Powrót

Staż pracy na nowych zasadach

Pracowałeś 5 lat na podstawie umowy zlecenia, a przez kolejne 7 prowadziłeś jednoosobową działalność gospodarczą? Ostatnie 10 lat pracowałaś na samozatrudnieniu? W świetle prawa Wasz staż pracy za te lata to dokładnie zero. To niesprawiedliwe - i postanowiliśmy to zmienić.

W odpowiedzi na ten problem przygotowaliśmy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt ustawy, który zakłada, że okresy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej oraz pracy na podstawie umowy zlecenia będą wliczały się do stażu pracy.

Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym, a w sektorze prywatnym po 6 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapoznaj się z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania.

Infografika w języku polskim wyjaśniająca, jakich dokumentów potrzeba do potwierdzenia okresów pracy wliczanych do stażu pracy. W górnej części tytuł oraz zdjęcie uśmiechniętej kobiety z teczką i mężczyzny w stroju kucharza, Tekst ma grafice: Jakich dokumentów potrzebuję do potwierdzenia okresów pracy wliczanych do stażu pracy? Najłatwiejsza opcja: złóż wniosek o zaświadczenie z ZUS Złóż do ZUS wniosek o zaświadczenie potwierdzające: a) opłacenie składek za dany okres na ubezpieczenie emerytalne, rentowe lub wypadkowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jej zawieszenia w przypadku opieki nad dzieckiem lub z tytułu współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą (również w okresie ulgi na start); b) podleganie ubezpieczeniom z tytułu wykonywania umowy zlecenia, umowy agencyjnej i z tytułu współpracy z tymi osobami oraz pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz członkiem spółdzielni kółek rolniczych; c) zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku osób, które nie podlegały ubezpieczeniom społecznym w okresie korzystania z ulgi na start. Zaświadczenia z ZUS wydawane będą na podstawie wniosku składanego na nowych formularzach dostępnych od stycznia 2026 r. w systemie PUE/eZUS. Nie możesz uzyskać zaświadczenia z ZUS? Przygotuj alternatywne dokumenty: Jeśli pracowałaś/eś na umowie zlecenie lub umowie agencyjnej: dokumenty potwierdzające zatrudnienie, może to być m.in.: • umowa zlecenie, • umowa agencyjna, • zaświadczenie od zleceniodawcy o okresie wykonywania zlecenia/umowy agencyjnej, • dokumenty, które mogłyby w wiarygodny sposób potwierdzić zatrudnienie np. rachunki. Jeśli prowadziłaś/eś pozarolniczą działalność gospodarczą: dokumenty potwierdzające zatrudnienie, może to być m.in.: • wypis z rejestru działalności gospodarczej wraz z dowodem opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne. Jeśli byłaś/eś członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej: dokumenty potwierdzające pozostawanie członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, może to być m.in.: • zaświadczenie wydane przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną, • wpis do rejestru członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Jeśli byłaś/eś członkiem spółdzielni kółek rolniczych: dokumenty potwierdzające pozostawanie członkiem spółdzielni kółek rolniczych, może to być m.in.: • zaświadczenie wydane przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych, • wpis do księgi członkowskiej spółdzielni. Jeśli pracowałaś/eś lub prowadziłaś/eś działalność gospodarczą za granicą: dokumenty potwierdzające zatrudnienie, które w wiarygodny sposób potwierdzą wykonywanie pracy zarobkowej, może to być np.: • dokument z instytucji ubezpieczeniowych, podatkowych, • dokument z rejestru o prowadzeniu działalności gospodarczej, • zaświadczenie wydane przez zagranicznego pracodawcę. Co zrobić ze wszystkimi dokumentami? Przygotowane dokumenty złóż swojemu pracodawcy. Gdy posługujesz się innymi dokumentami niż zaświadczenia ZUS, dołącz do nich pismo, w którym opiszesz składane dokumenty (jakich okresów i jakich form zatrudnienia dotyczą).

