Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

Konkurs wspiera uczelnie, które chcą kształcić w dziedzinach decydujących o przewadze technologicznej i odporności gospodarki – teraz z solidnym wsparciem finansowym i jasnym kierunkiem rozwoju. Eksperci wyłonią do realizacji projekty, które sprawią, że oferta uczelni stanie się w większym stopniu dostosowana do potrzeb zmieniającej się gospodarki oraz zielonej i cyfrowej transformacji. Poszerzy to szanse na zdobycie umiejętności istotnych dla wytwarzania i rozwoju technologii krytycznych – w zakresie biotechnologii, technologii cyfrowych oraz czystych i zasobooszczędnych technologii.

To te trzy główne obszary wskazała Komisja Europejska w wytycznych dotyczących ustanowienia Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy – STEP. Technologie cyfrowe stanowią fundament rozwoju sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, przetwarzania danych i automatyzacji. Rozwój biotechnologii jest z kolei kluczowy dla medycyny, rolnictwa, ochrony środowiska i produkcji żywności. Czystych technologii potrzebujemy zaś w kontekście transformacji energetycznej, gospodarki obiegu zamkniętego i redukcji emisji gazów cieplarnianych.

– Aby najbardziej perspektywiczne technologie faktycznie znalazły swoje miejsce na rynku i napędzały wzrost gospodarczy Polski i całej Unii Europejskiej, ktoś nie tylko musi umieć je projektować, ale też wytwarzać, użytkować i serwisować. Dlatego potrzebujemy całej armii ekspertów od technologii krytycznych oraz solidnej inwestycji w kapitał ludzki. Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego jest ogromnym wsparciem w tym zakresie – mówi prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

– W konkursie „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych” stawiamy przed uczelniami jasne wyzwanie: dostosować ofertę kształcenia do potrzeb gospodarki – zarówno polskiej, jak i europejskiej – w kluczowych obszarach związanych z technologiami krytycznymi objętymi inicjatywą STEP. Przez wiele lat byłem wykładowcą i wiem, że ta idea jest bliska środowisku akademickiemu. Wierzę, że zapoczątkowane przez nas działania pozwolą wykształcić nowe pokolenie specjalistów, którzy staną się liderami w strategicznych branżach przyszłości – dodaje.

Przyszłościowe kierunki, atrakcyjne staże, kadra w gotowości

Dofinansowanie w konkursie uczelnie mogą uzyskać na realizację działań na kierunkach studiów I, II stopnia lub jednolitych magisterskich kształcących w zakresie co najmniej jednego z obszarów technologii krytycznych dla rozwoju gospodarki wskazanych przez Komisję Europejską, czyli technologii cyfrowych, czystych i zasobooszczędnych oraz biotechnologii. Chodzi o to, aby studia – z założenia bardzo wymagające – rzeczywiście dawały satysfakcję i impuls do rozwoju.

Jak sprawić, aby naukowcy chcieli podjąć to wyzwanie, studenci mieli dostęp do nowoczesnych treści, a pracodawcy chętnie włączali się we współpracę z uczelniami?

Rozwój oczekiwanych umiejętności projekty mogą stymulować poprzez tworzenie nowych kierunków studiów lub modyfikację programów kształcenia na kierunkach istniejących, np. poprzez tworzenie nowych specjalności. Istotne jest, aby odbywało się to we współpracy z pracodawcami, przemysłem czy szeroko pojętym biznesem. Wsparciem objęta może być również realizacja dodatkowych elementów kształcenia, w tym elementów praktycznych, podnoszących kompetencje studentek i studentek, takich jak staże, kursy, szkolenia, wizyty studyjne krajowe i zagraniczne, realizacja projektów naukowych, ale też zajęcia wyrównawcze oraz zajęcia dodatkowe prowadzone przez praktyków działających zawodowo w obszarach technologii krytycznych. Trzecia grupa działań ukierunkowana jest na rozwój kompetencji lub kwalifikacji kadry realizującej dydaktykę na kierunkach objętych wsparciem w projekcie, poprzez m.in. udział w kursach, szkoleniach, stażach, wizytach studyjnych oraz innych formach wymiany wiedzy i doświadczenia z praktykami działającymi zawodowo w obszarach wskazanych technologii krytycznych.

