Obowiązujące przepisy prawa pracy jasno wskazują, że nie można zastępować umowy o pracę umowami cywilnoprawnymi, jeśli spełniona jest definicja stosunku pracy, tj. praca jest wykonywana osobiście, w określonym miejscu i czasie, pod kierownictwem oraz za wynagrodzeniem. Umowy cywilnoprawne nie mogą służyć obchodzeniu regulacji chroniących pracowników.  

Na koniec II kwartału 2025 roku w Polsce wyłącznie na zleceniu i umowach pokrewnych pracowało blisko 1,5 mln ludzi. Najwięcej, odkąd GUS publikuje o tym dane. Dlatego potrzebujemy reformy Państwowej Inspekcji Pracy, by skuteczniej walczyć z patologiami rynku pracy, których konsekwencje ponosimy wszyscy.  

Projekt przygotowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawi, że Państwowa Inspekcja Pracy, jak i sądy pracy zyskają skuteczne narzędzia egzekwowania prawa pracy, a pracownicy i pracodawcy pewność procedur i jasne zasady ich stosowania.   

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów otwiera drogę do wdrożenia reformy, która realizuje kamienie milowe A71G i A72G Krajowego Planu Odbudowy.  

Projekt ustawy zakłada przede wszystkim: 

• przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do zamiany pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej;  

• prawo odwołania się przez pracodawcę od decyzji inspektora w terminie 30 dni do sądu pracy i szybszą ścieżkę jego rozpatrzenie przez sąd w ciągu 30 dni; 

• wzmocnienie ochrony praw pracownika na etapie odwołania od decyzji PIP polegające na możliwości udzielenia przez sąd pracy zabezpieczenia, aby w toku postępowania odwoławczego umowa mogła być zmieniona, wypowiedziana lub rozwiązana wyłącznie na zasadach prawa pracy; 

• wymianę informacji i danych między ZUS, PIP i KAS, aby zwiększyć skuteczność w egzekwowaniu prawa pracy przez PIP oraz możliwości przeprowadzania przez PIP zdalnych kontroli;   

• zwiększenie kar za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym. 

W projekcie znalazły się również rozwiązania o charakterze prewencyjnym: 

• możliwość wydania pracodawcy przez Państwową Inspekcję Pracy wiążącego polecenia usunięcia naruszeń już na etapie kontroli, którego wykonanie ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem;  

• wprowadzenie instytucji interpretacji indywidualnej wydawanej przez Głównego Inspektora Pracy na wniosek pracodawcy, której celem jest wyjaśnienie sposobu stosowania przepisów prawa pracy w zakresie ustalenia, czy określony stosunek prawny spełnia przesłanki umowy o pracę. 

Wspólnym mianownikiem proponowanych rozwiązań jest większa ochrona pracownic i pracowników, a także skuteczniejsze egzekwowanie prawa przez silne instytucje.  

Teraz projektem ustawy zajmie się Sejm.