Samorządy filarem budowania odporności społeczności lokalnych
22.05.2026
Ponad 22 mld zł na bezpieczeństwo, odporność i ochronę ludności - samorządy będą jednymi z głównych beneficjentów nowych instrumentów finansowania. Podczas XIX ogólnopolskiej konferencji Banku Gospodarstwa Krajowego pt. „Rozwój, finansowanie, bezpieczeństwo” eksperci administracji rządowej, samorządowej i BGK rozmawiali o tym, jak skutecznie wykorzystać środki z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz nowego Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Środki krajowe i europejskie wzmacniają odporność społeczności lokalnych na sytuacje kryzysowe.
Jednym z kluczowych punktów programu było seminarium „Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności – finansowanie samorządów dla budowania bezpieczeństwa i odporności”. Dyskusja koncentrowała się na roli samorządów w tworzeniu nowoczesnego systemu ochrony ludności, obrony cywilnej i odporności państwa.
Szczególną uwagę poświęcono Funduszowi Bezpieczeństwa i Obronności, uruchomionemu w ramach Krajowego Planu Odbudowy. To odpowiedź na konieczność dostosowania wydatków europejskich do zmieniającej się sytuacji geopolitycznej. Wartość funduszu wynosi 5,4 mld euro, czyli około 22,6 mld zł. Połowa tej kwoty ma zostać przeznaczona na projekty realizowane przez samorządy, a druga połowa na wsparcie polskich przedsiębiorstw z sektora bezpieczeństwa i obronności.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności oraz Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej to dwa komplementarne źródła finansowania budowanego w Polsce systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Priorytety pozostają absolutnie te same: rozwój świadomości społecznej i powszechna edukacja, wzmacnianie odporności w regionach, rozwój sieci budowli ochronnych, a także szeroko rozumiane zabezpieczenie logistyczne. Do tego dochodzi wsparcie polskich przedsiębiorstw z sektora bezpieczeństwa. Cieszę się, że ogromne środki mogą dzięki temu trafiać do samorządów, które są najbliżej obywateli i tym samym mają największą wiedzę o lokalnych zasobach i potrzebach
– powiedział Mariusz Frankowski, wojewoda mazowiecki.
W panelu udział wzięli również Robert Klonowski, zastępca dyrektora Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Mateusz Gaczyński, zastępca dyrektora Departamentu Koordynacji Krajowego Planu Odbudowy w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. Rozmowę poprowadził Michał Kopeć, dyrektor Departamentu Programów Europejskich Banku Gospodarstwa Krajowego.
Odpowiedź na wyzwania współczesnych czasów
Środki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności dla samorządów mają wspierać przede wszystkim inwestycje w infrastrukturę ochrony cywilnej, w tym miejsca schronienia, zabezpieczenie infrastruktury krytycznej oraz systemy informacyjne. Kolejne obszary to infrastruktura podwójnego zastosowania, cyberbezpieczeństwo oraz modernizacja przedsiębiorstw działających w sektorze bezpieczeństwa.
Finansowanie dla jednostek samorządu terytorialnego w ramach części pożyczkowej Krajowego Planu Odbudowy ma mieć bardzo korzystny charakter. Zakładane są m.in. długi okres spłaty, oprocentowanie na poziomie 0 proc., długi okres karencji, a także możliwość umorzenia części zobowiązań.
Współczesne bezpieczeństwo nie ogranicza się wyłącznie do działań centralnych. Coraz większe znaczenie mają lokalne systemy reagowania, infrastruktura ochronna, edukacja mieszkańców, cyberodporność oraz zdolność samorządów do utrzymania ciągłości działania w sytuacjach kryzysowych. To właśnie gminy, powiaty i województwa są najbliżej obywateli, dlatego ich rola w budowaniu odporności państwa staje się kluczowa.