Uczelnie zainteresowane udziałem mogą składać wnioski do 9 marca 2026 r., korzystając z systemu SOWA EFS.  Budżet konkursu to 160 mln zł, pochodzących z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, wspierającego rozwój kraju m.in. poprzez modernizację szkolnictwa wyższego i dostosowanie go do wyzwań cyfrowej i zielonej transformacji. Na jeden projekt można otrzymać do 6 mln zł, a wszystkie przedsięwzięcia muszą zostać zrealizowane do 30 września 2029 r.

Akademicki silnik innowacji

Dzięki realizacji pomysłów wygrać mogą wszyscy – na miarę włożonego przez siebie wysiłku. NCBR spodziewa się, że w efekcie zainicjowanych działań uczelnie staną się silnym zapleczem kadrowym dla gospodarki opartej na nowoczesnych technologiach, kształcąc znaczącą liczbę absolwentów wyposażonych w kompetencje i kwalifikacje w obszarach kluczowych dla rozwoju Polski i Europy. Powstaną nowoczesne, elastyczne programy studiów reagujące na potrzeby rynku, od początku realizowane w ścisłej współpracy z biznesem. W dłuższej perspektywie przełoży się to na zwiększenie innowacyjności i bezpieczeństwa technologicznego naszego kraju.

Dzięki konkursowi „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych” uczelnie – publiczne i niepubliczne – będą mogły poszerzyć swoją ofertę o kierunki studiów w zakresie wybranych technologii lub realizować projekty podnoszące jakość kształcenia w obszarach technologii krytycznych na funkcjonujących już kierunkach. W efekcie wykształcą ekspertów, którzy będą te technologie opracowywać, a także specjalistów zatrudnianych przez podmioty, które będą je wykorzystywać w swojej działalności. A wszystko z korzyścią dla gospodarki i rozwoju społecznego.

Edukacja 4.0 – nowoczesna Polska, nowoczesna Europa

Konkurs „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych” to już kolejne działanie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju podejmowane ze wskazaniem konkretnych obszarów dla powstania nowych lub modernizacji kierunków studiów.

W 2023 roku w naborze pt. „Kształcenie na potrzeby branż kluczowych” Centrum postawiło na cztery branże: energetyka odnawialna, rolnictwo i przemysł spożywczy, przemysł lotniczo-kosmiczny oraz transport. Dofinansowanie w wysokości ponad 205 mln zł z programu FERS otrzymało wówczas 26 uczelni. Przykładowe nazwy realizowanych projektów to „Kształcimy Liderów Zrównoważonej Logistyki”, „Nowoczesny inżynier dla branż kluczowych” oraz „Wykwalifikowane kadry dla branży OZE”.

W tym samym roku odbył się też nabór pt. „Kształcenie na potrzeby gospodarki”. Uczelnie proponowały kierunki studiów, które chciałyby uruchomić lub zmodyfikować, tym razem samodzielnie wskazując obszary, które ich zdaniem są istotne np. dla danego regionu. Dofinansowanie w wysokości ponad 620 mln zł otrzymało w tym przypadku 60 szkół wyższych. W toku są obecnie projekty takie jak np. „Morze kompetencji – nowoczesne kształcenie dla potrzeb gospodarki morskiej”, „Edukacja 4.0: Dostosowanie kierunków kształcenia do potrzeb nowoczesnej gospodarki” czy „Kształtowanie liderów transformacji – uczelnia rozwoju kompetencji”.

Nabór konkurencyjny „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych” NCBR realizuje w ramach Działania „Umiejętności w szkolnictwie wyższym, Priorytet „Umiejętności” programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.

Szczegóły wraz z dokumentacją konkursową