Zakres zmian i ich działanie wstecz

Czy planowane zmiany w zakresie zaliczania umów cywilnoprawnych do stażu pracy będą działały wstecz?

Okresy pracy sprzed wejścia w życie ustawy będą wliczały się do stażu pracy.  Warunkiem będzie ich właściwe udokumentowanie. 

Przez 6 lat pracowałem na umowach zlecenia, potem przez 5 lat  prowadziłem własną pozarolniczą działalność, a teraz pierwszy raz zawieram umowę o pracę i jest to sektor publiczny – czy zaczynając pracę z 1 stycznia 2026 r. będę miał prawo do 20 czy do 26 dni urlopu?

Pracownik, który po raz pierwszy podejmuje pracę na podstawie stosunku pracy (np. na umowę o pracę), w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu „z dołu” - z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. W każdym następnym roku kalendarzowym prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa „z góry” – jeżeli jest zatrudniony 1 stycznia, cały należny mu w danym roku urlop z tym dniem.

Jeżeli więc pierwszy raz zaczniesz pracę 1 stycznia 2026 r., to urlop w tym roku będziesz nabywał z upływem każdego przepracowanego miesiąca – po 1/12 z przysługującego Ci wymiaru urlopu.

Ten wymiar zależy od okresu zatrudnienia i wynosi:

1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;

2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia. Nie ma znaczenia czy w zatrudnieniu wystąpiła przerwa i jak długo trwała ani w jaki sposób zakończył się stosunek pracy. Po wejściu w życie nowych przepisów ten okres zatrudnienia będzie obejmował także okresy prowadzenia pozarolniczej działalności, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe oraz okresy wykonywania umowy zlecenia, jeżeli podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Jeżeli razem masz już ponad 10 lat tak obliczonego okresu zatrudnienia, będzie Ci przysługiwało 26 dni urlopu.

W związku z tym w 2026 r. po przepracowaniu każdego miesiąca nabędziesz prawo do 1/12 z 26 dni urlopu. Jeżeli będziesz pracował na umowie o pracę 1 stycznia 2027 r., nabędziesz z tym dniem cały roczny urlop – 26 dni.

Do którego roku wstecz będą zaliczane okresy pracy do stażu pracy?

Ustawa nie zakłada konkretnych ram czasowych, które wskazywałyby do którego roku wstecz będą zaliczane okresy przepracowane na umowie zlecenia. Zaliczeniu będą podlegać wszystkie udowodnione okresy, tzn. nie tylko okresy po wejściu w życie ustawy – od dnia 1 stycznia 2026 r., ale i wcześniejsze. 

Na co właściwie wpływać będą dodatkowe lata wliczane do stażu pracy?

Dodatkowe lata wliczane do stażu pracy będą wpływać m.in. na: 

  • wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego; 
  • wyższy dodatek stażowy; 
  • nabycie prawa do nagrody jubileuszowej lub nabycie prawa do kolejnego, wyższego jej poziomu; 
  • dostęp do większej liczby ofert pracy tam, gdzie wymagany jest konkretny staż pracy; 
  • dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę; 
  • wyższą odprawę w przypadku rozwiązania umowy o pracę. 
Czy wliczenie dodatkowych lat do stażu pracy wpływa na długość urlopu wypoczynkowego?

Tak, ponieważ długość zatrudnienia ma znaczenie dla wymiaru urlopu.

Wymiar urlopu wynosi:

1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;

2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Przykładowo, jeżeli masz wliczone do okresu zatrudnienia 4 lata z tytułu ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej, a następnie przepracowałeś 4 lata, to masz 20 dni urlopu. Jeżeli poza tym przez rok prowadziłeś działalność gospodarczą, a oprócz tego przez rok wykonywałeś umowę zlecenia i przedstawisz pracodawcy niezbędne dokumenty, to z dniem osiągnięcia dziesięcioletniego okresu zatrudnienia, nabędziesz prawo do 26 dni urlopu (ale nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie nowych przepisów – czyli odpowiednio 1 stycznia 2026 r. lub 1 maja 2026 r.).

