Nowelizacja wprowadzi szeroki pakiet zmian - w większości obszarów systemu pomocy społecznej, aby uczynić go bardziej nowoczesnym, dostępniejszym i lepiej dopasowanym do potrzeb ludzi i aktualnych wyzwań. Obejmie m.in. większy dostęp do usług społecznych, rozwój wsparcia środowiskowego, mieszkalnictwa wspomaganego oraz uproszczenie procedur. 

Będzie to największa reforma systemu pomocy społecznej od ponad 20 lat, oparta o obecną ustawę o pomocy społecznej. Jednocześnie jednak MRPiPS oraz powołany Zespół ds. Reformy systemu pomocy społecznej pracuje nad nową ustawą - o wsparciu społecznym - stanowiącą kompleksową i całościową reformę pomocy społecznej. 

Obowiązujące przepisy powstawały w różnych okresach i często nie odpowiadają już aktualnym wyzwaniom społecznym oraz – czasem - nie są sprawiedliwe społecznie. Część przepisów blokuje pracownikom systemu pomocy społecznej i samorządom skuteczne działanie na rzecz mieszkańców potrzebujących wsparcia. Nowelizacja ma zwiększyć też bezpieczeństwo osób korzystających ze wsparcia, a także zwiększyć rolę usług społecznych. 

Jest to jedna z najobszerniejszych nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, która obejmie wiele jej rozdziałów, wprowadzi nowe narzędzia wsparcia. To ważny krok ku bardziej sprawiedliwemu systemowi oraz gruntownej reformie systemu pomocy społecznej w system wsparcia społecznego.  

Głównym celem jest zmiana w systemie pomocy społecznej w taki sposób, by: 

• zwiększyć bezpieczeństwo osób, które korzystają ze wsparcia 

• zwiększyć sprawiedliwość systemu   

• zwiększyć dostęp do usług społecznych w środowisku 

• zwiększyć dostęp do mieszkalnictwa wspomaganego 

• zwiększyć jakość usług  

• wykorzystywać nowe narzędzia  

• wspierać szerszy katalog osób 

• uprościć procedury w samorządzie 

Nie. celem reformy jest zwiększenie skuteczności pomocy, a nie jej ograniczenie. System ma lepiej odpowiadać na potrzeby społeczne i wykorzystywać dostępne środki w bardziej efektywny sposób.  

Nie. swiadczenia pieniężne pozostają ważnym elementem systemu pomocy społecznej.  

- Pierwszeństwo wsparcia w środowisku – zanim osoba zostanie skierowana do domu pomocy społecznej, gminy będą miały obowiązek zaoferować jej usługi w miejscu zamieszkania lub w lokalnej społeczności, w tym w mieszkaniu wspomaganym (wyjątek stanowi sytuacja zagrożenia życia lub pogorszenia zdrowia) 

- Obowiązkowe kontakty z otoczeniem – osoby korzystające z usług opiekuńczych będą musiały mieć zapewniony kontakt z rodziną i społecznością, co będzie przeciwdziałać izolacji społecznej. 

- Specjalistyczne poradnictwo i interwencja kryzysowa – każda osoba udzielająca poradnictwa będzie musiała posiadać odpowiednie kwalifikacje, a standardy zakresu usług będą określone w rozporządzeniu Ministra. 

- Standardy usług opiekuńczych – wprowadzone zostaną standardy świadczeniach usług osobom korzystającym ze wsparcia 

Mieszkania wspomagane będą ważnym elementem systemu wsparcia. Będą mogły z tego wsparcia korzystać osoby wymagające wsparcia dziennie do 24h. Oznacza to, że będą dostępne nawet dla osób mających najwyższą potrzebę wsparcia. Będą mogły być przyznawane na czas nieokreślony, co zwiększy stabilność życia osób korzystających z tej formy pomocy. 

To forma krótkoterminowego wsparcia dla osób, które w pewnym – określonym – okresie wymagają wsparcia w postaci usług społecznych. Między innymi dla osób w kryzysie bezdomności, młodych dorosłych usamodzielniających się. Wsparcie w mieszkaniu treningowym będzie przysługiwało na czas określony, ale odpowiadający indywidualnym potrzebom.  

