Narodowe Centrum Badań
i Rozwoju

– Skupiamy się na obszarach o największym potencjale wzrostu, a zarazem wpływu na jakość życia obywateli. Zgodnie ze strategią NCBR na lata 2025–2030, stawiamy przede wszystkim na cztery filary: zdrowie publiczne i biotechnologie, cyfryzację i głębokie technologie, innowacje wspierające transformację energetyczną oraz obronność i bezpieczeństwo. Właśnie te sektory będą kształtować rozwój gospodarek przyszłości – podkreśla prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Nie oznacza to braku wsparcia dla pozostałych sektorów gospodarki – serdecznie zapraszam reprezentantów wszystkich dziedzin do zapoznania się naszą szeroką ofertą.

Portfolio Narodowego Centrum Badań i Rozwoju uwzględnia znane już rynkowi formaty, ale także odświeżone wersje programów, jak i zupełnie nowe narzędzia wsparcia.

Nowoczesna gospodarka

Lwia część środków przeznaczonych na wsparcie nowoczesnego biznesu, współpracy nauki i przemysłu oraz rozwoju technologii krytycznych pochodzi z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. To właśnie dzięki temu instrumentowi prowadzone są nabory w ramach Ścieżki SMART, STEP, Seal of Excellence czy INNOSTART.

– W tym roku proponujemy przedsiębiorcom odświeżony format naszej flagowej, horyzontalnej Ścieżki SMART – to m.in. uproszczone procedury i możliwość realizacji prac badawczo-rozwojowych w ramach technologii podwójnego zastosowania. Planujemy realizację trzech naborów wniosków – już w lutym dla pojedynczych dużych firm, a w marcu i lipcu dla konsorcjów łączących podmioty biznesowe z jednostkami naukowymi – tłumaczy Karolina Lesyng, dyrektor Działu Dotacji Krajowych i Funduszy UE w NCBR.

NCBR będzie kontynuowało wsparcie w ramach inicjatywy STEP – Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy. Instrument ten chce wzmocnić suwerenność technologiczną UE, zwiększyć jej konkurencyjność, ograniczyć zależności od rynków zewnętrznych i zadbać o odporność na globalne kryzysy. STEP ma też na celu wspieranie rozwoju lub wytwarzania technologii krytycznych w Unii Europejskiej oraz ochronę i wzmacnianie łańcuchów wartości w obszarach technologicznych uznanych za strategiczne dla UE.

- Od marca będziemy ogłaszać tegoroczne nabory w ramach tego instrumentu – w obszarach DIGITAL i DEEPTECH, CLEANTECH oraz BIOTECH. Łączny budżet na ten cel to 900 mln zł. Dodatkowo realizujemy także nabór STEP IPCEI Med4Cure – dodaje Karolina Lesyng.

Kolejny program – INNOSTART – pomoże mikro-, małym i średnim firmom, które są absolwentami programu Innovation Coach, rozpocząć działalność badawczo-rozwojową. Obejmuje on finansowanie doradztwa specjalistycznego, realizację pierwszego projektu B+R finansowanego ze środków Unii Europejskiej, organizację warsztatów i konferencji oraz intensywną promocję działań innowacyjnych. Do 26 lutego br., do godz. 16:00 NCBR prowadzi pierwszy z trzech zaplanowanych naborów wniosków w INNOSTART.

Innowacyjne zamówienia publiczne

Oferta NCBR w ramach FENG jest jeszcze bogatsza dzięki doświadczeniu w prowadzeniu zamówień przedkomercyjnych (PCP). Centrum zaczęło wdrażać tę metodę blisko 10 lat temu, poszukując nowych sposobów finansowania innowacji. Do tej pory przeprowadziło już kilkanaście pełnoskalowych postępowań PCP, kolejne są właśnie w przygotowaniu. Mechanizm ten umożliwia tworzenie rozwiązań, które precyzyjnie odpowiadają na zidentyfikowane potrzeby publicznych zamawiających, utrzymując jednocześnie pełną konkurencję alternatywnych podejść technologicznych. W ramach projektu niekonkurencyjnego pt. „Innowacyjne zamówienia publiczne”, którego celem jest wspieranie realizacji prac badawczo-rozwojowych o istotnym znaczeniu społeczno-gospodarczym, NCBR planuje uruchomienie co najmniej 15 zamówień przedkomercyjnych, z budżetem 420 mln zł. Będą one miały na celu opracowanie rozwiązań w odpowiedzi na zgłoszone potrzeby instytucji publicznych z obszaru zielonej transformacji i cyfryzacji. Pierwsze nabory wykonawców powinny wystartować w drugim kwartale br.

Kształcenie przyszłości

W programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego niebawem kończy się nabór wniosków o dofinansowanie projektów w konkursie „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych”. To w praktyce 160 mln zł na zdobywanie kompetencji przyszłości przez studentki, studentów i kadrę dydaktyczną. Konkurs wspiera tworzenie i rozwój kierunków studiów odpowiadających na wyzwania w obszarach uznanych przez Komisję Europejską za kluczowe dla rozwoju Europy. Uczelnie mogą składać wnioski o dofinansowanie do 9 marca br. Pod koniec marca NCBR przedstawi kolejną propozycję. Pozwoli ona na rozwój oferty uczelni w zakresie lifelong learning, czyli uczenia się przez całe życie. Planowany budżet to w tym przypadku 120 mln zł.