Natomiast jeżeli wykorzystałeś cały urlop wypoczynkowy za dany rok kalendarzowy, a następnie w trakcie tego roku udokumentowałeś dodatkowe okresy zatrudnienia i osiągnąłeś dziesięcioletni okresu zatrudnienia, to będzie Ci  przysługiwał urlop uzupełniający. Będzie to różnica między wyższym wymiarem, który nabyłeś, a wymiarem, który miałeś poprzednio – w tym przypadku 6 dni.

Pamiętaj, że jeżeli w tym samym czasie np. prowadziłeś własną działalność gospodarczą oraz pracowałeś na umowie zlecenia, albo pracowałeś na umowie zlecenia ucząc się w szkole, do okresu zatrudnienia wliczy się tylko jeden z tych okresów – ten, który będzie dla Ciebie korzystniejszy.

Jak nabędę urlop, jeżeli przez 10 lat prowadziłam własną pozarolniczą działalność i po tym czasie po raz pierwszy podejmuję zatrudnienie w ramach stosunku pracy?

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia. Nie ma znaczenia czy w zatrudnieniu wystąpiła przerwa i jak długo trwała ani w jaki sposób zakończył się stosunek pracy. Po wejściu w życie nowych przepisów ten okres zatrudnienia będzie obejmował także okresy prowadzenia pozarolniczej działalności, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi:

1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;

2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Każdy pracownik, który podejmuje pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

Jeżeli pierwszy raz zawierasz umowę o pracę, a wcześniej przez 10 lat prowadziłaś własną pozarolniczą działalność, to  w roku kalendarzowym, w którym podjęłaś pracę, nabywasz prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 z wymiaru 26 dni. W kolejnym roku kalendarzowym nabędziesz prawo do urlopu w wymiarze 26 dni z dniem 1 stycznia.

Czy te uprawnienia będą obowiązywać we wszystkich zakładach pracy, niezależnie od sektora (publicznego i prywatnego)?

Tak. Pamiętaj, że uprawnienia takie jak dodatek stażowy czy nagroda jubileuszowa będą przysługiwały na podstawie przepisów obowiązujących u danego pracodawcy.​​​​

Od kiedy nowe zasady będą obowiązywać w praktyce – czy pracownicy muszą czekać na zaświadczenie z ZUS, by nabyć uprawnienia?

Warunkiem zaliczenia nowych okresów będzie ich właściwe udokumentowanie, w tym m.in. przedstawienie zaświadczenia wydawanego przez ZUS. 
Natomiast uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów do okresu zatrudnienia będą przysługiwały od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia:

  • 1 stycznia 2026 r. w stosunku do pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (sektor publiczny) lub 
  • 1 maja 2026 r. w stosunku do pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych (sektor prywatny).

Przykładowo, jeżeli jesteś zatrudniony w sektorze publicznym, to dodatek stażowy może Ci przysługiwać np. po ukończeniu 5 lat zatrudnienia. Jeżeli w dniu 1 lutego 2026 r. upłynąłby okres Twojego zatrudnienia w wysokości 4 lat, to bez uwzględnienia nowych przepisów, nabyłbyś prawo do dodatku stażowego z dniem 1 lutego 2027 r. Jeżeli jednak np. w marcu 2026 r. dostarczysz zaświadczenie z ZUS potwierdzające 1 rok pracy na umowie zlecenia (który nie pokrywał się z pracą na umowie o pracę), to prawo do dodatku stażowego uzyskasz z dniem 1 lutego 2026 r. ​​

Do kiedy mogę  dostarczyć dokumenty potwierdzające nowy staż?

