Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Rzeszowie

„Senior w roli głównej” to ogólnopolski program Głównego Inspektoratu Sanitarnego, który jest kompleksową odpowiedzią na wyzwania zdrowotne związane ze starzeniem się społeczeństwa oraz pogarszającym się stanem zdrowia populacji osób starszych w Polsce.

Na podstawie analizy sytuacji demograficznej i epidemiologicznej program identyfikuje priorytetowe obszary wymagające interwencji oraz proponuje działania ukierunkowane na poprawę jakości życia osób starszych.

Program kładzie nacisk na najważniejsze aspekty zdrowego stylu życia obejmujące m.in.:

• zdrowe odżywianie,
• aktywność fizyczną dostosowaną do wieku i możliwości,
• wspieranie zdrowia psychicznego,
• szczepienia ochronne i badania profilaktyczne.

Więcej o programie.

#MłodziŚwiadomi to ogólnopolski program edukacyjny Państwowej Inspekcji Sanitarnej, którego celem jest zwiększanie wiedzy młodzieży na temat zdrowia seksualnego oraz profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową. Program skierowany jest głównie do uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów. Uczestnicy zdobywają rzetelną wiedzę na temat dróg zakażenia, objawów, możliwości leczenia oraz sposobów zapobiegania chorobom przenoszonym drogą płciową, co pomaga podejmować świadome i odpowiedzialne decyzje dotyczące zdrowia.

Program powstał w odpowiedzi na rosnącą liczbę zachorowań na choroby przenoszone drogą płciową oraz potrzebę przeciwdziałania mitom i dezinformacji w tym obszarze.

Więcej o programie.

„Tylko Pomyśl” to ogólnopolski program edukacyjny dla szkół ponadpodstawowych, którego celem jest rozwijanie krytycznego myślenia oraz umiejętności świadomego korzystania z informacji. Program pomaga uczniom i uczennicom lepiej rozpoznawać dezinformację, oceniać wiarygodność źródeł oraz podejmować decyzje w oparciu o fakty i dowody naukowe.

Więcej o programie na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Otyłość jest jednym z większych wyzwań globalnych XXI wieku. Niektóre źródła  naukowe mówią już o epidemii, a nawet pandemii otyłości.

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w Europie w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci częstość występowania otyłości potroiła się.

Problem otyłości dotyczy również dzieci i młodzieży, u których w ostatnich latach obserwuje się stały wzrost liczby osób otyłych. Dzieciństwo i dojrzewanie są okresem krytycznym w rozwoju otyłości. Do zwiększonego przyrostu masy ciała dochodzi zwykle około 8 roku życia i w późniejszym wieku większość dzieci utrzymuje masę ciała na tym samym poziomie w okresie dojrzewania.

Państwowa Inspekcja Sanitarna we współpracy z Polską Federacją Producentów Żywności realizuje Ogólnopolski Program Edukacyjny „Trzymaj Formę!” – program propagujący zdrowy styl życia, promujący zbilansowane odżywianie oraz aktywnością fizyczną.

---

Głównym celem programu jest edukacja w zakresie trwałego kształtowania prozdrowotnych nawyków wśród młodzieży szkolnej i ich rodzin poprzez promocję zasad aktywnego stylu życia i zbilansowanej diety, w oparciu o odpowiedzialność indywidualną i wolny wybór jednostki.

---

Działania podejmowane podczas realizacji programu zmierzają do zwiększenia świadomości uczestników programu dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie.

Celami szczegółowymi programu są:

• pogłębienie wiedzy o znaczeniu prawidłowo zbilansowanej diety i aktywności fizycznej dla organizmu człowieka,

• kształtowanie postaw i zachowań związanych z prawidłowym żywieniem, odpowiednią, jakością zdrowotną żywności i aktywnością fizyczną,

• dostarczenie wiedzy o informacjach zamieszczonych na opakowaniach produktów spożywczych i umiejętności korzystania z nich.
   

