104 rezerwat w województwie wielkopolskim
W czwartek, 16 kwietnia 2026 r. podpisane zostało Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu w sprawie uznania za rezerwat przyrody Jezioro Wierzchołek. Rezerwat o powierzchni 22,66 ha położony jest na terenie gminy Zakrzewo (powiat złotowski). Cały obszar rezerwatu znajduje się równocześnie w obszarze Natura 2000 Uroczyska Kujańskie PLH300052 i w obszarze chronionego krajobrazu Dolina Łobżonki i Bory Kujańskie.
Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie zasadowego, soligenicznego torfowiska mechowiskowego z naturalnym jeziorem eutroficznym wraz z otaczającym kompleksem leśnym, wyróżniające się bogactwem flory i swoistych, rzadkich fitocenoz. Rozwój torfowiska rozpoczął się po częściowym wypełnieniu misy zatoki jeziora Wierzchołek gytią wapienną (kredą jeziorną). Stopniowe wypełnianie i uszczelnienie się dna dawnego zbiornika przyczyniało się do wzrostu poziomu wód gruntowych w otaczających gruntach mineralnych. Wraz z pojawieniem się roślinności bagiennej i torfowiskowej wkraczającej na lądowiejący zbiornik wodny, uruchomione zostały procesy źródliskowe (efekt podniesienia się poziomu wód gruntowych) prowadzące do rozwoju kopułowych torfowisk źródliskowych a także soligenicznych (przepływowych) torfowisk mechowiskowych. W obrębie obydwu typów torfowisk, od początkowego okresu rozwoju po czasy współczesne, zachodzi na ich powierzchni proces wytrącania węglanu wapnia - trawertynu.
Oprócz cennych siedlisk przyrodniczych na terenie rezerwatu stwierdzono także występowanie rzadkich gatunków mszaków: haczykowca błyszczącego Hamatocaulis vernicosus, błyszcza włoskowatego Tomentypnum nitens i błotniszka wełnistego Heliodium blandowii, 206 gatunków roślin naczyniowych oraz zwierząt - m. in pachnicy dębowej Osmoderma eremita, 29 gatunków gniazdujących ptaków, 8 gatunków herpetofauny.
Jednocześnie, oprócz uznania Jeziora Wierzchołek za rezerwat przyrody, ustanowione zostaną zadania ochronne, zaprojektowane w sposób pozwalający na prowadzenie ochrony czynnej, mającej za zadanie głównie zachowanie w odpowiednim stanie ochrony cennego torfowiska, występującego w północnej części rezerwatu przyrody.
Zarządzenie powołujące rezerwat przyrody obowiązuje po upływie 14 dni od dnia opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego.
Autor zdjęć: Łukasz Galimski, Nadleśnictwo Złotów
