Udział organizacji w systemie EMAS jest dobrowolny

Podstawę prawną EMAS stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (wersja skonsolidowana pod adresem: eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02009R1221-20230712).

Funkcjonowanie EMAS w Polsce dodatkowo reguluje ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) dostępna na portalu https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20111781060.

Zgodnie z zapisami ww. ustawy krajowy system ekozarządzania i audytu (EMAS) tworzą:

• minister właściwy do spraw klimatu jako organ prowadzący politykę w zakresie rozwoju systemu oraz współpracujący z organami Unii Europejskiej w tym zakresie (https://www.gov.pl/web/klimat)
• Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jako organ prowadzący rejestr EMAS, rozpatrujący wnioski o rejestrację, udzielający organizacjom pomocy dotyczącej spełniania wymagań prawnych dotyczących środowiska (https://www.gov.pl/web/gdos/emas)
• Polskie Centrum Akredytacji (https://www.pca.gov.pl), jako organ akredytujący, prowadzący wykaz weryfikatorów środowiskowych EMAS (https://www.pca.gov.pl/akredytowane-podmioty/akredytacje-aktywne/weryfikatorzy-emas) 

Unijny portal systemu EMAS pod adresem: https://green-forum.ec.europa.eu/green-business/emas_en 

Rejestr EMAS

Organizacje, które wdrożyły system ekozarządzania i audytu, są wpisywane do oficjalnego europejskiego rejestru EMAS. Rejestr prowadzi Komisja Europejska, dzięki czemu jest on wiarygodnym i publicznie dostępnym źródłem informacji o firmach, które w sposób uporządkowany i potwierdzony dbają o środowisko.

Obecność w rejestrze EMAS to dla przedsiębiorców możliwość budowania zaufania klientów, partnerów biznesowych i instytucji publicznych. Wpis potwierdza, że firma stosuje sprawdzony system zarządzania środowiskowego i realizuje działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Dzięki temu organizacja może wyróżnić się na rynku i wzmocnić swój profesjonalny wizerunek.

Unijny rejestr wszystkich organizacji posiadających EMAS dostępny jest na stronie https://green-forum.ec.europa.eu/green-business/emas/emas-register_en.
Z zestawieniem organizacji, które wdrożyły EMAS i zarejestrowały się z Polsce, można zapoznać się również na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska https://www.gov.pl/web/gdos/rejestr-emas).

EMAS w innych politykach i instrumentach we Wspólnocie

System EMAS poprzez umożliwianie identyfikowania, nadzorowania i minimalizacji (negatywnego) wpływu organizacji na środowisko, stanowi skuteczne narzędzie przeniesienia wymogów prawnych na codzienną praktykę w organizacji.

Odniesienia do EMAS znaleźć można w takich m.in. regulacjach jak:

Dyrektywa (UE) 2022/2464) o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD)

Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive (UE) 2022/2464) o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju - nakładająca na określone grupy przedsiębiorstw obowiązek szczegółowego raportowania działań w zakresie ESG (kwestii środowiskowych, społecznych i praw człowieka oraz ładu korporacyjnego) według wspólnych europejskich standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (tzw. ESRS)
Ulotka „How EMAS supports CSRD reporting” ze strony https://green-forum.ec.europa.eu/publications/flyer-how-emas-supports-csrd-reporting_en prezentuje najważniejsze obszary spójności EMAS z wymaganiami CSRD.

Opublikowany przez sekretariat EFRAG dokument pt. „Understanding the synergies between European Sustainability Reporting Standards (ESRS) and Eco-Management and Audit Scheme (EMAS)”, udostępniony pod adresem https://green-business.ec.europa.eu/publications/understanding-synergies-between-csrd-and-emas_en pokazuje, że wiele wymogów dotyczących ujawniania informacji środowiskowych zawartych w ESRS można oprzeć na danych już dostępnych w ramach systemu EMAS.

Dyrektywa (UE) 2024/825 w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej

Logo EMAS wymienione jest jako przykład oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru ustanowionego przez organ publiczny w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2005/29/WE i 2011/83/UE w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami oraz lepsze informowanie (dyrektywa opublikowana na portalu https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32024L0825).