Młodzi naukowcy do 17 marca, do godz. 16:00, mogą zgłaszać swoje pomysły w naborze LIDER UP, czyli kontynuacji flagowego programu LIDER. To ogłoszony w styczniu pierwszy konkurs dla młodych naukowców w nowej, odświeżonej formule. NCBR stawia w nim na kompleksowe wsparcie uczestniczek i uczestników, którzy oprócz finansowania projektów otrzymają także dostęp do szkoleń i mentoringu opartych na indywidualnych planach rozwoju, co pozwoli na komercjalizację swojego rozwiązania.

Programy strategiczne

W swoim portfolio NCBR ma też grupę programów strategicznych, które są finansowane ze środków krajowych. Najbardziej rozpoznawalny z nich to GOSPOSTRATEG, którego celem jest wzrost wykorzystania w perspektywie do 2028 r. rezultatów badań społeczno-ekonomicznych w kształtowaniu krajowych i regionalnych polityk rozwojowych. W XIV konkursie GOSPOSTRATEG, adresowanym do konsorcjów, instytucja przeznaczy 20 mln zł na opracowanie programu produkcji niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych z krajowych źródeł energii. Wnioski o dofinansowanie można składać do 10 kwietnia, do godz. 16:00. Z kolei do 31 marca, do godz. 16:00, NCBR prowadzi nabór w IV konkursie HYDROSTRATEG, ukierunkowanym na innowacje dla gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej. Program ten jest wdrażany z myślą o poprawie efektywności zarządzania zasobami wodnymi w Polsce.

W tym roku planowane są również pierwsze nabory wniosków w nowych programach strategicznych. Pierwszym z nich jest AGROSTRATEG, którego celem jest wdrożenie nowych rozwiązań poprawiających efektywność polskiego sektora rolnego. Działania skoncentrowane będą na rozwoju cyfryzacji i rolnictwa precyzyjnego, zrównoważonej produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz efektywnym gospodarowaniu zasobami, wspierającym gospodarkę o obiegu zamkniętym. Drugi program to NUKLEOSTRATEG. Ma on przyczynić się do zwiększenia potencjału polskiego sektora energetyki jądrowej do udziału w planowanych inwestycjach chociażby poprzez zbudowanie kompetencji sektora B+R polskiego przemysłu, dla realizacji programu budowy i eksploatacji energetyki jądrowej, aby wdrożyć nowe rozwiązania technologiczne.

Międzynarodowe mechanizmy

– Narodowe Centrum Badań i Rozwoju uczestniczy w coraz większej liczbie programów i inicjatyw międzynarodowych, w ramach których finansowane są projekty z udziałem krajowych beneficjentów. W tym roku NCBR weźmie udział w ponad dwudziestu konkursach międzynarodowych realizowanych zarówno z partnerami z Unii Europejskiej, jak i z państwami z całego świata. Daje to ogromne możliwości naszym polskim przedsiębiorcom i naukowcom – wskazała Agnieszka Ratajczak, dyrektor Działu Współpracy Międzynarodowej w NCBR.  

Wśród tych działań jest chociażby zarządzany przez NCBR program „Badania Stosowane i Innowacje”, który będzie realizowany w ramach czwartej edycji Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Ma on na celu podniesienie jakości badań naukowych i innowacji w Polsce oraz zwiększenie ich praktycznego zastosowania w gospodarce i życiu społecznym. Jego podstawowa idea opiera się na integracji nauki z otoczeniem – tak aby wyniki badań przekładały się na konkretne rozwiązania odpowiadające na współczesne wyzwania, wpisując się w jasno określone priorytety: zielona transformacja Europy; demokracja, praworządność i prawa człowieka oraz włączenie społeczne i odporność. Pierwszy konkurs, na bilateralne projekty badawczo-innowacyjne, zostanie ogłoszony jeszcze tej jesieni.

Kolejną inicjatywą, bardzo atrakcyjną dla innowatorów, jest NCBR‑USA Acceleration Program – polskie start-upy technologiczne mogą się do niej zgłaszać jeszcze do 31 marca. Jest to działanie akceleracyjne, które daje młodym przedsiębiorstwom możliwość zanurzenia się w jednym z najbardziej konkurencyjnych i perspektywicznych ekosystemów technologicznych na świecie. Poprzez ten instrument NCBR wspiera start-upy w nawiązywaniu relacji z inwestorami, budowaniu wiedzy o rynku amerykańskim oraz przygotowaniu do międzynarodowego skalowania biznesu.

Wymienione nabory to tylko część ambitnej oferty Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na obecny rok. Pełna informacja dostępna jest w harmonogramie konkursów na stronie internetowej NCBR: https://www.gov.pl/web/ncbr/harmonogram-konkursow-2026