Powrót

86. rocznica niemieckich egzekucji na radomskim Firleju

01.04.2026

Na Cmentarzu Komunalnym w Radomiu, przy pomniku - mauzoleum oddano hołd ofiarom masowych zbrodni wojennych, popełnionych na mieszkańcach regionu radomskiego przez niemieckie formacje policyjno-wojskowe w czasie II wojny światowej. W imieniu wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego w uroczystości uczestniczył kierownik Delegatury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Radomiu Rafał Molga.

86. rocznica niemieckich egzekucji na radomskim Firleju

Uroczystość rozpoczęła się od odśpiewania hymnu państwowego. Mazurka Dąbrowskiego odegrała Radomska Orkiestra Wojskowa. Następnie uczestnicy wysłuchali listu skierowanego przez prezydenta Radomia Radosława Witkowskiego.

Oficjalne delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze w miejscu pamięci narodowej. W imieniu wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego wiązankę kwiatów przed pomnikiem – mauzoleum złożył kierownik Delegatury MUW w Radomiu Rafał Molga.

Wartę honorową zaciągnęła asysta wojskowa z 42 Bazy Lotnictwa Szkolnego w  Radomiu.

Cześć ofiarom niemieckich zbrodni oddali przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, kombatanci, przedstawiciele instytucji i organizacji społecznych, uczniowie szkół średnich z Radomia – uczestnicy Rajdu Pamięci „Firlej” oraz poczty sztandarowe oficjalnych delegacji.

Do pierwszych masowych egzekucji na radomskim Firleju doszło 4 kwietnia 1940 roku. Niemcy rozstrzelali wówczas 145 chłopów ze wsi Gałki, Gielniów, Mechlin oraz Stefanków. Egzekucja była odwetem za udzielanie przez ludność cywilną pomocy oddziałom mjr Henryka Dobrzańskiego „Hubala”. Szacuje się, że w latach 1940-45 niemieckie formacje policyjno-wojskowe zamordowały na Firleju 15 tys. osób. W 1945 r. w miejscu zbrodni przeprowadzono ekshumację. Następnie ofiary egzekucji ponownie pochowano podczas zbiorowego pogrzebu. W 1975 r. powstał pomnik – mauzoleum. W 2005 r. podczas prowadzenia prac renowacyjnych do pomnika dodano symbolikę chrześcijańską w postaci trzech krzyży oraz trzy tablice informacyjne. Napis na głównej tablicy brzmi: „Stoimy na miejscu największej kaźni na ziemi radomskiej, miejscu uświęconym cierpieniem i krwią około 15 000 naszych braci i sióstr zamordowanych przez Niemców w latach 1939-1945”.

Zdjęcia (3)

{"register":{"columns":[]}}