Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

Drony nad polami, sztuczna inteligencja w zarządzaniu gospodarstwem, robotyzacja i autonomiczne maszyny, rolnictwo precyzyjne i regeneratywne, inteligentne systemy nawadniania, badania nad odmianami roślin odpornymi na suszę i ekologicznymi nawozami – te zmiany na wsi właśnie się dokonują. Celem jest oszczędność kosztów i wzrost produkcji.

Liderów polskiego biznesu, sektora rolno-spożywczego, administracji i środowisk eksperckich połączyła w środę Gala Złota 100 Polskiego Rolnictwa 2026. Redakcja „Wprost” już po raz 12. nagrodziła firmy, instytucje i osobowości szczególnie zasłużone dla rozwoju i modernizacji polskiego rolnictwa oraz gospodarki żywnościowej. Nie zabrakło wśród nich naszych beneficjentów. NCBR objęło wydarzenie Patronatem Honorowym.

• Relacja z wydarzenia na stronie organizatorów.

Nowe źródła przewagi w rolnictwie

Gali, która odbyła się w Warszawie pod hasłem „AI, innowacja i liderzy zmian”, towarzyszyły debaty poświęcone najważniejszym wyzwaniom stojącym przed sektorem.

– O jego konkurencyjności zdecyduje to, czy technologia obniży koszt produkcji, ograniczy straty i da się opłacalnie zastosować w gospodarstwie – powiedział dr Piotr W. Zawadzki z Działu Zarządzania Strategicznego NCBR.

Nasz ekspert został zaproszony do dyskusji pt. „Rolnictwo 5.0. Energia i AI – nowe źródła przewagi polskiej wsi”. Wzięli w niej udział: wiceminister cyfryzacji Rafał Rosiński, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii Konrad Wojnarowski, wiceprezes Polenergia Obrót Ireneusz Sawicki oraz Eugeniusz Ignatiuk z Unia Group (grupa Chemirol). Debatę moderował Krzysztof Szczepaniak, dziennikarz „Wprost”.

Rolnictwo, żywność i biotechnologia rolnicza należą do obszarów strategicznych z punktu widzenia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Kierunek ten został wskazany przez ekspertów jako wymagający szczególnej z uwagi na zmiany zachodzące w skali globalnej, takie jak: transformacja energetyczno-klimatyczna, presja na zasoby naturalne, rosnące koszty produkcji, konieczność ograniczania emisji oraz wzrost światowej populacji. Wszystko to powoduje, że dotychczasowe metody produkcji żywności muszą się zmienić. Polska dysponuje w tym obszarze silnym zapleczem naukowym, rozwiniętym sektorem rolno-spożywczym i doświadczeniem, które mogą stać się podstawą do budowania przewag konkurencyjnych. W procesie przechodzenia do rolnictwa 5.0 kluczową rolę odgrywają innowacje.

– Dane, człowiek, opłacalność. Te trzy słowa wyznaczają trendy dla Rolnictwa 5.0 – podkreślił Piotr W. Zawadzki. – Rolnictwo 4.0, przez analogię do Przemysłu 4.0, to cyfryzacja i automatyzacja. W Rolnictwie 5.0 dane i AI wspierają decyzje, aby odciążyć człowieka i pomóc mu w rozwijaniu produkcji, ale to człowiek pozostaje w centrum. Miarą wartości są niższe koszty, lepsza jakość i mniejsze straty – wyjaśnił.

Z analiz Działu Zarządzania Strategicznego NCBR wynika, że rolnictwo, żywność i biotechnologia rolnicza to jeden z tych obszarów, w których efekty wsparcia B+R są widoczne zarówno w gospodarce, jak i w codziennym życiu obywateli. Innowacje rozwijane przez przedsiębiorstwa, jednostki naukowe i konsorcja badawczo-przemysłowe mogą przekładać się na bardziej efektywną produkcję żywności, lepsze wykorzystanie zasobów naturalnych oraz większą odporność sektora na przyszłe wyzwania.

AGROSTRATEG – strategiczne podejście do zmiany

Jak poinformował Piotr W. Zawadzki, już w poprzedniej perspektywie finansowej w bazie NCBR znajdowało się blisko 300 projektów z zakresu rolnictwa i żywności o wartości około 3 mld zł, które były rekomendowane do dofinansowania.

Obecnie NCBR w programie strategicznym AGROSTRATEG stawia na wdrożenie nowych rozwiązań poprawiających efektywność polskiego sektora rolnego, a zarazem uwzględniających zasady zrównoważonego rozwoju. Program ma budżet 500 mln zł, a pierwszy konkurs – aż 300 mln zł. Obszary badawcze, które obejmuje program, to: zrównoważona produkcja roślinna oraz poprawa żyzności gleby, zrównoważona produkcja zwierzęca, rolnictwo cyfrowe – wykorzystanie technologii i analizy danych do optymalizacji produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz innowacyjne techniki rolnicze.

– Wpłynęło do nas 105 wniosków na blisko 831 mln zł wnioskowanego dofinansowania – to blisko 3 razy więcej niż zakładana alokacja. Obecnie trwa ich ocena – relacjonował panelista.

W przekonaniu dr. Piotra W. Zawadzkiego, o konkurencyjności nie zdecyduje sama liczba wdrożeń AI, ale to, czy technologie rzeczywiście obniżą koszty produkcji, ograniczą straty i będą opłacalne również dla mniejszych gospodarstw.

• Szukasz możliwości dofinansowania dla innowacji rolnych? Skontaktuj się z Punktem Informacyjnym NCBR.