Realizacja programu oparta jest na metodzie projektu, która dla młodych ludzi stanowi ciekawe wyzwanie i szanse współpracy z innymi. Udział w programie pomaga rozwijać zainteresowania uczniów i poszerza ich wiedzę o świecie. Pozwala wspólnie osiągnąć założony cel, wpływa na proces zdobywanie nowej wiedzy oraz doświadczenia, a także pozwala wykształcić umiejętność radzenia sobie z zagadnieniem problemowym.

Program skierowany jest do uczniów klas V – VIII szkół podstawowych.
 

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie programu Trzymaj Formę!.

 

Na potrzeby programu opracowano nowoczesne materiały dydaktyczne przeznaczone dla nauczycieli, rodziców i uczniów. Gwarantują one szybki dostęp do niezbędnej w trakcie realizacji programu wiedzy, która w zwykłym programie nauczania obejmuje kilka różnych przedmiotów realizowanych w różnym czasie.

Szkoły, które zgłoszą chęć udziału w Ogólnopolskim Programie Edukacyjnym "Trzymaj formę!", za pośrednictwem PSSE otrzymują komplet wydrukowanych materiałów dydaktycznych.

Materiały te są również dostępne do pobrania w formie PDF poniżej:

• Poradnik dla nauczycieli

• Scenariusze zajęć

• Plakat z Talerzem Zdrowego Żywienia

 

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

---

Wojewódzcy koordynatorzy programu - Joanna Zastawna joanna.zastawna@sanepid.gov.pl, Magdalena Dusza magdalena.dusza@sanepid.gov.pl 

Dane koordynatora powiatowego dostępne na stronie http://www.trzymajforme.pl/kontakt-17

Szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowią skuteczną metodę profilaktyki zakażeń, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworów oraz innych chorób związanych z HPV. Szczepienie jest rekomendowane przez ekspertów zdrowia publicznego jako ważny element ochrony zdrowia dzieci i młodzieży.

W ramach Programu Szczepień Ochronnych dostępne są bezpłatne szczepienia przeciw HPV dla dziewcząt i chłopców w wieku od 9 do 14 lat. Szczepienie obejmuje podanie dwóch dawek preparatu zgodnie z obowiązującym schematem.

Zachęcamy rodziców i opiekunów do skorzystania z możliwości bezpłatnego zaszczepienia dzieci, co stanowi inwestycję w ich zdrowie i bezpieczeństwo w przyszłości.

Więcej o programie.

Ogólnopolski program edukacyjny dla przedszkoli opracowany wspólnie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Okres przedszkolny jest niezmiernie ważnym etapem kształtowania się postaw determinujących aktualne i przyszłe zachowania dotyczące zdrowia. Dlatego też istotne jest edukowanie dzieci w zakresie prawidłowego żywienia już od najmłodszych lat. Utrwalone wówczas przyzwyczajenia zdrowotne i nawyki decydują o późniejszym stylu życia. Dodatkowo z badań wynika także, że żywność ekologiczna może mieć związek ze zdrowszym stylem życia. Konsumenci ekologiczni częściej dbają o dietę i aktywność fizyczną oraz cechuje ich istotnie mniejsze prawdopodobieństwo nadwagi i otyłości.

Grupa, do której skierowany jest nowy program, to dzieci uczęszczające do przedszkoli w wieku 5-6 lat.

Celem programu jest zwiększanie świadomości i wiedzy na temat rolnictwa ekologicznego oraz budowanie właściwych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat.

---

Główne założenie programu:

• zrozumienie czym jest rolnictwo i produkty ekologiczne,
• kształtowanie umiejętności wyboru produktów ekologicznych,
• propagowanie zdrowego stylu życia,
• zwiększanie wiedzy i świadomości przedszkolaków o  nawykach higieniczno-zdrowotnych.

---

Zajęcia w programie „Skąd się biorą produkty ekologiczne” realizowane są poprzez wykorzystanie dedykowanej dzieciom publikacji i filmu animowanego „Skąd się biorą produkty ekologiczne”, jak również opracowanego scenariusza zajęć dla nauczycieli i lekcji pokazowej. Uczestnicy programu zrealizują zajęcia edukacyjne, podczas których nauczą się skąd się biorą produkty ekologiczne, dlaczego warto je wybierać, jakie są zalecenia zdrowego stylu życia oraz jak przestrzegać zasad higieny.

