Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie

Równość to stan, w którym wszyscy ludzie lub byty są traktowane w ten sam sposób, posiadają te same prawa, możliwości oraz dostęp do zasobów. Oznacza to brak dyskryminacji i równe traktowanie ze względu na płeć, rasę, pochodzenie czy status społeczny. To gwarancja, że wszyscy obywatele podlegają tym samym prawom i mają równe szanse na rozwój bez względu na osobiste cechy i przekonania.

Równe traktowanie oznacza, że osoby znajdujące się w podobnej sytuacji powinny być traktowane w sposób jednakowy, z poszanowaniem ich godności, praw i wolności. Niedopuszczalne jest nieuzasadnione różnicowanie sytuacji osób ze względu na cechy osobiste lub społeczne.

Zgodnie z art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa równi

Art. 32.

1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

 

Artykuł 33 Konstytucji RP gwarantuje równość płci we wszystkich sferach życia

Art. 33.

1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
2. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.

1. Równość wobec prawa – równość formalna- prawo nie może dyskryminować np. kobiety i mężczyźni mają takie samo głosować
2. Równość materialna/ tzw.realna – państwo ma obowiązek usuwać przeszkody, które powodują nierówność w praktyce.
3. Równość szans  - równy dostęp dla wszystkich grup do edukacji, pracy, zdrowia, mieszkalnictwa.

Zgodnie z art.20 Karty Praw Podstawowych obywateli  UE wszyscy są równi wobec prawa.

Zasada równości gwarantuje równe traktowanie bez względu na:

1. język,
2. kolor skóry,
3. majątek
4. niepełnosprawność,
5. orientacja seksualna,
6. płeć,
7. pochodzenie narodowe lub społeczne,
8. przekonania polityczne i inne,
9.  przynależność do mniejszości narodowej,
10. rasę,
11. religia,
12. urodzenie
13. wiek.

Naruszenie zasady równości może występować w różnych obszarach życia, m.in.:

• w zatrudnieniu i dostępie do awansu,
• podczas rekrutacji do pracy,
• w dostępie do edukacji,
• w ochronie zdrowia,
• w dostępie do usług publicznych,
• w życiu społecznym i obywatelskim,
• w internecie i mediach społecznościowych.

Przykładami naruszeń mogą być:

• odmowa zatrudnienia z powodu wieku lub płci,
• nierówne wynagrodzenie za tę samą pracę,
• wykluczanie osób z niepełnosprawnościami z dostępu do usług,
• obraźliwe komentarze lub zachowania wobec osób należących do określonych grup społecznych,
• brak dostępności architektonicznej lub cyfrowej.

Dlaczego równość jest ważna?

Przestrzeganie zasady równego traktowania sprzyja budowaniu społeczeństwa opartego na wzajemnym szacunku, integracji i bezpieczeństwie społecznym. Równość wzmacnia zaufanie obywateli do instytucji publicznych oraz przeciwdziała wykluczeniu społecznemu.

Każdy ma prawo do poszanowania swojej godności oraz równego dostępu do praw i możliwości – bez względu na cechy osobiste czy sytuację życiową.

Przepisy prawne dotyczące zasady równego traktowania oraz przeciwdziałania wszelkim przejawom dyskryminacji, mobbingu i nierównego traktowania w miejscu pracy:

• Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności:
  • art. 32 ust. 1 i 2 – zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji,
  • art. 33 – równość kobiet i mężczyzn,
• ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności:
  • art. 11³ – zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu,
  • art. 183a – zasada równego traktowania w zatrudnieniu,
  • art. 183b – naruszenie zasady równego traktowania,
  • art. 183c – prawo do jednakowego wynagrodzenia,
  • art. 183d – odszkodowanie za naruszenie zasady równego traktowania,
  • art. 183e – ochrona przed represjami,
  • art. 943 – obowiązek przeciwdziałania mobbingowi,
• ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, w szczególności:
  • art. 6–8 – zakaz nierównego traktowania i środki ochrony prawnej,
• Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności:
  • art. 20 – równość wobec prawa,
  • art. 21 – zakaz dyskryminacji,
  • art. 23 – równość kobiet i mężczyzn,
• Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Rady Europy, w szczególności:

art. 14 – zakaz dyskryminacji.

