Przyjęty dziś przez Radę Ministrów projekt to odpowiedź na realne potrzeby zarówno dzieci, jak i rodziców oraz blisko 43 tysięcy opiekunów pracujących w żłobkach, klubach dziecięcych i jako dzienni opiekunowie. 

Nowe rozwiązania dla opiekunów małych dzieci 

Projekt po raz pierwszy w sposób kompleksowy wzmacnia pozycję zawodową opiekunów. Najważniejsze zmiany to: 

• ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych – opiekunowie w żłobkach, klubach dziecięcych i punktach opieki dziennej zyskają ją zarówno podczas pełnienia obowiązków służbowych, jak i w związku z nimi; 

• legitymacja służbowa opiekuna małego dziecka – dostępna w aplikacji mObywatel lub w formie dokumentu plastikowego dla osób nieposiadających dostępu do aplikacji; 

• ulga w publicznym transporcie zbiorowym, na zasadach analogicznych do innych grup zawodowych objętych podobnymi uprawnieniami; 

• płatny czas wolny na podnoszenie kwalifikacji zawodowych w wymiarze 16 godzin lub 2 dni rocznie; 

• ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka; 

• system nagród za szczególne zasługi w obszarze opieki wczesnodziecięcej, przyznawanych przez ministra właściwego ds. rodziny, wojewodów oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. 

Wyższe standardy kształcenia i jakości opieki 

Ustawa ujednolica i doprecyzowuje wymagania kwalifikacyjne dla opiekunów. Dla kandydatów z wyższym wykształceniem kierunkowym przewidziane są 80-godzinne praktyki zawodowe oraz 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki. Dla pozostałych – kompleksowe 310-godzinne szkolenie wstępne. Wszyscy opiekunowie będą zobowiązani do systematycznej aktualizacji wiedzy i umiejętności, a koszty szkoleń pokryje podmiot prowadzący placówkę. 

Projekt wprowadza także obowiązkowe standardy żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych. Wymagania żywieniowe będą oparte na normach żywienia opracowywanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, a ich szczegółowy zakres określi rozporządzenie ministra zdrowia w porozumieniu z ministrem rodziny. 

Każdy żłobek będzie musiał zapewnić na swoim terenie plac zabaw dostosowany do potrzeb dzieci do lat 3. Kluby dziecięce i punkty opieki dziennej zapewnią za to dostęp do przestrzeni zewnętrznej. 

Punkty opieki dziennej – nowa forma elastycznej opieki 

Projekt przewiduje nową formą organizacyjną – punkt opieki dziennej, w którym pracować będą opiekunowie dzienni. W jednym lokalu będzie mogło przebywać do 16 dzieci pod opieką kilku opiekunów. Pojedynczy dzienny opiekun będzie mógł sprawować opiekę nad maksymalnie 5 dziećmi, a jeśli korzysta z pomocy osoby wspomagającej posiadającej odpowiednie kwalifikacje – nad maksymalnie 8 dziećmi. 

Nowe przepisy umożliwiają też zastępstwo dziennego opiekuna w razie choroby, urlopu lub zdarzeń losowych – bez konieczności zamykania placówki. To ważna zmiana z perspektywy rodziców, którzy do tej pory w takich sytuacjach zostawali bez wsparcia. 

Co dalej? 

Projekt trafi teraz do Sejmu. Większość przepisów wejdzie w życie 1 stycznia 2028 r., a część rozwiązań dotyczących m.in.  statusu i uprawnień opiekunów – już 1 stycznia 2027 r., natomiast standardów żywienia od 1 września 2027 r., aby dać podmiotom odpowiednie vacatio legis na zmiany dostosowawcze. 

Projekt realizuje Priorytet 44. z Wykazu Priorytetów Polityki Rządu – Reforma opieki i edukacji wczesnodziecięcej poprzez zwiększenie dostępu do opieki żłobkowej, likwidację barier ekonomicznych dla rodziców oraz zwiększenie jakości opieki i edukacji.