Na pracodawcy ciąży szereg obowiązków związanych z zatrudnianiem pracowników.

Wśród nich można wyróżnić następujące obowiązki¹:

a. zatrudniania pracownika (dopuszczenia pracownika do pracy na odpowiednim stanowisku pracy),

b. wypłacania pracownikowi w terminie i prawidłowo wynagrodzenia za pracę,

c. poszanowania godności oraz innych dóbr osobistych pracownika,

d. równego traktowania pracowników i przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy,

e. zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,

f. zaspokajania, stosownie do możliwości i warunków, bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników,

g. informowania pracowników o warunkach ich zatrudnienia (jak np. normie czasu pracy, zasadach dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych i rekompensaty za nią),

h. zaznajamiania pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami,

i. organizowania pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy,

j. ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

k. stosowania obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz wyników ich pracy,

l. prowadzenia i przechowywania w postaci papierowej lub elektronicznej dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników (dokumentacja pracownicza),

m. przechowywania dokumentacji pracowniczej w sposób gwarantujący zachowanie jej poufności, integralności, kompletności oraz dostępności, w warunkach niegrożących uszkodzeniem lub zniszczeniem przez okres zatrudnienia, a także przez okres 10 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek pracy uległ rozwiązaniu lub wygasł, chyba że odrębne przepisy przewidują dłuższy okres przechowywania dokumentacji pracowniczej,

n. informowania pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy o możliwości zatrudnienia w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy, możliwości awansu, wolnych stanowiskach pracy, a pracowników zatrudnionych na czas określony - o wolnych miejscach pracy.

---

 ¹zob. w szczególności art. 94 Kodeksu pracy

Jakie są istotne obowiązki pracodawcy wskazują też przepisy o wykroczeniach, które nakładają kary na pracodawców. Informacje na ten temat znajdziesz tutaj.

Przepisy prawa pracy dają pracownikowi możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, jeżeli pracodawca w poważny sposób naruszy swoje podstawowe obowiązki. Przyjmuje się, że do podstawowych obowiązków pracodawcy należą m.in.:

- poszanowanie godności pracownika²,

- równe traktowanie³,

- zakaz dyskryminacji⁴,

- prawo do godziwego wynagrodzenia⁵,

- prawo do wypoczynku⁶,

- obowiązek zapewnienia bhp⁷,

- obowiązek ułatwiania podnoszenia kwalifikacji zawodowych⁸,

- obowiązek przeciwdziałania mobbingowi⁹,

oraz obowiązki określone w art. 94 Kodeksu pracy, z których większość została wymieniona w lit. b, d, e-m wyliczenia zamieszczonego wyżej.

Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi¹⁰.

Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi podejmowane przez pracodawcę, osobę działającą w jego imieniu lub pracownika zatrudnionego przez pracodawcę polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie, ośmieszenie, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

---

² art. 11¹ Kodeksu pracy

³ art. 11² Kodeksu pracy

⁴ art. 11³ Kodeksu pracy

⁵ art. 13 Kodeksu pracy, rozumianego jako przestrzeganie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz zasad ustalania wynagrodzenia określonych w Kodeksie pracy

⁶ art. 14 Kodeksu pracy, rozumianego jako przestrzeganie minimalnych okresów odpoczynku oraz udzielanie urlopu wypoczynkowego na zasadach określonych w Kodeksie pracy

⁷ art. 15 oraz art. 207 i dalej Kodeksu pracy

⁸ art. 17 Kodeksu pracy, przy czym szczegółowe regulacje są określone w art. 102-103⁶ Kodeksu pracy

⁹ art. 94³ § 1 Kodeksu pracy

¹⁰ art. 94³ Kodeksu pracy

Mobbing musi być procesem długotrwałym i uporczywym – podobne sytuacje muszą powtarzać się wielokrotnie, systematycznie, przez dłuższy czas. Jednorazowe i incydentalne sytuacje nie mogą być uznane za mobbing.

Osobą dopuszczającą się mobbingu nie musi być pracodawca, lecz może to być przełożony lub współpracownik.

Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Pracownik, który doznał mobbingu lub wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie z podaniem mobbingu jako przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy.

 

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, ze zm.)