Państwowa Inspekcja Pracy z nowymi uprawnieniami
09.04.2026
Skuteczniejsza walka z nadużyciami na rynku pracy i większa ochrona pracowników to główne cele reformy przygotowanej przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Nowe rozwiązania wzmacniają kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. Dają narzędzia do kontroli zatrudnienia oraz przeciwdziałania nadużywaniu umów. W praktyce umożliwiają przekształcanie fikcyjnych umów cywilnoprawnych w etaty i lepsze egzekwowanie praw pracowników. Reforma wejdzie w życie jeszcze w tym roku.
Kluczowa zmiana: decyzja o przekształceniu umowy
Najważniejszym rozwiązaniem przewidzianym w ustawie jest możliwość wydania decyzji administracyjnej o przekształceniu nieprawidłowo zawartej umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę.
Procedura będzie miała charakter wieloetapowy:
- w pierwszej kolejności inspektor pracy wyda polecenie usunięcia naruszeń,
- w przypadku jego niewykonania możliwe będzie skierowanie wniosku do Okręgowego Inspektora Pracy,
- decyzję o przekształceniu umowy wyda Okręgowy Inspektor Pracy.
Od decyzji przysługiwać będzie odwołanie do sądu pracy, co wstrzyma jej wykonanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Ochrona w trakcie postępowania
Ustawa przewiduje możliwość zabezpieczenia roszczenia na czas trwania postępowania sądowego. W tym okresie stosunek prawny między stronami będzie podlegał zasadom prawa pracy, co oznacza m.in. ograniczenia w zakresie rozwiązania umowy oraz dostęp do środków ochrony przewidzianych w przepisach.
Dodatkowe rozwiązania
Nowelizacja wprowadza także:
- procedurę interpretacji indywidualnej, która umożliwi pracodawcom weryfikację zgodności stosowanych form zatrudnienia z prawem,
- rozszerzoną współpracę i wymianę danych pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową,
- możliwość prowadzenia kontroli zdalnych,
- obowiązek planowania działań kontrolnych w oparciu o analizę ryzyka,
- podwyższenie maksymalnej wysokości grzywien nakładanych w postępowaniu mandatowym.
Wejście w życie
Ustawa została opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 473) z datą 7 kwietnia. Oznacza to, że przepisy wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ich ogłoszenia, czyli w połowie lipca tego roku.