162. rocznica bitwy pod Lipą
20.02.2026
Pod Głowaczowem odbyły się uroczystości upamiętniające powstańców styczniowych z oddziału „Dzieci Warszawy”, którzy 15 lutego 1864 r., stoczyli pod wsią Lipa bitwę w wojskami carskimi. W miejscu pamięci narodowej odśpiewano hymn państwowy, odmówiono modlitwę ekumeniczną za poległych oraz złożono kwiaty i zapalono znicze. W uroczystości patriotycznej wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych oraz okoliczni mieszkańcy.
Troska o pamięć społeczną oraz kultywowanie postaw patriotycznych, to obowiązek współczesnych Polaków, dlatego wojewoda mazowiecki Mariusz Frankowski skierował do organizatorów i uczestników uroczystości okolicznościowy list:
Proszę przyjąć wyrazy uznania i wdzięczności za troskę o upamiętnienie wydarzeń, w których lokalna historia splata się z dziejami Rzeczypospolitej. Bitwa stoczona 15 lutego 1864 r. w okolicach wsi Lipa pod Głowaczowem stanowi ważny element naszego wspólnego dziedzictwa. Pamięć o odwadze, bohaterstwie i niezłomności powstańców styczniowych, którzy nie wahali się stanąć do nierównej walki z zaborcą, ukształtowała naszą tożsamość narodową. Stała się fundamentem etosu służby Polsce rozumianej jako gotowość do osobistego poświęcenia w imię jej niepodległości […] Pragnę podziękować organizatorom za przygotowanie uroczystości, które łączą wymiar historyczny z edukacyjnym i patriotycznym. Wierzę, że inicjatywa ta przyczyni się do utrwalenia więzi miejscowej społeczności z regionem oraz wzmocnienia jej lokalnej tożsamości i świadomości narodowej.
Po odczytaniu listu od wojewody kierownik Delegatury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Radomiu Rafał Molga złożył wiązankę kwiatów w miejscu pamięci narodowej.
Uroczystość była okazją do przypomnienia historii i genezy bitwy pod Lipą, która była jedną z 1200 bitew i potyczek, stoczonych w powstaniu styczniowym latach 1863-64.
Od stycznia 1863 r. do oddziałów partyzanckich wstępowali młodzi Polacy zagrożeni wcieleniem do carskiego wojska, zwanego „branką”. Jednym z nich były oddziały „Dzieci Warszawy”. W lutym 1864 r. powstańcy przemieszczali się przez teren puszczy kozienickiej. 15 lutego doszło do bitwy z wojskami carskimi pod wsią Lipa. Mimo bohaterskiej postawy powstańcy zostali pokonani. W walce zginęło 40 żołnierzy, a 87 zostało rannych. Zabitych i zmarłych od ran pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Głowaczowie. Dla upamiętnienia tego wydarzenia w 1914 r. w miejscu bitwy postawiono drewniany krzyż. Po odzyskaniu niepodległości, do krzyża dodano powstańcze kosy i lance kawaleryjskie. W 1944 r. w czasie ofensywy radzieckiej krzyż został zniszczony. W 1971 r. z inicjatywy lokalnych mieszkańców wzniesiono pomnik upamiętniający bitwę pod wsią Lipa.
