Powrót do pracy po urlopie rodzicielskim to spore wyzwanie, również logistyczne. Jednym z najważniejszych aspektów jest dla rodziców dostęp do dobrej jakości opieki nad najmłodszymi dziećmi. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspiera rozwój opieki żłobkowej m.in. poprzez programy Aktywny Rodzic i Aktywny Maluch.  

Ale nie tylko. Przygotowaliśmy projekt nowelizacji ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Stały Komitet Rady Ministrów 5 marca 2026 roku przyjął projekt. 

Po co nam nowelizacja ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3? 

Na koniec 2024 roku w instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3 zatrudnionych było ok. 33 tys. opiekunek i opiekunów. Ok. 15–16 tys. z nich pracowało w placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. 

Każde dziecko zasługuje na dobrą opiekę, a rodzic na spokojną głowę po powrocie do pracy. Dlatego zależy nam na profesjonalizacji i wzmocnieniu pozycji zawodowej opiekunów małych dzieci. W projekcie znalazło się także zwiększenie działań ministra rodziny na rzecz podnoszenia jakości opieki w instytucjach dzięki przeznaczeniu środków europejskich na programy szkoleń. 

Do tego dochodzi rozwój elastycznych form opieki (w tym opieki dziennej) jako uzupełnienia oferty żłobkowej. W jaki sposób? Dzięki przekształceniu tej formy w punkty opieki dziennej, z wprowadzeniem zastępstw. 

Co konkretnie się zmieni? 

Przygotowany w MRPiPS projekt zakłada zmiany m.in. w takich obszarach: 

Zmiany w kwalifikacjach i szkoleniach 

• ujednolicenie i doprecyzowanie wymagań kwalifikacyjnych dla opiekunów w żłobkach, klubach dziecięcych i punktach opieki dziennej, 

• wprowadzenie obowiązkowego 30-godzinnego szkolenia uzupełniającego dla wszystkich opiekunów oraz opiekunów dziennych – jako stałego elementu doskonalenia zawodowego, 

• wprowadzenie standardów zdrowego żywienia w instytucjach opieki na dziećmi do lat 3. 

Warunki pobytu dzieci na świeżym powietrzu 

• wprowadzenie regulacji dotyczących placów zabaw przy żłobkach i klubach dziecięcych, 

• obowiązek zapewnienia dzieciom dostępu do bezpiecznej przestrzeni do zabawy na zewnątrz dla dziennego opiekuna. 

Jakość żywienia 

• projekt zakłada wydanie rozporządzenia ministra właściwego ds. zdrowia (w porozumieniu z ministrem właściwym ds. rodziny), mające na celu wprowadzenie zasad dotyczących żywienia dzieci w żłobkach i klubach dziecięcych, 

• uszczegóławia wymagania i zasady, jakimi należy się kierować przy realizacji żywienia zbiorowego w placówkach. Stanowi więc narzędzie pomocnicze dla osób odpowiedzialnych za planowanie żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych. 

Większy prestiż i ochrona zawodu opiekuna 

Projekt wzmacnia pozycję zawodową opiekunów poprzez: 

• objęcie ich ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, 

• wprowadzenie cyfrowej legitymacji opiekuna, a dla tych którzy nie mają uprawnień do korzystania z usług aplikacji mObywatel dokumentu w postaci tworzywa sztucznego, 

• możliwość korzystania z ulgi 33 proc. w publicznym transporcie zbiorowym, 

• 2 dni płatnego wolnego rocznie na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, 

• ustanowienie 4 kwietnia „Dniem Opiekuna Małego Dziecka”, 

• system nagród i odznaczeń (nagrody specjalne ministra za zasługi). 

Nowe formy opieki dziennej 

Co jeszcze? Projekt zakłada dwie formy organizacyjne:  

1. Dzienny opiekun działający na własny rachunek, który może sprawować opiekę nad maksymalnie: 

• 5 dziećmi samodzielnie, 

• 8 dziećmi, jeśli pomaga mu druga osoba posiadająca wymagane kwalifikacje. 

• (utrzymano obecny limit, ale wprowadzono większą elastyczność organizacyjną i finansową). 

2. Punkt opieki dziennej 

• nowa forma instytucjonalna, 

• opieka nad maksymalnie 16 dziećmi, 

• możliwość zatrudnienia kilku opiekunów, 

• uproszczone wymogi lokalowe w porównaniu do żłobków. 

Projekt zakłada także nowe mechanizmy umożliwiające czasowe zastępowanie dziennego opiekuna w przypadku choroby, urlopu lub zdarzeń losowych, co pozwala na zachowanie ciągłości opieki bez konieczności zamykania placówki.