Tam gdzie kończy się równość zaczyna się dyskryminacja, która oznacza bezpośrednie lub pośrednie różnicowanie sytuacji jednostek ze względu na określone cechy.

Dyskryminacja to nierówne, gorsze traktowanie osoby lub grupy osób ze względu na określoną cechę, taką jak np. płeć, wiek, pochodzenie etniczne, religia, niepełnosprawność, orientacja seksualna czy wygląd.

W praktyce oznacza to, że ktoś jest traktowany niesprawiedliwie nie z powodu swoich działań lub kompetencji, ale z powodu przynależności do danej grupy.

Dyskryminacja może dotyczyć w szczególności takich cech jak:

• płeć,
• wiek,
• niepełnosprawność,
• rasa i pochodzenie etniczne,
• narodowość,
• religia lub wyznanie,
• światopogląd,
• orientacja seksualna,
• tożsamość płciowa,
• stan zdrowia,
• sytuacja rodzinna,
• status społeczny lub materialny.

 

Formy dyskryminacji

Dyskryminacja bezpośrednia

Występuje wtedy, gdy osoba jest traktowana mniej korzystnie niż inne osoby znajdujące się w podobnej sytuacji, wyłącznie z powodu określonej cechy, np. wieku, płci czy niepełnosprawności.

Dyskryminacja pośrednia

Polega na stosowaniu pozornie neutralnych zasad lub kryteriów, które w praktyce prowadzą do niekorzystnej sytuacji określonej grupy osób.

Molestowanie

To niepożądane zachowanie naruszające godność osoby i powodujące atmosferę poniżenia, upokorzenia, wrogości lub zastraszenia.

Molestowanie seksualne

Obejmuje każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym, zarówno werbalne, niewerbalne, jak i fizyczne, które narusza godność osoby.

Mowa nienawiści i wykluczenie społeczne

Przejawiają się poprzez obrażanie, poniżanie, nawoływanie do nienawiści lub wykluczanie osób albo grup społecznych z życia publicznego i społecznego.

Polityka antydyskryminacyjna

Procedura antydyskryminacyjna stanowi element polityki równościowej urzędu. Określa zasady przeciwdziałania dyskryminacji oraz sposób reagowania na przypadki nierównego traktowania, mobbingu i innych naruszeń zasady równości.

Polityka antydyskryminacyjna to zbiór zasad i działań, których celem jest zapewnienie równego traktowania wszystkich osób oraz przeciwdziałanie wszelkim formom dyskryminacji, nierównego traktowania i wykluczenia.

W administracji publicznej oznacza to tworzenie środowiska opartego na szacunku, godności, otwartości i poszanowaniu praw człowieka — zarówno wobec pracowników, jak i mieszkańców korzystających z usług urzędu.

Polityka antydyskryminacyjna obejmuje w szczególności przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na:

• płeć,
• wiek,
• niepełnosprawność,
• pochodzenie,
• narodowość,
• wyznanie lub światopogląd,
• orientację seksualną,
• tożsamość płciową,
• sytuację rodzinną i społeczną,
• oraz inne cechy chronione prawem.

Jej celem jest:

• promowanie równości i wzajemnego szacunku,
• budowanie bezpiecznego i przyjaznego miejsca pracy,
• zapobieganie mobbingowi, przemocy i nierównemu traktowaniu,
• zwiększanie dostępności i jakości usług publicznych,
• wzmacnianie kultury dialogu i współpracy.

Realizacja polityki antydyskryminacyjnej odbywa się m.in. poprzez działania edukacyjne, procedury zgłaszania nieprawidłowości, reagowanie na przejawy dyskryminacji oraz promowanie dobrych praktyk w zakresie równego traktowania.

Urząd deklaruje prowadzenie działań zgodnych z zasadą równości, poszanowania różnorodności oraz tworzenia przestrzeni dostępnej i przyjaznej dla wszystkich.