Program jest skierowany także do rodziców i opiekunów dzieci, gdyż zwiększa to skuteczność programów profilaktycznych.

Chcemy, aby w przedszkolach było zdrowo, ekologicznie i przyjaźnie. Zachęcamy przedszkolaków do aktywnego udziału w zajęciach.

Zdobytą wiedzę i umiejętności będą mogli wraz z rodzicami stosować w codziennym życiu.

 

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. 

Ma zasięg globalny. Wywołana jest zakażeniem wirusowym – czynnikami sprawczymi  są wirusy HAV, HBV, HCV. Wirus HAV wywołuje zapalenie wątroby tylko w formie ostrej (WZW typu A), HBV i HCV zarówno postaci ostrej jak i przewlekłej (WZW typu B, WZW typu C).

Wirusy zapalenia wątroby typu B i C mają wiele cech wspólnych - przewlekła forma zakażenia każdym z nich może prowadzić do rozwoju ciężkich chorób wątroby, w tym jej marskości oraz nowotworu, a te w konsekwencji mogą spowodować nawet śmierć chorego.

W ostatnich latach w naszym kraju  częstotliwość  zakażeń wirusem HBV znacznie zmalała w związku z rozpowszechnieniem dostępnych szczepień ochronnych oraz poprawą postrzegania zasad zapobiegania zakażeniom w szpitalach  i placówkach ambulatoryjnych. W przypadku wirusa HCV nie ma szczepionki, pozostają tylko działania profilaktyczne.

Mimo rosnącej świadomości społecznej i zainteresowania problemem poziom powszechnej wiedzy  na temat zakażeń jest zbyt niski. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i zapotrzebowaniu, przekazujemy Poradnik, w którym zawarto najistotniejsze informacje, zredagowane w sposób przystępny i zrozumiały dla osób niezwiązanych z medycyną.

Program edukacyjny przeznaczony jest dla uczniów szkół ponadpodstawowych jest odpowiedzią na wciąż pojawiające się przypadki zakażeń HAV, HBV i HCV. Jednym ze sposobów przeciwdziałania tej sytuacji jest podnoszenie poziomu wiedzy pozwalającej na rozpoznawanie i unikanie sytuacji narażenia na zakażenia, podejmowanie działań profilaktycznych, a także umożliwiającej  rozpoznanie zakażenia i przez to zapobieganie jego dalszemu rozprzestrzenianiu się.

Kształtowanie zachowań zdrowotnych również w zakresie przeciwdziałania chorobom zakaźnym stanowi ważny element działań edukacyjnych w szkole.

 

Materiały edukacyjne

W roku szkolnym 2025/2026 program edukacyjny „Podstępne WZW” był realizowany na terenie województwa podkarpackiego w szkołach ponadpodstawowych.

Programem objęto uczniów, nauczycieli oraz rodziców, zapewniając im dostęp do informacji dotyczących profilaktyki wirusowych zapaleń wątroby, dróg zakażenia oraz możliwości zapobiegania zakażeniom.

Łącznie program realizowano w 121 szkołach, obejmując 8352 uczniów oraz 3070 rodziców.

Realizacja programu spotkała się z pozytywnym odbiorem zarówno ze strony uczniów, jak i szkolnych koordynatorów. Przeprowadzone działania przyczyniły się do zwiększenia świadomości zdrowotnej młodzieży oraz kształtowania właściwych postaw w zakresie profilaktyki WZW.

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Wojewódzki koordynator programu – Mateusz Radko mateusz.radko@sanepid.gov.pl  

W ramach upowszechniania wiedzy o nowotworze złośliwym skóry Państwowa Inspekcja Sanitarna województwa podkarpackiego w 2015 roku rozpoczęła realizację programu profilaktyczno-edukacyjnego „Znamię! Znam je?” – czyli co musisz wiedzieć o czerniaku skóry. Program ten poprzez popularyzację profilaktyki, prezentuje skuteczne metody zabezpieczania się przed tym groźnym nowotworem skóry.

Jest to inicjatywa Akademii Czerniaka, która jest sekcją naukową Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej. Patronat nad działaniami Akademii objęły Polskie Towarzystwo Dermatologiczne i Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej.

