Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie

Napaść Związku Sowieckiego na Polskę była następstwem tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow, zawartego 23 sierpnia 1939 roku przez Niemcy i Związek Sowiecki. W jego wyniku terytorium Polski zostało podzielone między dwóch agresorów.

Wojska sowieckie przekroczyły wschodnią granicę Polski na całej jej długości. Dla mieszkańców zajętych terenów rozpoczął się czas terroru, aresztowań, deportacji i prześladowań. Tysiące rodzin zostało rozdzielonych, a wielu Polaków straciło swoje domy i zostało zmuszonych do życia z dala od ojczyzny.

Sowiecki aparat represji prowadził masowe aresztowania i deportacje. Szczególnie tragiczny los spotkał polskich oficerów, policjantów, urzędników i przedstawicieli inteligencji. Ponad 21 tys. polskich obywateli zostało zamordowanych w ramach Zbrodni Katyńskiej, masowych egzekucji przeprowadzonych przez NKWD wiosną 1940 roku. Wśród ofiar znaleźli się m.in. oficerowie Wojska Polskiego i funkcjonariusze Policji Państwowej.

Represje dotknęły również całe rodziny. Według przywoływanych danych deportacje na Syberię i do innych odległych części Związku Sowieckiego objęły około 1,35 mln osób. Dla zesłanych oznaczało to utratę domu, rozłąkę z bliskimi i życie w niezwykle trudnych warunkach.

Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie jest jednym z najważniejszych miejsc w Warszawie przypominających o losie Polaków dotkniętych sowieckimi represjami. Jego symbolika przywołuje pamięć o zamordowanych, zesłanych i deportowanych, którzy ponieśli śmierć lub cierpieli z dala od rodzinnych stron.

17 września jest również Światowym Dniem Sybiraka. W 2013 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił ten dzień okazją do szczególnego upamiętnienia osób zesłanych na Syberię i do innych miejsc przymusowego pobytu na terenie Związku Sowieckiego.

To dzień pamięci o tych, którzy zostali wyrwani ze swoich rodzinnych stron, a także o ich bliskich, którzy przez lata żyli z konsekwencjami deportacji i rozłąki.

Pamięć o ofiarach sowieckiej agresji, Zbrodni Katyńskiej i losach Sybiraków pozostaje ważną częścią historii Polski i świadectwem doświadczeń, których nie wolno zapomnieć.

W czasie II wojny światowej polscy kolejarze nie tylko wykonywali swoją codzienną służbę w warunkach okupacji, ale również aktywnie wspierali działalność Polskiego Państwa Podziemnego. Dzięki swojej pracy i dostępowi do infrastruktury kolejowej przekazywali informacje o niemieckich transportach, pomagali w przewożeniu ludzi i konspiracyjnych przesyłek, a także uczestniczyli w działaniach wywiadowczych i sabotażowych. Za taką działalność groziły aresztowania, więzienie i śmierć.

Szczególne znaczenie miał warszawski węzeł kolejowy, który był jednym z kluczowych elementów niemieckiego systemu transportowego. Kolejarze związani z warszawską koleją angażowali się w działalność konspiracyjną i ponosili jej tragiczne konsekwencje. Ich pamięci poświęcona jest tablica na Dworcu Centralnym im. Stanisława Moniuszki.

Podczas tegorocznych uroczystości hołd poległym i pomordowanym kolejarzom oddał wicewojewoda mazowiecki Robert Sitnik, który złożył wiązankę pod tablicą pamiątkową.