O służbie Cywilnej

Co to jest służba cywilna? Służba cywilna to przede wszystkim ludzie - członkowie korpusu służby cywilnej. Naszym zadaniem jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania administracji rządowej, niezależnie od sytuacji politycznej i zmian rządów.

Korpus służby cywilnej

Logo służby cywilnej

Służba cywilna działa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Jej celem jest zapewnienie zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa. Korpus służby cywilnej tworzą osoby zatrudnione na stanowiskach urzędniczych w 1743 urzędach administracji rządowej (tzn. podległej Radzie Ministrów). Stanowiska urzędnicze należy odróżniać od stanowisk politycznych, czyli kierowniczych stanowisk państwowych (tzw. R-ki) oraz stanowisk doradców politycznych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i wojewodów. Osoby zajmujące stanowiska urzędnicze (członkinie i członkowie korpusu służby cywilnej) zapewniają m.in. ciągłość funkcjonowania administracji rządowej, a ich stosunek pracy trwa niezależnie od zmian kolejnych ekip rządzących.

Przepisy ustawy o służbie cywilnej mają zastosowanie do osób zajmujących stanowiska urzędnicze w następujących urzędach:

  • Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;
  • ministerstwach oraz urzędach obsługujących komitety, których przewodniczący wchodzą w skład Rady Ministrów;
  • urzędach centralnych organów administracji rządowej (tzw. urzędach centralnych, jak np. Urząd Zamówień Publicznych, Główny Urząd Statystyczny, Państwowa Agencja Atomistyki, Wyższy Urząd Górniczy, Urząd Regulacji Energetyki, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i inne);
  • urzędach wojewódzkich;
  • innych urzędach stanowiących aparat pomocniczy terenowych organów administracji rządowej, podległych ministrom lub centralnym organom administracji rządowej (jest to tzw. administracja niezespolona, np. urzędy morskie, urzędy statystyczne i inne);
  • Krajowej Informacji Skarbowej i izbach administracji skarbowej;
  • komendach, inspektoratach i innych jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników wojewódzkich oraz powiatowych zespolonych służb, inspekcji i straży (jest to tzw. administracja zespolona, np. wojewódzkie, powiatowe i miejskie komendy Policji, wojewódzkie, powiatowe i miejskie komendy Państwowej Straży Pożarnej, kuratoria oświaty, wojewódzkie i powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego, wojewódzkie inspektoraty weterynarii i inne);
  • Centralnym Biurze Śledczym Policji;
  • Biurze Spraw Wewnętrznych Policji;
  • Biurze Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej;
  • Centralnym Biurze Zwalczania Cyberprzestępczości;
  • Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji;
  • Biurze Nasiennictwa Leśnego;
  • jednostkach budżetowych obsługujących państwowe fundusze celowe, których dysponentami są organy administracji rządowej.

W skład korpusu służby cywilnej wchodzą:

  • pracownice i pracownicy służby cywilnej (zatrudnieni na podstawie umowy o pracę),
  • urzędniczki i urzędnicy służby cywilnej (zatrudnieni na podstawie mianowania w służbie cywilnej),
  • osoby zatrudnione na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej.

Korpus służby cywilnej liczy (wg stanu na 31 grudnia 2025 r.) około 123 tys. członkiń i członków, w tym 7988 urzędniczek i urzędników służby cywilnej.

Organy służby cywilnej

Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach służby cywilnej jest Szef Służby Cywilnej (od 28 lutego 2024 r. stanowisko to zajmuje Anita Noskowska-Piątkowska), powoływany, odwoływany oraz nadzorowany przez Prezesa Rady Ministrów. Organem opiniodawczo-doradczym Prezesa Rady Ministrów w sprawach służby cywilnej jest Rada Służby Publicznej. Obsługę Szefa Służby Cywilnej oraz Rady Służby Publicznej zapewnia Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – przede wszystkim Departament Służby Cywilnej, a także Departament Prawny.

Szef Służby Cywilnej nie pełni funkcji władczych, regulacyjnych ani kontrolnych wobec żadnej sfery życia publicznego – w odróżnieniu od typowych organów administracji, właściwych np. w sprawach nadzoru budowlanego, ochrony środowiska, podatków, bezpieczeństwa publicznego itp. Obszar jego działania dotyczy wyłącznie wewnętrznych spraw korpusu służby cywilnej.

Do ustawowych zadań Szefa Służby Cywilnej należy między innymi:

  • czuwanie nad przestrzeganiem zasad służby cywilnej;
  • kierowanie procesem zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej;
  • gromadzenie informacji o korpusie służby cywilnej;
  • przygotowywanie projektów aktów normatywnych dotyczących służby cywilnej;
  • monitorowanie i nadzorowanie wykorzystania środków finansowych na wynagrodzenia oraz szkolenia członkiń i członków korpusu służby cywilnej;
  • planowanie, organizowanie i nadzorowanie szkoleń centralnych w służbie cywilnej;
  • upowszechnianie informacji o służbie cywilnej;
  • prowadzenie współpracy międzynarodowej w sprawach dotyczących służby cywilnej;
  • przygotowanie i przedstawienie Radzie Ministrów projektu strategii zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej.