Masz 24 miesiące na dostarczenie pracodawcy dokumentów potwierdzających nowe okresy od dnia:

  • 1 stycznia 2026 r. - jeżeli jesteś zatrudniony u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
  • 1 maja 2026 r. - jeżeli jesteś zatrudniony u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

Jeżeli nie udokumentujesz jakiegoś okresu w tych terminach, pracodawca zatrudniający Cię odpowiednio 1 stycznia 2026 r. albo 1 maja 2026 r., nie wliczy go do okresu zatrudnienia, od którego należą się uprawnienia pracownicze.

Czy praca na umowie zlecenia będzie się wliczała do limitu umów na czas określony?

Nie, kodeksowe limity umów na czas określony dotyczą tylko umów o pracę.

Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech.

Nowe przepisy pozwalają na wliczenie do okresu zatrudnienia także okresów wykonywania umowy zlecenia (jeżeli zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym), natomiast to nie oznacza, że ww. limitów umowy zlecenia będą traktowane jakby były umowami o pracę.

Czy nowe przepisy oznaczają, że umowy zlecenia będą traktowane jak umowy o pracę?

Tak, ale tylko pod względem wliczania do stażu pracy.

Nowe przepisy nie przewidują natomiast utożsamienia umów zlecenia z umowami o pracę, w tym np. nadania zleceniobiorcom uprawnień pracowniczych. Umowa o pracę oraz umowa zlecenia pozostają odrębnymi umowami, z których wynika różny zakres praw i obowiązków dla osób, które je wykonują. Osoby, które pracują na zleceniu nie nabędą na podstawie tych przepisów nowych uprawnień w ramach realizowanej umowy zlecenia.

Czy w związku z tym, że pracowałam wcześniej na umowie zlecenia wydłuży się mój okres wypowiedzenia na umowie o pracę?

Tak, jeżeli pracowałaś na umowie zlecenia u swojego obecnego pracodawcy.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy.

Nowe przepisy pozwalają na wliczenie do okresu zatrudnienia także okresów wykonywania umowy zlecenia (jeżeli zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym). Ponieważ jednak przy obliczeniu długości wypowiedzenia liczy się tylko okres pracy u danego pracodawcy, to będzie można uwzględnić tylko umowy zlecenia zawarte z tym pracodawcą.

Okresy wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony i umowy o pracę na czas określony wynosi:

1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;

2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;

3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Przykładowo, jeżeli pracujesz na pierwszej umowie o pracę z pracodawcą X i przepracowałaś u niego dwa lata, to Twój okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc. Jeżeli jednak wcześniej przez rok wykonywałaś na rzecz X umowę zlecenia, to po wejściu w życie nowych przepisów Twój okres wypowiedzenia będzie wynosił 3 miesiące.

Prowadzę działalność gospodarczą od 01.01.2014. Od 01.01.2020 roku jestem zatrudniony w jednostce samorządowej. Czy okres prowadzenia działalności gospodarczej (niezakończonej) będzie  wliczony do stażu pracy?

Tak. Na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych do okresów pracy uprawniających do:

- dodatku za wieloletnią pracę,

- nagrody jubileuszowej

- jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy

wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Takimi innymi okresami są okresy wymienione w nowym art. 3021 Kodeksu pracy, w tym okresy prowadzenia działalności gospodarczej, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Jestem pracownikiem samorządowym i mam staż pracy 16 lat. W przeszłości prowadziłam działalność gospodarczą, z której opłacałam pełne składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przez 5 lat. Gdyby zsumować powyższe okresy, to na dzień 01.01.2026 r. miałabym staż pracy wynoszący dokładnie 21 lat. Czy w tej sytuacji pracodawca powinien wypłacić mi nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy w styczniu 2026 r.? 

Nagroda jubileuszowa nie jest uregulowana przez Kodeks pracy, przysługuje pracownikom w zależności od zasad określonych dla danej kategorii pracowników.

Pracownicy samorządowi mają prawo do nagrody jubileuszowej na warunkach określonych przepisami ustawy o pracownikach samorządowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. W tym przypadku pracodawca będzie miał obowiązek wypłacić nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy po wejściu w życie przepisów zaliczających nowe okresy, tj. w styczniu 2026 r.

