Dwa z nich zostały opracowane na zlecenie MRPiPS:

1. "Powroty Polek i Polaków z migracji po 2015 r. - szanse i wyzwania", przygotowany przez Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego;
2. „Pracownicy migrujący do Polski z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Bariery, utrudnienia i możliwe kierunki działań”, przygotowany przez CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych.

Trzeci raport – przygotowała Akademia im. Leona Koźmińskiego we współpracy z Urzędem Miasta Stołecznego Warszawy:

3.  „Powroty talentów do Warszawy: miejski wymiar migracji powrotnych”.

Spotkanie otworzył Pan dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni, Podsekretarz Stanu w MRPiPS. Pan Minister przedstawił kierunki działań Rządu dotyczące migrantów, wskazując m.in. na założenia dwóch strategii dotyczących tego obszaru - Strategii Migracyjnej Polski na lata 2025-2030 „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” oraz Rządowej Strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030. Pan Minister podkreślił znaczenie migracji powrotnych Polaków oraz przyjazdów do Polski obywateli państw UE w ramach swobody przepływu pracowników w równoważeniu niekorzystnych zmian demograficznych w Polsce oraz we wspieraniu pozytywnych przemian na rynku pracy.

W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Państwowej Inspekcji Pracy, Ochotniczych Hufców Pracy, wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy, Urzędu m.st. Warszawy, związków pracodawców, organizacji pozarządowych (NGO) i międzynarodowych oraz ośrodki badawcze.

Ekspertyza "Powroty Polek i Polaków z migracji po 2015 r. - szanse i wyzwania" pokazała, że powroty migrantek i migrantów do Polski mają charakter bardzo złożony. Decyzje o reemigracji wynikają z nakładania się kilku czynników: rodzinnych, społecznych i zawodowych, a nie wyłącznie z przesłanek ekonomicznych. To więzi rodzinne i społeczne najczęściej inicjują decyzję o powrocie. Jednocześnie reemigracja obejmuje często całe rodziny, co tworzy dodatkowe potrzeby związane z edukacją dzieci, opieką zdrowotną czy dostępem do usług wspierających adaptację.

Kluczowe wyzwania, z jakimi mierzą się migrantki i migranci powracający do kraju, mają charakter systemowy. Najczęściej dotyczą one zderzenia z procedurami administracyjnymi, funkcjonowania w systemie edukacji oraz ponownej integracji na rynku pracy. Szczególnie istotnym wnioskiem raportu jest to, że powroty migrantek i migrantów należy postrzegać jako obszar o wysokim potencjale rozwojowym dla państwa. Osoby powracające dysponują doświadczeniem transnarodowym, kompetencjami językowymi i międzykulturowymi oraz wiedzą zdobywaną w innych systemach instytucjonalnych.

Raport „Pracownicy migrujący do Polski z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Bariery, utrudnienia i możliwe kierunki działań” pokazuje, że napływ pracowników z UE do Polski jest wciąż niewielki, choć jego znaczenie stopniowo rośnie. Pracownicy z UE często trafiają do zawodów specjalistycznych, wymagających wysokich kompetencji i trudno dostępnych na lokalnym rynku pracy. Wyniki pokazują, że mimo formalnej równości praw, osoby z UE napotykają w Polsce bariery.

Wśród najczęściej wymienianych trudności, z którymi mierzyli się respondenci po przeprowadzce do Polski, były: brak znajomości języka polskiego, problemy ze zrozumieniem przepisów i dokumentów oraz brak wsparcia ze strony instytucji państwowych. Inne problemy obejmowały trudności z mieszkaniem i sprawy formalne  oraz doświadczenie nieprzyjaznego traktowania.

Raport „Powroty talentów do Warszawy: miejski wymiar migracji powrotnych” skupił się na procesach migracyjnych zachodzących w Warszawie, która na tle całego kraju pozostaje przypadkiem wyjątkowym. Już od dłuższego czasu nie jest jedynie miejscem, z którego się wyjeżdża, a kierunkiem, do którego się przyjeżdża – zarówno z innych regionów Polski, jak i z zagranicy. Stolica przyciąga swoją otwartością, nowoczesnym charakterem i dynamicznym tempem rozwoju, które przekłada się na szerokie możliwości zawodowe, edukacyjne i społeczne. Warszawa jawi się przede wszystkim jako miejsce szans, a nie ograniczeń. Dzięki temu pozostaje atrakcyjna również dla obcokrajowców, którzy coraz częściej wybierają ją jako docelowe miejsce zamieszkania, a nie tylko etap przejściowy.

Pomimo sprzyjających warunków również w Warszawie emigranci powrotni napotykają wyzwania na różnych poziomach. Jednym z nich jest tzw. szok powrotu – konfrontacja z rzeczywistością w Polsce, która uległa zmianie. Powracający często doświadczają także erozji więzi społecznych i trudności w odbudowie relacji. Dodatkowo mierzą się z wysokimi kosztami psychologicznymi, wynikającymi ze skumulowanego stresu adaptacyjnego. W efekcie powrót staje się procesem wymagającym ponownej adaptacji i wsparcia, a nie prostym powrotem do znanej rzeczywistości.

Wszystkie przedstawione raporty wskazywały, że utworzenie kompleksowych punktów wsparcia dla powracających oraz dla osób korzystających ze swobody przepływu pracowników przyniosłoby korzyści w „przyciąganiu” ich do Polski oraz pomogłoby funkcjonować w nowej rzeczywistości. Ogromne znaczenie ma również oferowanie wsparcia przed przyjazdem, a także promowanie działań podejmowanych na rzecz migrantów powrotnych oraz z państw UE. Często nie wiedzą oni o rozwiązaniach i narzędziach, które już funkcjonują i są bardzo dobrze oceniane, jak np. Portal Powroty.