Corocznie, w terminie do 31 marca, Szef Służby Cywilnej składa Prezesowi Rady Ministrów sprawozdanie o stanie służby cywilnej oraz o realizacji zadań tej służby za rok poprzedni, które Premier w ciągu trzech miesięcy przyjmuje albo odrzuca.

Swoje ustawowe zadania Szef Służby Cywilnej realizuje przy pomocy dyrektorek i dyrektorów generalnych urzędów. Stanowisko takie istnieje w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstwach, urzędach centralnych (z wyjątkiem Komendy Głównej Policji, Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej i Komendy Głównej Straży Granicznej) oraz w urzędach wojewódzkich. W pozostałych urzędach zadania dyrektorek/dyrektorów generalnych wykonują kierowniczki/kierownicy tych urzędów (np. dyrektorki/dyrektorzy urzędów statystycznych, wojewódzcy, powiatowi i miejscy komendanci/komendantki Policji, wojewódzcy, powiatowi i graniczni lekarze/lekarki weterynarii itd.).

Dyrektorka generalna/dyrektor generalny urzędu podlega bezpośrednio kierowniczce/kierownikowi urzędu (tzn. Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministrowi, kierowniczce/kierownikowi urzędu centralnego lub wojewodzie). Do ustawowych zadań dyrektorki generalnej/dyrektora generalnego należy zapewnienie funkcjonowania i ciągłości pracy urzędu, w tym między innymi:

  • sprawowanie nadzoru nad komórkami organizacyjnymi urzędu w zakresie prawidłowego wykonywania przez nie zadań określonych przez kierowniczkę/kierownika urzędu;
  • nadzorowanie prac nad terminowym przygotowaniem projektu budżetu i układu wykonawczego budżetu w części dotyczącej urzędu;
  • ustalanie regulaminu organizacyjnego komórek organizacyjnych urzędu oraz regulaminu pracy;
  • gospodarowanie mieniem urzędu i zapewnienie prowadzenia ewidencji jego majątku;
  • udzielanie zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty budowlane dla urzędu;
  • sprawowanie nadzoru nad prowadzeniem kontroli i audytu wewnętrznego w urzędzie;
  • zapewnienie przestrzegania przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej.

Zgodnie z ustawą dyrektorka generalna/dyrektor generalny urzędu dokonuje także czynności z zakresu prawa pracy wobec osób zatrudnionych w urzędzie oraz prowadzi politykę kadrową, w tym między innymi:

  • przygotowuje program zarządzania zasobami ludzkimi w urzędzie;
  • nawiązuje, zmienia i rozwiązuje (lub stwierdza wygaśnięcie) stosunek pracy członkiń i członków korpusu służby cywilnej;
  • organizuje nabory na wolne stanowiska urzędnicze;
  • obsadza - w trybie powołania - wyższe stanowiska w służbie cywilnej;
  • dysponuje funduszem nagród;
  • administruje środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w urzędzie.

Nabór do służby cywilnej

Nabór do służby cywilnej jest otwarty i konkurencyjny. Ogłoszenia o wolnych stanowiskach pracy publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (rekrutacje.gov.pl), Biuletynie Informacji Publicznej urzędu, który poszukuje pracownic i pracowników.

O zatrudnienie może ubiegać się osoba, która spełnia następujące warunki:

  • jest obywatelką/obywatelem Unii Europejskiej lub obywatelką/obywatelem państwa, którego obywatelkom/obywatelom na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub posiada ważną Kartę Polaka (stanowiska, o które mogą ubiegać się cudzoziemki/cudzoziemcy, nie mogą jednak być związane z bezpośrednim lub pośrednim wykonywaniem władzy publicznej ani ochroną generalnych interesów państwa);
  • korzysta z pełni praw publicznych;
  • nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
  • posiada kwalifikacje wymagane na danym stanowisku pracy (szczegółowe informacje o wymaganiach stawianych kandydatom zawarte są w ogłoszeniu o naborze);
  • cieszy się nieposzlakowaną opinią.

Ponadto w służbie cywilnej nie może być zatrudniona osoba, która w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pracowała lub pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa lub była współpracowniczką/współpracownikiem tych organów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 342, 497 i 1195).

Podobnie jak ogłoszenie o naborze na wolne stanowisko, obowiązkowej publikacji w BIP KPRM i w BIP urzędu, który poszukuje pracownic/pracowników, podlega także ogłoszenie o wyniku tego naboru (imię i nazwisko wybranej kandydatki/wybranego kandydata lub informacja o zakończeniu naboru bez dokonania wyboru).

Zasada pierwszeństwa w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w służbie cywilnej

Jeśli w urzędzie poszukującym pracownic/pracowników wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w miesiącu poprzedzającym datę publikacji ogłoszenia o naborze jest niższy niż 6 proc., pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej. Musi ona jednak złożyć swoją ofertę w odpowiedzi na opublikowane ogłoszenie, a potem znaleźć się w gronie nie więcej niż pięciu najlepszych wyłonionych kandydatek/kandydatów.

