Powrót

Ostatnie pożegnanie „Kamy”

16.02.2016

We wtorek odbył się pogrzeb Marii Stypułkowskiej-Chojeckiej, pseudonim „Kama”, łączniczki i wywiadowczyni batalionu „Parasol” Armii Krajowej.

trumna_kama1.jpg

Uroczystości pogrzebowe rozpoczęła msza św., odprawiona w Katedrze Polowej Wojska Polskiego. Następnie odbyła się ceremonia pogrzebowa w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Podczas uroczystości pogrzebowych Ministerstwo Obrony Narodowej reprezentował podsekretarz stanu Wojciech Fałkowski.

Prezydent RP odznaczył pośmiertnie Marię Stypułkowską-Chojecką jednym z najwyższych polskich odznaczeń - Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. To wyróżnienie za wybitne zasługi w obronie suwerenności i niepodległości państwa polskiego oraz pielęgnowanie pamięci o najnowszej historii Polski.

***

Maria Zofia Stypułkowska urodziła się 24 września 1926 w Warszawie. Była łączniczką batalionu „Parasol” Armii Krajowej, sanitariuszką, pedagogiem i członkinią polskiego podziemia. Uczestniczyła też w akcji wykonania wyroku na „kacie Warszawy” Franku Kutscherze oraz w sześciu innych walkach zbrojnych. Brała czynny udział w Powstaniu Warszawskim. Zmarła 5 lutego 2016 r. w wieku 90 lat.

Nazwisko po mężu
Maria Stypułkowska-Chojecka

Udział w wojnie obronnej 1939
Od 1937 r. była harcerką 58 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerzy. We wrześniu 1939 roku razem ze swoją drużyną pełniła służbę pomocniczą na Dworcu Głównym w Al. Jerozolimskich; w ramach Harcerskiego Pogotowia Wojennego opiekowała się kobietami z dziećmi i ludźmi starszymi, licznymi uchodźcami, którzy uciekli do Warszawy z terenów zajmowanych przez Niemców.

Udział w konspiracji 1939-1944
W konspiracji działała od 3 sierpnia 1942 roku - Szare Szeregi - 58WŻDH. W sierpniu 1943 r. została skierowana do GS (Grup Szturmowych) Szarych Szeregów, podporządkowanych Kedywowi KG AK - przydział: Oddział Specjalny "Agat" (późniejsze kryptonimy: "Pegaz", "Parasol") - II pluton (następnie 2 kompania).
W trakcie przygotowań do poszczególnych akcji należała do komórki wywiadowczej chor. "Rayskiego" (Aleksander Kunicki - szef wywiadu oddziału "Osa"-"Kosa", następnie "Agat" - "Pegaz" - "Parasol"). Ukończyła liczne kursy:  wojskowy, sanitarny, łączności konspiracyjnej oraz Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola". W oddziale "Agat"-"Pegaz"-"Parasol" była łączniczką oraz prowadziła rozpoznanie do akcji likwidacyjnych wysokich funkcjonariuszy Gestapo i okupacyjnej administracji niemieckiej. Uczestniczyła w przygotowaniu i przeprowadzeniu siedmiu specjalnych operacji bojowych: "Frühwirth", "Weffels", "Braun", "Kutschera", "Koppe", "Stamm" i "Hahn".

Oddział
Armia Krajowa - zgrupowanie "Radosław" - batalion "Parasol" - 2 kompania

Szlak bojowy
Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - kanały - Mokotów - kanały - Śródmieście. 1 sierpnia przydzielona jako łączniczka do kwatermistrzostwa 2 kompanii. W kuchni Szpitala Karola i Marii przygotowywała posiłki i kawę dla walczących. Na własną prośbę została przeniesiona do sztabu zgrupowania "Radosław" jako łączniczka batalionu "Parasol", a następnie łączniczka plut. pchor. "Kopcia", dowódcy I plutonu 2 kompanii. Po przejściu batalionu na Stare Miasto znalazła się w sanitariacie. W mieszkaniach prywatnych przy ul. Nowomiejskiej róg Mostowej, przy jej współudziale zorganizowano mały punkt sanitarny "Parasola", do którego przetransportowała rannych kolegów ze szpitala polowego przy ul. Długiej i z Pałacu Krasińskich. Punktem kierowała do 31 sierpnia 1944 r. Po nieudanej próbie przebicia się oddziałów staromiejskich do Śródmieścia (30/31.08.) w nocy z 31 sierpnia na 1 września przeprowadziła swoich rannych kanałami z pl. Krasińskich na ul. Warecką przy Nowym Świecie. Po krótkim odpoczynku przeszła z oddziałem na Górny Czerniaków, gdzie ponownie pełniła obowiązki łączniczki. Uczestniczyła w walkach w rejonie ulic:  Ludna - Solec - Okrąg - Wilanowska. W nocy 20 sierpnia przeszła z częścią zgrupowania "Radosław" kanałami na Mokotów. Na Mokotowie nadał działała jako łączniczka pomiędzy ppłk. "Radosławem" a pchor. "Mirskim" - dowodzącym teraz resztkami oddziału "Parasol". Tam też obchodziła swoje 18. urodziny. 26 września wraz z oddziałem przeszła kanałami do Śródmieścia Południe, na terenie którego przebywała do kapitulacji.

