Zgłoszenia zewnętrzne o naruszeniach prawa

Zgłaszanie naruszeń prawa Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako organowi publicznemu odbywa się zgodnie z ustawą z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów oraz zarządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie procedury zgłoszeń zewnętrznych oraz podejmowania działań następczych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Jak zgłosić informacje o naruszeniach prawa?

Zgłoszenie zewnętrzne można złożyć:

na adres: sygnalista@mrpips.gov.pl;

listownie na adres Ministerstwa Ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa,

 – z dopiskiem na kopercie: „ zgłoszenie sygnalne”.

Kto może złożyć zgłoszenie?

Zgłoszenie może złożyć osoba, która pozyskała informację o naruszeniu prawa w kontekście związanym z pracą*, w tym:

1. pracownik, w tym pracownik tymczasowy;
2. osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej;
3. przedsiębiorca,
4. prokurent,
5. akcjonariusz lub wspólnik,
6. członek organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;
7. osoba świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy,
8. podwykonawcy lub dostawcy;
9. praktykant;
10. stażysta;
11. wolontariusz;
12. funkcjonariusz lub żołnierz.

Czym jest kontekst związany z pracą?

Jest to przeszłe, obecne lub przyszłe działania związane z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia funkcji w podmiocie prawnym lub na rzecz tego podmiotu, lub pełnienia służby w podmiocie prawnym, w ramach którego uzyskano informację o naruszeniu prawa oraz istnieje możliwość doświadczenia działań odwetowych.

Czy w zgłoszeniu trzeba podać swoje dane?

Zgłoszenie możesz złożyć anonimowo, jeśli jednak nie podasz adresu do kontaktu, nie będzie możliwe m.in. udzielenie informacji zwrotnej o wynikach przeprowadzonego postępowania.

Jakie naruszenia można zgłaszać?

Informacje o działaniach lub zaniechaniach, które są niezgodne z prawem lub które mają na celu obejście prawa dotyczące:

1. korupcji;
2. zamówień publicznych;
3. usług, produktów i rynków finansowych;
4. przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
5. bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;
6. bezpieczeństwa transportu;
7. ochrony środowiska;
8. ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
9. bezpieczeństwa żywności i pasz;
10. zdrowia i dobrostanu zwierząt;
11. zdrowia publicznego;
12. ochrony konsumentów;
13. ochrony prywatności i danych osobowych;
14. bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
15. interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej, w tym w ramach Krajowego Programu Odbudowy i Zwiększania Odporności;
16. rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
17. konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela - występujące w stosunkach jednostki z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi w pkt 1-16.

Organem właściwym do rozpatrywania zgłoszeń z pkt. 17 jest Rzecznik Praw Obywatelskich.

Jak są rozpatrywane zgłoszenia?

Twoje zgłoszenie zostanie poddane weryfikacji, pod kątem czy stanowi ono zgłoszenie w rozumieniu ustawy o ochronie sygnalistów.

Po dokonaniu weryfikacji zostanie wybrany odpowiedni tryb postępowania.

Po pozytywnej weryfikacji zgłoszenia zewnętrznego na podany przez Ciebie adres do kontaktu w terminie 7 dni otrzymasz potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia.

Zarówno na etapie wstępnej weryfikacji zgłoszenia jaki i w trakcie działań następczych możemy zwrócić się do Ciebie o wyjaśnienia lub dodatkowe informacje, które mogą być w Twoim posiadaniu. Takie uprawienie wynika z art. 39 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów.

Jak poinformujemy Cię o podjętych działaniach?

Informacja zwrotna to informacja na temat podjętych lub planowanych działaniach następczych i powodów takich działań. Działaniami takimi może być np. wszczęcie postępowania wyjaśniającego, kontrolnego lub administracyjnego.

Informację zwrotną otrzymasz w terminie nieprzekraczającym 3 miesiące od dnia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego, a w uzasadnionych przypadkach w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia jego przyjęcia.

Przekażemy Ci również informację o ostatecznym wyniku postępowania wyjaśniającego, wszczętego na skutek zgłoszenia zewnętrznego, w której wskażemy czy stwierdzono naruszenie prawa.

 

Jakie są środki ochrony sygnalisty?

Sygnalista ma prawo do ochrony przed działaniami odwetowymi.

Przyjęta w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej procedura dotycząca zgłoszeń zewnętrznych oraz przetwarzanie danych osobowych dotyczących tych zgłoszeń uniemożliwiają uzyskanie dostępu do informacji nieupoważnionym osobom, a także zapewniają ochronę poufności tożsamości sygnalisty, osoby, której dotyczy zgłoszenie oraz raz osoby trzeciej wskazanej w zgłoszeniu.

Przepisy ustawy o ochronie sygnalistów przewidują środki ochrony sygnalistów takie jak:

- prawo do odszkodowania lub zadośćuczynienia w przypadku sygnalisty, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych;

- zakaz wykorzystania zgłoszenia jako podstawy odpowiedzialności sygnalisty, w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej lub odpowiedzialności za szkodę, pod warunkiem że sygnalista miał uzasadnione podstawy sądzić,   że zgłoszenie lub ujawnienie publiczne jest niezbędne do ujawnienia naruszenia prawa zgodnie z ustawą;

- nieważność postanowień umownych, które bezpośrednio lub pośrednio wyłączają albo ograniczają prawo do dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego albo przewidują stosowanie środków odwetowych.