Ostateczną decyzję w sprawie zatrudnienia podejmuje dyrektorka generalna/dyrektor generalny urzędu (lub kierowniczka/kierownik urzędu wykonująca/wykonujący zadania dyrektora generalnego).

W urzędach administracji rządowej, podlegających przepisom ustawy o służbie cywilnej, istnieje około 3200 tzw. wyższych stanowisk w służbie cywilnej. Zalicza się do nich następujące stanowiska:

  • dyrektorka generalna/dyrektor generalny urzędu;
  • dyrektorka/dyrektor izby administracji skarbowej, dyrektorka/dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, naczelniczka/naczelnik urzędu skarbowego, naczelniczka/naczelnik urzędu celno-skarbowego oraz ich zastępczynie/zastępcy;
  • dyrektorka/dyrektor i zastępczyni/zastępca dyrektora departamentu lub komórki równorzędnej w KPRM, ministerstwie i urzędzie centralnym;
  • dyrektorka/dyrektor i zastępczyni/zastępca dyrektora wydziału lub komórki równorzędnej w urzędzie wojewódzkim;
  • wojewódzka inspektorka/wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i jej/jego zastępca;
  • wojewódzka lekarka/wojewódzki lekarz weterynarii i jej/jego zastępczyni/zastępca;
  • powiatowa lekarka/powiatowy lekarz weterynarii i jej/jego zastępczyni/zastępca;
  • kierująca/kierujący komórką organizacyjną i jej/jego zastępczyni/zastępca w Biurze Nasiennictwa Leśnego.

Kandydatki/Kandydaci na te stanowiska - oprócz spełniania ustawowych wymogów stawianych pozostałym członkiniom/członkom korpusu służby cywilnej - muszą legitymować się dyplomem magistra lub równorzędnym, nie mogą być skazane/skazani prawomocnym wyrokiem orzekającym zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w urzędach organów władzy publicznej lub pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, muszą posiadać kompetencje kierownicze oraz spełniać wymagania określone w opisie stanowiska pracy oraz w przepisach odrębnych.

Dla tych stanowisk ustawodawca przewidział specjalny, bardziej elastyczny tryb obsadzania:

  • dyrektorkę generalną/dyrektora generalnego urzędu powołuje i odwołuje właściwy minister, kierowniczka/kierownik urzędu centralnego, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub wojewoda;
  • dyrektorkę/dyrektora izby administracji skarbowej oraz dyrektorkę/dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej powołuje (na wniosek Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) i odwołuje minister właściwy ds. finansów publicznych;
  • naczelniczkę/naczelnika urzędu skarbowego oraz naczelniczkę/naczelnika urzędu celno-skarbowego powołuje (na wniosek dyrektorki/dyrektora izby administracji skarbowej) i odwołuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej;
  • dyrektorki/dyrektorów departamentów i komórek równorzędnych w KPRM, ministerstwach i urzędach centralnych (oraz ich zastępczynie/zastępców), a także dyrektorki/dyrektorów wydziałów i komórek równorzędnych w urzędach wojewódzkich (oraz ich zastępczynie/zastępców) powołuje i odwołuje dyrektorka generalna/dyrektor generalny urzędu;
  • wojewódzkie inspektorki/wojewódzkich inspektorów jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych powołuje i odwołuje wojewoda za zgodą Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych;
  • zastępczynie/zastępców wojewódzkich inspektorek/inspektorów jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych powołuje i odwołuje wojewoda na wniosek wojewódzkiej inspektorki/wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych;
  • wojewódzkie lekarki/wojewódzkich lekarzy weterynarii oraz ich zastępczynie/zastępców powołuje i odwołuje Główny Lekarz Weterynarii w porozumieniu z właściwym wojewodą,
  • powiatowe lekarki/powiatowych lekarzy weterynarii oraz ich zastępczynie/zastępców powołuje i odwołuje wojewódzka lekarka/wojewódzki lekarz weterynarii;
  • dyrektorki/dyrektorów komórek organizacyjnych Biura Nasiennictwa Leśnego i ich zastępczynie/zastępców – dyrektorka/dyrektor tego Biura.
Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
05.11.2020 14:26 Mateusz Pawelec
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Departament Służby Cywilnej KPRM
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
O służbie Cywilnej 6.0 06.11.2026 10:17 Mateusz Pawelec
O służbie Cywilnej 5.0 06.11.2026 00:10 Mateusz Pawelec
O służbie Cywilnej 4.0 11.08.2026 09:12 Anna Szkudlarek
O służbie Cywilnej 3.0 12.04.2024 18:04 Marta Szymanowska
O służbie Cywilnej 2.0 05.01.2021 09:28 Mateusz Pawelec
O służbie Cywilnej 1.0 05.11.2020 14:26 Mateusz Pawelec

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[]}}