Losy po Powstaniu
Wyszła z Warszawy 5 lub 6 października 1944 r., wraz z ojcem i babką, w kolumnie ludności cywilnej. Z Dworca Zachodniego wyjechali kolejką EKD do Podkowy Leśnej, a następnie do Grodziska Mazowieckiego. Zamieszkali pod Sochaczewem, a potem w Częstochowie, gdzie odnalazła matkę. Razem z rodzicami powróciła do Warszawy w lutym 1945 roku.

Losy po wojnie
Po wojnie związała się z Jerzym Chojeckim, kolegą z "Parasola", w którego szeregach walczył pod ps. "Spokojny". Latem Jerzy został ujęty przez UB, a Maria ukrywała się na Lubelszczyźnie. Po apelu płk. "Radosława" o ujawnienie się akowców powróciła do Warszawy. 11 listopada 1945 roku wyszła za mąż za Jerzego, wypuszczonego w tym czasie na wolność. W 1949 r. urodziła syna Mirosława, a w 1954 r. drugiego, Sławomira. W  tym czasie kontynuowała naukę w Liceum Ogólnokształcącym i Liceum Korespondencyjnym. Po zdaniu matury, w roku 1963 rozpoczęła studia na Wydziale Pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów od 1968 roku przez 15 lat pracowała w Państwowych Zakładach Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych, w redakcji miesięcznika "Oświata Dorosłych". Kierowała redakcją "Pedagogiki i Psychologii". Na emeryturę przeszła w roku 1983.

Działalność społeczna
Aktywnie uczestniczyła w życiu Środowiska Żołnierzy Batalionu "Parasol", w którym przewodniczyła Komisji Historycznej i Współpracy z Młodzieżą. Była członkiem Światowego Związku Żołnierzy AK, ponadto działała w Stowarzyszeniu Szarych Szeregów, w którym była przewodniczącą Rady Naczelnej; równocześnie należała do Związku Powstańców Warszawskich. W latach 1989-1990 była współorganizatorką Fundacji im. Gen. Leopolda Okulickiego, w ramach której założyła Specjalistyczną Przychodnię Lekarską dla weteranów wojennych; sama  pracowała w niej społecznie do 1999 r., troszcząc się o zdrowie kombatantów. Wchodziła w skład Ogólnopolskiego Komitetu Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Była także członkiem Komitetu Budowy Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej - oraz współautorką jego nazwy.

Awansowana do stopnia majora w stanie spoczynku.

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (dwukrotnie - 1944), Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1944), Krzyż Partyzancki, Warszawski Krzyż Powstańczy, Krzyż Armii Krajowej, Medal "Za udział w wojnie obronnej 1939”, Odznaka Pamiątkowa Zgrupowania "Radosław”, Odznaka Pamiątkowa "Akcji Burza”, Odznaka Pamiątkowa Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty ZWZ-AK, Medal "Pro Memoria”, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Odznaka Weterana Walk o Niepodległość, Medal za Warszawę 1939-1945, Srebrna Odznaka Honorowa M. St. Warszawy, Złota Odznaka Honorowa "Za zasługi dla Warszawy”, Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Odznaka "Zasłużony Działacz Kultury", Medal Komisji Edukacji Narodowej, Order Uśmiechu, Rozeta z Mieczami do Krzyża za Zasługi dla ZHP, Złota Honorowa Odznaka Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, Medal "Digno Laude" ("Godny chwały"), (2005), nadawany przez Towarzystwo Lekarskie Warszawskie szczególnie zasłużonym żołnierzom Powstańczych Służb Sanitarnych za ich męstwo i poświęcenie.

Za wybitne zasługi w obronie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego oraz pielęgnowanie pamięci o najnowszej historii Polski Prezydent RP Andrzej Duda odznaczył pośmiertnie Marię Stypułkowską-Chojecką Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego

Materiały

Muzeum Powstania Warszawskiego

Zdjęcia (1)

Informacje o publikacji dokumentu
Ostatnia modyfikacja:
16.02.2016 13:15 administrator gov.pl
Pierwsza publikacja:
16.02.2016 13:15 administrator gov.pl
{"register":{"columns":[]}}