Jeśli rozważasz dokonanie zgłoszenia zewnętrznego, możesz zgłosić się do Departamentu Prawa Pracy o udzielenie poufnej porady w tym zakresie.

Czym są działania odwetowe?

Są to bezpośrednie lub pośrednie działania lub zaniechania w kontekście związanym z pracą, które jest spowodowane zgłoszeniem i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne inicjowanie postępowań przeciwko sygnaliście.

Ustawa zawiera przykładowy katalog działań odwetowych, które mogą polegać na:

1) odmowie nawiązania stosunku pracy;

2) wypowiedzeniu lub rozwiązaniu bez wypowiedzenia stosunku pracy;

3) niezawarciu umowy o pracę na czas określony lub umowy o pracę na czas nieokreślony po rozwiązaniu umowy o pracę na okres próbny, niezawarciu kolejnej umowy o pracę na czas określony lub niezawarciu umowy o pracę na czas nieokreślony po rozwiązaniu umowy o pracę na czas określony – w przypadku gdy sygnalista miał uzasadnione oczekiwanie, że zostanie z nim zawarta taka umowa;

4) obniżeniu wysokości wynagrodzenia za pracę;

5) wstrzymaniu awansu albo pominięciu przy awansowaniu;

6) pominięciu przy przyznawaniu innych niż wynagrodzenie świadczeń związanych z pracą lub obniżeniu wysokości tych świadczeń;

7) przeniesieniu na niższe stanowisko pracy;

8) zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków pracowniczych lub służbowych;

9) przekazaniu innemu pracownikowi dotychczasowych obowiązków sygnalisty;

10) niekorzystnej zmianie miejsca wykonywania pracy lub rozkładu czasu pracy;

11) negatywnej ocenie wyników pracy lub negatywnej opinii o pracy;

12) nałożeniu lub zastosowaniu środka dyscyplinarnego, w tym kary finansowej, lub środka o podobnym charakterze;

13) przymusie, zastraszaniu lub wykluczeniu;

14) mobbingu;

15) dyskryminacji;

16) niekorzystnym lub niesprawiedliwym traktowaniu;

17) wstrzymaniu udziału lub pominięciu przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe;

18) nieuzasadnionym skierowaniu na badania lekarskie, w tym badania psychiatryczne, chyba że przepisy odrębne przewidują możliwość skierowania pracownika na takie badania;

19) działaniu zmierzającym do utrudnienia znalezienia w przyszłości pracy w danym sektorze lub w danej branży na podstawie nieformalnego lub formalnego porozumienia sektorowego lub branżowego;

20) spowodowaniu straty finansowej, w tym gospodarczej, lub utraty dochodu;

21) wyrządzeniu innej szkody niematerialnej, w tym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności dobrego imienia sygnalisty.

Jak są przetwarzane dane osobowe?

Jeśli zdecydujesz się podać w zgłoszeniu dane osobowe, będą one traktowane poufnie. Dostęp do nich będą mieć jedynie osoby prowadzące czynności wyjaśniające daną sprawę, w niezbędnym do tego zakresie.

Dane osobowe będą przetwarzane przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zgodnie z ustawą z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane w celach związanych z przyjmowaniem i rozpoznawaniem zgłoszeń dotyczących naruszeń prawa, przeprowadzaniem postępowań wyjaśniających oraz innych działań następczych podjętych w ramach tych zgłoszeń, w związku z realizacją obowiązków prawnych ciążących na administratorze i realizacją zadań w interesie publicznym lub w ramach wykonywania władzy publicznej powierzonej administratorowi na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c lub art. 9 ust. 2 lit. g RODO

W zgłoszeniu powinny znajdować się wyłącznie dane osobowe osób ściśle związanych ze sprawą.

W razie przesłania informacji oraz dokumentów zawierających inne dane osobowe, zostaną one usunięte bez powiadomienia.

Gdzie możesz również dokonać zgłoszenia?

Pamiętaj! Jeżeli naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach organizacji, w której wystąpił kontekst związany z pracą, w szczególności, w której jesteś zatrudniony, i uważasz, że nie zachodzi ryzyko działań odwetowych, zachęcamy Cię do skorzystania ze zgłoszenia wewnętrznego.

Zgłoszenie wewnętrzne jest najlepszym sposobem na przekazanie informacji osobom, które mogą przyczynić się do wczesnego i skutecznego wyeliminowania zagrożeń dla interesu publicznego. Dzięki temu odpowiednie informacje dotrą szybko do osób, które dysponują największymi możliwościami zbadania danej sprawy oraz uprawnieniami do jej właściwego załatwienia.

Możesz także skorzystać z pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich - tu znajdziesz jego dane kontaktowe:

biurorzecznika@brpo.gov.pl

Infolinia: 800 676 676

Solidarności 77

00-090 Warszawa