 

Staż pracy, a wymogi określone w naborach na wolne stanowiska

Czy staż pracy liczony na nowych zasadach będzie wliczany do stażu pracy, który jest wymagany w naborze na wolne stanowisko? 

Nowe przepisy będą miały zastosowanie również do nowych naborów. Nowe okresy zatrudnienia będą uwzględniane w nowych naborach, tzn. wszczętych po rozpoczęciu stosowania nowych przepisów.

Kandydat podczas postępowania kwalifikacyjnego, które rozpocznie się po 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym albo po 1 maja 2026 r. w sektorze prywatnym, będzie składał dokumenty potwierdzające wszystkie okresy zatrudnienia, na przykład zaświadczenia o prowadzonej działalności gospodarczej, czy pracy wykonywanej na podstawie umów cywilnoprawnych.

Nabory na wolne stanowiska, które nie zostały zakończone i trwają, będą rozstrzygane na dotychczasowych zasadach, czyli z uwzględnieniem okresów, które są uwzględniane obecnie.

Umowy cywilnoprawne – umowy zlecenia i o dzieło

Czy moje okresy pracy na umowę zlecenia będą wliczane do stażu pracy, niezależnie od tego, czy były odprowadzane składki ZUS? 

Co do zasady do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy, w których podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. 

Jednak do okresu zatrudnienia będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej, w których nie podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli tak przewidywały przepisy odrębne.

Czy umowy zlecenia, które wykonywałem podczas studiów, w tym przy korzystaniu z ulgi podatkowej dla osób do 26. roku życia, będą zaliczane do stażu pracy? 

Tak.  

Do okresu zatrudnienia będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej, w których nie podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie odrębnych przepisów. Przykładowo, na mocy właściwych przepisów obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym nie podlegają uczniowie szkół ponadpodstawowych oraz studenci do ukończenia 26 lat z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. ​​

Czy umowa o dzieło będzie również wliczana do stażu pracy?

Nie.   

Umowa o dzieło to specyficzny typ umowy. Jej efektem jest konkretny, z góry określony rezultat, nie dotyczy ona powtarzalnych czynności oraz zakłada brak kierownictwa.   

Jeśli przedmiot umowy nie spełnia tych warunków, a pracodawca mimo to proponuje Ci podpisanie umowy o dzieło, możesz odmówić jej zawarcia oraz domagać się zawarcia umowy o pracę lub umowy zlecenia. Jeśli podejrzewasz, że pracujesz na nieprawidłowej umowie, masz prawo zgłosić to do Państwowej Inspekcji Pracy. 

Czy równoczesna praca na umowie o pracę i umowie zlecenia będzie podwójnie liczona do stażu pracy? Co z osobami, które przez wiele lat łączyły umowę o pracę i umowy zlecenia – jak będzie liczony ich staż? 

W przypadku nakładania się okresów umowy zlecenia na okres umowy o pracę, do okresu zatrudnienia wlicza się jeden z tych okresów.

Przykładowo jeżeli 10 ostatnich lat pracowałeś nieprzerwanie na umowie o pracę, a jednocześnie w tym czasie dodatkowo wykonywałeś umowę zlecenia przez 3 lata, to do stażu pracy będzie wliczony jeden z tych okresów – 10 lat pracy na umowie o pracę.

Czy do stażu pracy zostanie wliczony okres wykonywania umów zlecenia na rzecz firmy, która już nie istnieje? 

Tak. Aktualne istnienie firmy nie ma znaczenia z perspektywy wliczania stażu pracy.

Jakie dokumenty muszę przedstawić, aby potwierdzić okres pracy na umowie zlecenia? Czy wystarczy sama umowa? 

