrastruktura energetyczna stworzą dodatkowe miejsca pracy i zwiększą konkurencyjność branż chemicznej, nawozowej oraz energetycznej. Wprowadzenie paliw syntetycznych w sektorze transportu przyczyni się do jego dekarbonizacji, zwłaszcza tam, gdzie trudno zastosować elektryfikację, np. w lotnictwie, transporcie morskim czy ciężkim transporcie drogowym. Obecnie transport odpowiada za 24 proc. emisji dwutlenku węgla w Polsce.

Paliwa syntetyczne wytwarzane z wykorzystaniem OZE pomogą ograniczyć emisję gazów cieplarnianych i wesprą realizację celów klimatycznych. Wdrożenie strategii ma doprowadzić do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla na poziomie ok. 12 mln ton rocznie do 2050 r. Dodatkową korzyścią jest lepsze wykorzystanie zasobów, ponieważ paliwa te można produkować z różnych surowców, w tym odpadów przemysłowych, biomasy, wodoru i dwutlenku węgla.

Kto może złożyć wniosek

Ogłoszony przez NCBR konkurs jest adresowany do konsorcjów, w skład których wchodzą: organizacje badawcze, spółki prawa handlowego, fundacje, stowarzyszenia. Konsorcjum może skupiać maksymalnie pięć podmiotów, w tym co najmniej dwie organizacje badawcze.

Czas przewidziany na realizację zadań w projekcie to nie więcej niż trzy lata. Można się ubiegać o dofinansowane w łącznej wysokości do 20 mln zł. Środki te posłużą do przeprowadzenia badań podstawowych, badań przemysłowych, eksperymentalnych prac rozwojowych oraz obowiązkowych w projekcie prac przedwdrożeniowych. Poziom dofinansowania wynosi nawet do 100 proc. kosztów kwalifikowalnych w projekcie. Nabór wniosków o dofinansowanie, za pośrednictwem systemu LSI, będzie prowadzony od 6 lutego do 10 kwietnia 2026 r., do godz. 16:00.

25 lutego Narodowe Centrum Badań i Rozwoju planuje zorganizować spotkanie informacyjne w formule on-line, na którym będzie można poznać szczegóły dotyczące naboru.

Więcej informacji o XIV konkursie GOSPOSTRATEG   

Pytania dotyczące konkursu - Punkt Informacyjny NCBR