 

Czerniak co o nim wiemy:

---

W Polsce co roku odnotowuje się około 50 tys. przypadków nowych zachorowań na nowotwory skóry, w tym 3 tys. zachorowań na czerniaki. Czerniak stanowi tylko 6% wszystkich nowotworów skóry, ale aż 80% chorych na czerniaki umiera z tego powodu. Liczba zachorowań na czerniaka w Polsce podwaja się co 10 lat. Wpływ na tę sytuację ma między innymi zmiana zachowań Polaków, w tym nadmierne opalanie, oddawanie się kąpielom słonecznym bez właściwej ochrony, a także korzystanie z solariów, szczególnie przez osoby w młodym wieku.

W ramach programu Akademia Czerniaka przygotowała dla nauczycieli konspekt lekcji edukacyjnej o czerniaku, tak aby mogli oni przeprowadzić lekcję w swojej klasie. Z kolei uczniowie, dzięki specjalnie przygotowanemu filmikowi oraz materiałom informacyjnym (ulotki, plakaty) dowiadują się, jak prawidłowo sprawdzać skórę, by uchronić się przed czerniakiem.

 

Czerniak- co to jest?

 

Linki:

---

• www.akademiaczerniaka.org
• www.facebook.com/znamieznamje

 

Materiały edukacyjne do pobrania

 

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Informacji udziela wojewódzki koordynator programu – Mateusz Radko mateusz.radko@sanepid.gov.pl  

Celem głównym programu jest zmniejszenie występowania raka szyjki macicy i umieralności na tę chorobę.

Cele szczegółowe:

• Zwiększenie poziomu wiedzy na temat profilaktyki raka szyjki macicy i roli wirusa HPV
  w jego powstawaniu;
• Kształtowanie świadomości na temat czynników zwiększających ryzyko raka szyjki macicy;
• Motywowanie kobiet do regularnego poddawania się badaniom profilaktycznym przez całe życie;
• Przygotowanie młodzieży do roli liderów edukacji zdrowotnej w środowisku lokalnym;
• Dostarczenie informacji o świadczeniodawcach wykonujących badania cytologiczne.

 

Adresatami programu są:

• uczniowie szkół ponadgimnazjalnych,
• rodzice i opiekunowie uczniów,
• kadra pedagogiczna.

 

Program może być realizowany w ramach międzyprzedmiotowej ścieżki edukacyjnej – edukacja prozdrowotna, w trakcie lekcji biologii, wychowania do życia w rodzinie, godziny wychowawczej i innych. Realizatorami programu mogą być wychowawcy, nauczyciele przedmiotowi, pedagodzy, pielęgniarki, zaproszeni goście i inni.

 

Koordynatorzy i realizatorzy o programie w szkole:

• program dobrze przygotowany pod względem merytorycznym, jego konstrukcja jest interesująca, a co ważne daje realizatorowi możliwość przekazania zawartych w nim treści w sposób atrakcyjny,
• program ważny, potrzebny w każdej szkole, stanowi cenne wsparcie działań profilaktycznych.

 

Uczniowie o programie:

• zainteresowani treściami programu i formą zajęć,
• pozytywnie wypowiadają się o programie i jego przekazie,
• dla wielu były to pierwsze informacje nt HPV.

 

Dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w realizację tego przedsięwzięcia. Mamy nadzieję, że nasze wspólne działania przyniosą wymierne efekty i przyczynią się do poprawy sytuacji zdrowotnej kobiet w Polsce.

Więcej informacji o programie.

 

---

Zapraszamy nowe szkoły ponadpodstawowe do wdrożenia i realizacji programu w roku szkolnym 2025/2026.

---

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Wojewódzki koordynator programu - Joanna Król  joanna.krol@sanepid.gov.pl 

CEELE PROGRAMU

• wzrost kompetencji rodziców w zakresie ochrony dzieci przed ekspozycją na dym tytoniowy,
• zwiększenie umiejętności dzieci w zakresie radzenia sobie w sytuacjach, gdy przebywają w zadymionych pomieszczeniach lub, gdy dorośli palą przy nich tytoń,
• wykształcenie umiejętności rozpoznawania różnych źródeł dymów,
• wykształcenie umiejętności rozpoznawania różnych dymów, „wydobycie” dymu papierosowego,
• zwiększenie wrażliwości dzieci na szkodliwość dymu papierosowego,
• zwiększenie wiedzy na temat skutków palenia papierosów,
• zwiększenie wrażliwości dzieci na miejsca, w których mogą być narażane na dym.