Rozporządzenie (UE) 2025/2365 w sprawie zapobiegania stratom granulatu z tworzyw sztucznych

Podmioty gospodarcze zarejestrowane w systemie EMAS są zwolnione z niektórych obowiązków określonych rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2365 z dnia 12 listopada 2025 r. w sprawie zapobiegania stratom granulatu z tworzyw sztucznych w celu ograniczenia zanieczyszczenia mikrodrobinami plastiku (treść rozporządzenia dostępna pod adresem https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/2365/oj/eng), pod warunkiem że weryfikator środowiskowy upewnił się, że wymogi określone w załączniku I do niniejszego rozporządzenia zostały włączone do systemu zarządzania środowiskowego tego podmiotu gospodarczego i wdrożone.

Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED)

Zmieniona dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED) wprowadza do 2027 r. bardziej ambitne wymagania dotyczące ustalania dopuszczalnych wartości emisji w pozwoleniach oraz większy nacisk na efektywne gospodarowanie zasobami w przypadku dużych instalacji przemysłowych. System EMAS wpisuje się w te nowe wymagania, oferując proaktywną ścieżkę do osiągnięcia zgodności z przepisami, przejrzystości i zrównoważonego rozwoju. Dzięki EMAS przedsiębiorstwa podlegające zmienionej dyrektywie IED są dobrze przygotowane do wdrożenia nowych obowiązkowych wymagań dotyczących posiadania systemu zarządzania środowiskowego.

Komisja Europejska opublikowała opracowanie ilustrujące wysoki poziom zgodności i synergii między zmienioną dyrektywą IED a EMAS pod adresem https://green-forum.ec.europa.eu/publications/mapping-emas-and-ied-requirements_en.

Ustawa o efektywności energetycznej

Zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorcy, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu tej ustawy, przeprowadza co 4 lata audyt energetyczny przedsiębiorstwa lub zleca jego przeprowadzenie.
Z powyższego obowiązku zwolnione są przedsiębiorstwa posiadające:

1. system zarządzania energią, określony w Polskiej Normie dotyczącej systemów zarządzania energią, wymagań i zaleceń użytkowania lub
2. system zarządzania środowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylającego rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE 

− jeżeli w ramach tych systemów przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa.

EMAS jako instrument wspierający przejście na model gospodarki o obiegu zamkniętym

Z wskazówkami, w jaki sposób system EMAS wspiera organizacje w przejściu na model biznesowy oparty o koncepcję gospodarki o pobiegiu zamkniętym, można się zapoznać podczas lektury publikacji udostępniopnych na portalach Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska https://www.gov.pl/attachment/fc7eef82-8771-44c4-a5b9-b88039956469  oraz Komisji Europejskiej https://green-forum.ec.europa.eu/publications/moving-towards-circular-economy-emas_en.

Kontakt

• minister właściwy do spraw klimatu

Departamentem, w kompetencjach którego znajduje się koordynacja zagadnień z tego zakresu, jest Departament Instrumentów Środowiskowych Ministerstwa Klimatu i Środowiska, a osobą wskazaną do kontaktu

Małgorzata Stelmaszczyk
główny specjalista
Wydział Instrumentów Ekonomicznych i Zarządzania Środowiskowego
Departament Instrumentów Środowiskowych
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
ul. Wawelska 52/54
00-922 Warszawa
tel. +48 519 018 236
departament.instrumentów.srodowiskowych@klimat.gov.pl
malgorzata.stelmaszczyk@klimat.gov.pl

• Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska

Komórką bezpośrednio odpowiedzialną za EMAS jest 
Departament Realizacji Projektów Środowiskowych
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Al. Jerozolimskie 136
02-305 Warszawa
tel. 22 31 06 743 oraz 22 31 06 744
e-mail: emas@gdos.gov.pl

• Polskie Centrum Akredytacji

Komórką do kontaktu ws. EMAS jest Biuro ds. Akredytacji
Dział Akredytacji Weryfikacji i Certyfikacji Systemów Zarządzania
ul. Szczotkarska 42
01-382 Warszawa
tel.: 22 355 70 00
sekretariat@pca.gov.pl