Sprawozdanie zawiera informacje o stanie prac inwestycyjnych w zakresie gospodarki ściekowej, m.in. realizacji systemów zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych, gospodarki osadowej oraz finansowania inwestycji w aglomeracjach ujętych w KPOŚK.

Dokument powstał na podstawie przedłożonych ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej corocznych sprawozdań z realizacji Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, opracowanych przez PGW WP w oparciu o dane uzyskane z aglomeracji. Sprawozdania z realizacji Programu przedstawiły:

• w 2022 r. – 1 530 aktywnych aglomeracji,
• w 2023 r. – 1 526 aktywnych aglomeracji.

Według danych na koniec 2023 r. 1 526 aglomeracji generowało ładunek zanieczyszczeń wyrażony
w BZT₅ w wysokości około 35 396 tys. RLM (równoważna liczba mieszkańców), w tym ponad 26 837 tys. od stałych mieszkańców, wśród których około:

• 25 994 tys. korzystało z sieci kanalizacyjnej,
• 735 tys. korzystało ze zbiorników bezodpływowych,
• 94 tys. korzystało z przydomowych oczyszczalni ścieków.

W latach 2022 i 2023 na terenie aglomeracji wybudowano 4 556 km sieci kanalizacyjnej, w tym 3 413 km sieci grawitacyjnej. Do sieci podłączono 794 665 mieszkańców, w tym 693 210 mieszkańców zostało podłączonych do już istniejącej sieci, a 101 455 mieszkańców zostało podłączonych do  nowo wybudowanej sieci kanalizacyjnej. Ponadto zmodernizowano 730 km sieci istniejącej.

W tym okresie przeprowadzono łącznie 562 inwestycje na oczyszczalniach ścieków. Obejmowały one przede wszystkim modernizację (250 inwestycji), jak również jednoczesną rozbudowę i modernizację (106 inwestycji). W tym okresie wybudowano również 13 nowych oczyszczalni ścieków. Od roku 2023 zaczęto prowadzić również sprawozdawczość dotycząca zrealizowanych inwestycji prowadzących do podwyższenia efektywności energetycznej oczyszczalni (46 inwestycji).

Na koniec 2023 r. wymagany stopień obsługi zbiorczymi sieciami kanalizacyjnymi (tj. Warunek I dyrektywy 91/271/EWG) został osiągnięty w 941 aglomeracjach, co stanowi 61,7% wszystkich aglomeracji. Ocena danych wykazała również, że 1 429 aglomeracji posiada oczyszczalnie komunalne, których wydajność wyrażona w RLM, odpowiada lub jest większa od RLMrz (RLM rzeczywista) aglomeracji (tj. Warunek II dyrektywy 91/271/EWG), co stanowi 93,6% wszystkich aglomeracji. Według informacji przekazanych przez gminy 1 392 aglomeracje spełniają wymagania dotyczące jakości oczyszczanych ścieków (tj. Warunek III dyrektywy 91/271/EWG), co stanowi 91,2% wszystkich aglomeracji. Na koniec 2023 r. łącznie wszystkie warunki spełniało 819 aglomeracji (53,7% wszystkich aglomeracji) o RLMrz równej 16 667 836, co stanowi 47,1% RLMrz wszystkich aglomeracji. Przy ocenie stanu aglomeracji, zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej, zastosowano hierarchię zgodności z art. 3, art. 4 oraz art. 5 ust. 2 i 10 dyrektywy 91/271/EWG. Oznacza to, że jeżeli aglomeracja nie spełnia wymogu w zakresie Warunku I wynikającego z art. 3 dyrektywy 91/271/EWG, to uznaje się, że równocześnie nie spełnia pozostałych warunków dyrektywy.

Nakłady finansowe poniesione w latach 2022 i 2023 na budowę i modernizację sieci kanalizacyjnej  oraz na budowę, rozbudowę lub modernizację oczyszczalni ścieków wyniosły około 9,954 mld zł, w tym:

• 5,453 mld zł (54,8%) wydatkowano na budowę i modernizację sieci,
• 4,501 mld zł (45,2%) na inwestycje związane z oczyszczalniami.

Analiza sprawozdań wykazała następujący rozkład nakładów finansowych z uwzględnieniem źródeł ich pochodzenia:

• • środki własne – 5 020 mln zł, co stanowi około  50,5% ogólnej wartości nakładów finansowych,
  • Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – 706 mln zł (około 7,1%),
  • wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej – 93 mln zł (około 0,9%),
  • fundusze zagraniczne – 864 mln zł (około 8,7%),
  • kredyty i pożyczki krajowe – 1 451 mln zł (około 14,6%),
  • pozostałe źródła finansowania – 1 811 (około 18,2%).