Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Program jest fundamentem finansowania ochrony ludności i obrony cywilnej. Stanowi kontynuację działań z lat 2025–2026, w których na ochronę ludności rząd przeznaczył blisko 34 mld zł. W ciągu pięciu kolejnych lat na realizację tych planów ma trafić ponad 102 mld zł. 5-letni okres nowego programu umożliwi sprawną budowę i modernizację obiektów ochronnych. Te inwestycje wymagają dłuższej perspektywy finansowania, niż jeden rok budżetowy. 

Miliardy na bezpieczeństwo rok po roku

Finansowanie zaplanowano w podziale na konkretne lata, co zapewni stabilną realizację inwestycji. W 2027 roku na ochronę ludności i obronę cywilną trafi co najmniej 19,1 mld zł, a w 2028 roku – 19,7 mld zł. W kolejnych latach kwoty również będą duże: 20,4 mld zł w 2029 roku; 21,2 mld zł w 2030 roku oraz rekordowe 21,9 mld zł w 2031 roku. Pieniądze z Programu OLiOC zasilą przede wszystkim samorządy.

Kluczowe obszary ochrony

Środki mają się przełożyć bezpośrednio na codzienne bezpieczeństwo mieszkanek i mieszkańców Polski w ramach siedmiu głównych filarów. Państwo planuje inwestowanie w budowę nowych i adaptację istniejących schronów oraz innych obiektów zbiorowej ochrony, tworzenie miejsc doraźnego schronienia (MDS-ów) oraz budowę odpornej infrastruktury medycznej. Sprzęt i zasoby magazynowe mają pozwolić na zachowanie ciągłości dostaw energii, ciepła, żywności i wody pitnej w razie kryzysu, dzięki nowym magazynom i punktom przetrwania.

Dodatkowo program sfinansuje zakup nowoczesnych pojazdów i sprzętu ratowniczego oraz stworzy specjalny komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej. Kontynuowane będzie tworzenie Korpusu Obrony Cywilnej, a obywatele zyskają dostęp do szkoleń, ćwiczeń i wiedzy ułatwiającej m.in. walkę z dezinformacją.

Nowy komponent medyczny

Nowością programu jest komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej (jest nim minister spraw wewnętrznych i administracji), który powstanie w oparciu o szpitale i inne placówki medyczne podległe MSWiA. Szpitale mają być dostosowane do pracy w warunkach konfliktów zbrojnych z zachowaniem ciągłości zabiegów i niezależnością energetyczną na wypadek dłuższych przerw w dostawach prądu (blackoutów).

Profilowanie jednostek OSP

W ramach rozwoju systemu ochrony ludności i reagowania kryzysowego jednostki OSP zostały przygotowane do realizacji zadań wynikających z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Jako podmioty ochrony ludności będą prowadziły działania pomocowe, w tym pomoc doraźną i humanitarną.

Jednostki OSP będą wyznaczane do zadań w czterech profilach:

• ewakuacyjnym – wsparcie ewakuacji ludzi, zwierząt i mienia, organizacja punktów załadunku, ewakuacja osób najmniej samodzielnych oraz udział w poszukiwaniu osób zaginionych i zagrożonych;
• logistycznym – przygotowanie miejsc tymczasowego zakwaterowania, doraźne zasilanie z agregatów, dystrybucja paliw, przygotowanie wyżywienia oraz dostarczanie i uzdatnianie wody;
• medycznym – wsparcie organizacji i obsługi doraźnych szpitali oraz tymczasowych miejsc pomocy medycznej, mobilna pomoc medyczna i dostarczanie leków;
• humanitarnym – obsługa obiektów zbiorowej ochrony i punktów pomocy humanitarnej, powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności oraz organizacja punktów ewidencyjno-informacyjnych.

Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka OSP ma być przygotowana do zadań zgodnie z profilem. Wdrażanie opiera się na rekomendacjach Komendanta Głównego PSP. Etap przygotowawczy przypada na 2026 r., a w latach 2027–2030 gotowość modułów zadaniowych ma wzrosnąć z co najmniej 25 proc. do pełnej gotowości.

Na doposażenie i przygotowanie jednostek przewidziano minimum 310 mln zł w 2027 r., 330 mln zł w 2028 r., 350 mln zł w 2029 r. oraz 370 mln zł w 2030 r. Największy udział środków przypada na profil logistyczny (48 proc.), następnie ewakuacyjny (32 proc.), medyczny (12 proc.) i humanitarny (8 proc.).

Wzmacniamy społeczeństwo obywatelskie

Przyjęty Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej pokazuje jasny kierunek: państwo stawia na ochronę Polaków. W ramach programu znaczące środki trafią do organizacji pozarządowych, co wzmocni społeczeństwo obywatelskie. Kluczowym elementem tego wsparcia są Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności – praktyczne szkolenia, które w przystępny sposób przekazują wiedzę zawartą w „Poradniku bezpieczeństwa” i przygotowują obywateli do działania w sytuacjach zagrożenia. Uzupełnieniem jest Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej – program edukacji powszechnej, który przekłada treści „Poradnika bezpieczeństwa” na ćwiczenia praktyczne. Akademia OLiOC prowadzi uczestników od rozpoznania zagrożeń i źródeł informacji, przez przygotowanie rodziny, domu, szkoły i miejsca pracy, aż po działania podejmowane w sytuacjach alarmu, ewakuacji, pożaru, przerw w dostawie energii, zagrożeń informacyjnych czy konieczności udzielenia pierwszej pomocy. Jego konstrukcja opiera się na cyklu tematycznym połączonym z ogólnokrajowym dniem treningowym oraz współdziałaniu podmiotów o różnych kompetencjach – od bezpieczeństwa i ratownictwa, przez edukację i ochronę zdrowia, po cyberbezpieczeństwo i pomoc społeczną.

Budowanie odporności społecznej to jednak nie tylko zadanie instytucji państwa, lecz także każdego z nas. Musimy być gotowi na samodzielne funkcjonowanie przez pierwsze 72 godziny kryzysu – to czas, w którym indywidualne przygotowanie, wiedza i odpowiedzialność mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa naszego, naszych bliskich oraz naszych wspólnot sąsiedzkich.