Nowelizacja uprości katalog osób uprawnionych do korzystania z mieszkań treningowych i wspomaganych, aby umożliwić bardziej elastyczne dopasowanie wsparcia w zależności od potrzeb w danym samorządzie. 

Tak. Możliwość zawierania umów najmu na czas nieokreślony umożliwi zameldowanie się i większą stabilność życiową. 

To nowa forma infrastruktury wsparcia, która umożliwi życie w mniejszych formach mieszkalnych wśród społeczności mieszkalnej – docelowo mająca stanowić również realną alternatywę do pobytu w domu pomocy społecznej. 

Nie. DPS nadal będą funkcjonować, jako że są dziś jednym z filarów opieki długoterminowej. Ważne jest jednak, by dla osób potrzebujących wsparcia dostęp do wsparcia oferowany był w środowisku lokalnym zawsze, gdy to możliwe. 

W przypadku skierowania osoby do DPS bez zaproponowania wcześniej innych form wsparcia, osoba będzie kierowana do DPS najpierw na czas określony - ten czas powinien być wykorzystany na zorganizowanie i dostosowanie wsparcia w środowisku lokalnym. 

Nie. Nowelizacja wprowadza zasadę, że do DPS mogą być kierowane wyłącznie osoby pełnoletnie. 

Rozszerzony zostanie katalog osób zobowiązanych do ponoszenia opłat o osoby, które przejęły nieruchomość osoby w drodze darowizny lub umowy dożywocia. 

Zmiany dotyczą również obowiązkowego (a nie jak dzisiaj fakultatywnego) zwolnienia z odpłatności za DPS osób, które doświadczyły rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych i udokumentują to. 

W ustawie wprowadzono pojęcie „osoba w kryzysie bezdomności”, aby uniknąć stygmatyzacji i lepiej oddać charakter sytuacji życiowej. 

Nowelizacja zakłada, że osoby pod wpływem alkoholu lub innych substancji nie powinny być automatycznie pozbawione pomocy, jeśli wymagają wsparcia. Zgodnie z ustawą domyślnie miejsca wsparcia będą dla takich osób dostępne, chyba że samorząd zdecyduje inaczej. 

Tak. Wprowadzona zostanie strategia polityki społecznej, która zastąpi dotychczasowe strategie rozwiązywania problemów społecznych. 

Strategie będą realizowane poprzez lokalne plany rozwoju usług społecznych i deinstytucjonalizacji, przygotowywane na okres kilku lat. 

Nie. Samorządy nadal będą odpowiadać za organizację usług społecznych, ale nowe rozwiązania mają ułatwić planowanie i koordynację działań. 

Tak. Reforma przewiduje szerszą współpracę z organizacjami społecznymi i podmiotami ekonomii społecznej. 

Tak. Planowane jest stworzenie centralnego systemu teleinformatycznego, który będzie wspierał samorządy w realizacji zadań pomocy społecznej. 

System pozwoli m.in.: 

• szybciej analizować dane, 

• lepiej planować politykę społeczną, 

• ułatwić kontrolę i nadzór nad instytucjami, 

• zwiększyć bezpieczeństwo danych. 

Tak. Nowelizacja przewiduje m.in.: 

• dostęp do superwizji dla całej kadry pomocy społecznej, 

• uporządkowanie systemu awansu zawodowego, 

• wprowadzenie nowych standardów ochrony pracowników socjalnych. 

Zmiany będą wprowadzane stopniowo po przyjęciu nowych przepisów i przygotowaniu odpowiednich rozwiązań organizacyjnych. 

Finansowanie będzie pochodzić z: 

• budżetu państwa, 

• budżetów samorządów, 

• środków krajowych i europejskich. 

System pomocy społecznej ma być: 

• bardziej dostępny, 

• lepiej dopasowany do potrzeb mieszkańców, 

• oparty na usługach społecznych i wsparciu środowiskowym, 

• prostszy w obsłudze dla obywateli i instytucji. 

Celem jest skuteczniejsze wspieranie ludzi w trudnych sytuacjach życiowych oraz wzmacnianie ich samodzielności.