 

GRUPA DOCELOWA

Program skierowany do przedszkolaków i młodszych uczniów szkół podstawowych.

 

ZAŁOŻENIA

• ochrona dzieci przed szkodliwym wpływem dymu tytoniowego,
• program ten jest adresowany do dzieci przedszkolnych, z udziałem rodziców i opiekunów,
• stanowi on pierwsze ogniwo w cyklu programów antytytoniowych,
• program ma charakter profilaktyczny, ale przede wszystkim ma na celu wykształcenie u dzieci świadomej postawy ochrony własnego zdrowia w sytuacjach, gdy są skazane na bezpośredni kontakt z palącymi,
• program może być rozszerzony na środowisko lokalne.

 

STRUKTURA PROGRAMU

Program składa się z pięciu zajęć warsztatowych.

Tytuły zajęć:

1. Wycieczka.
2. Co i dlaczego dymi.
3. Jak się czuję, kiedy dymi papieros?
4. Co się dzieje, gdy ludzie palą papierosy?
5. Jak unikać dymu papierosowego?

Poszczególne zajęcia skoncentrowane są na odbiorze wrażeń poprzez oddziaływanie na wiele zmysłów dzieci oraz dostosowane są do rozwoju poznawczego, aktywności, doświadczeń i potrzeb dziecka.

 

METODYKA PROJEKTU

Zajęcia mają charakter warsztatowy. Ta forma dostarcza dzieciom najwięcej okazji do uczenia się przez doświadczenie i zgodnie z zasadami nowoczesnej edukacji zdrowotnej akcentuje aktywny udział dzieci w procesie uczenia się.

W wychowaniu zdrowotnym dziecka program ten stanowi pierwszy etap nabywania wiedzy na temat szkodliwości dymu tytoniowego. Łączy się to również z poznawaniem sposobów radzenia sobie w tych sytuacjach codziennych, w których dziecko narażone jest na szkodliwe dla niego zwyczaje osób palących.

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Wojewódzki koordynator programu - Joanna Zastawna joanna.zastawna@sanepid.gov.pl

Program został wdrożony do szkół podstawowych w roku szkolnym 2005/2006.

W bieżącym roku szkolnym 2025/2026 program edukacyjny „Zawsze Razem” będzie proponowany placówkom tak jak w roku ubiegłym. Serdecznie dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w realizację programu i jednocześnie zapraszamy do współpracy. Mamy nadzieję, że nasze wspólne działania prozdrowotne przyniosą wymierne efekty w zakresie kształtowania prawidłowych zachowań prozdrowotnych dzieci. 

 

Celem programu jest kształtowanie u dzieci właściwych postaw i zachowań wobec słabszych rówieśników, unikanie zachowań ryzykownych oraz podejmowanie zdrowych wyborów życiowych.

 

Propozycje tematów do realizacji w programie to:

• co to jest zdrowie,
• jak dbać o zdrowie,
• dlaczego niektórzy ludzie chorują,
• jak rozprzestrzeniają się choroby, w tym również przenoszone drogą kropelkową,
• jak rozprzestrzenia się choroba,
• jak się czujemy gdy jesteśmy chorzy,
• komu mówisz gdy się źle czujesz,
• co czujesz do kogoś, kto jest chory,
• co czujesz do siebie gdy jesteś chory,
• co to są choroby przewlekłe i choroby zakaźne (w tym również AIDS), jak się można zakazić,
• co robić, żeby nie chorować,
• jak pomóc choremu koledze.

Wzmocnieniem programu jest konkurs plastyczny pt. "Zawsze razem" dla dzieci klas I-III szkół podstawowych.

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej województwa podkarpackiego - KONTAKT.

Wojewódzki koordynator programu - Joanna Król  joanna.krol@sanepid.gov.pl