Co do zasady przebieg zatrudnienia będzie potwierdzać zaświadczenie wydawane przez ZUS. Jeżeli nie podlegałeś ubezpieczeniom, musisz sam przedstawić dowód zatrudnienia – np. umowę ze zleceniodawcą.​​​​​

Czy do stażu pracy zostanie zaliczony okres wykonywania umów uaktywniających?

Ustawa obejmuje również umowy uaktywniające dla niań sprawujących opiekę nad dziećmi na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.​​​​​

Prowadzenie działalności gospodarczej

Czy fakt, że prowadziłem działalność gospodarczą będzie uwzględniany przy obliczaniu mojego stażu pracy? 

Tak.  

Do Twojego okresu zatrudnienia będą wliczane okresy prowadzenia pozarolniczej działalności, o której mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, za które opłaciłeś składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.  

Dodatkowo, jeżeli korzystałeś z „ulgi na start”, to do Twojego okresu zatrudnienia zostanie wliczony okres (o którym mowa w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców), w którym podejmując działalność gospodarczą nie podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.​​​​​

Jakie dokumenty będą wymagane do potwierdzenia okresów prowadzenia działalności gospodarczej? 

Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności co do zasady potwierdzać będzie zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu. 

Czy do stażu pracy będzie wliczany okres współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, np. współmałżonkiem? 

Tak.

Czy zawieszenie działalności gospodarczej w celu opieki nad dzieckiem będzie traktowane jako okres zaliczany do stażu pracy? 

​​​​​​Tak. Do okresu zatrudnienia będzie wliczany okres zawieszenia przez Ciebie pozarolniczej działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, jeżeli opłaciłeś za niego składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.  ​​​​​​

Czy osoby prowadzące działalność nierejestrowaną także będą miały możliwość doliczenia tego okresu do stażu pracy? 

Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie będzie wliczane do stażu pracy. 

Staż pracy, a inne formy aktywności zawodowej i edukacyjnej

Czy okres opieki nad osobą chorą lub z niepełnosprawnością będzie wliczany do stażu pracy?

Nie.

Czy prowadzenie gospodarstwa rolnego będzie zaliczane do stażu pracy?

Tak. Prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie rolnym jest już zaliczane do ogólnego stażu pracy – na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie.  ​​​​

Czy praktyki studenckie będą uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy?

Nie. Praktyki studenckie nie będą wliczane do stażu pracy.

Jak traktowane będą studia w kontekście prawa do dodatku stażowego i urlopu?

Zasady zaliczania okresu nauki do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego są już obecnie określone w Kodeksie pracy.

Z kolei dodatek stażowy przysługuje na podstawie przepisów szczególnych, które mogą uwzględniać okresy studiów lub nie.

Ustawa nie zmienia przepisów obowiązujących w tym zakresie.  ​​​​​​

A co ze szkołami policealnymi – czy one będą miały wpływ na staż pracy?

Ustawa nie zmienia przepisów obowiązujących w tym zakresie. ​​​​​​

Czy praca w ramach wolontariatu wliczy się do stażu pracy?

Nie. Wolontariat nie będzie wliczany do stażu pracy. 

Praca za granicą

Czy praca wykonywana za granicą na podstawie umowy o pracę będzie wliczana do stażu pracy w Polsce?

Ustawa nie zmienia obowiązujących przepisów w tym zakresie. Udokumentowane zatrudnienie za granicą u pracodawcy zagranicznego zaliczane jest do ogólnego stażu pracy – na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

Czy pracodawca w Polsce może odmówić uwzględnienia zagranicznego świadectwa pracy?

Nie, chyba, że dokument potwierdzający pracę zarobkową za granicą, np. świadectwo pracy, budzi uzasadnione wątpliwości co do jego autentyczności. 

W przypadku wątpliwości pracodawcy to Ty musisz udowodnić przepracowany okres, na przykład przez przedstawienie dokumentów przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego lub poświadczonych. 

Czy okresy pracy zarobkowej wykonywanej za granicą w formach innych niż umowa o pracę (np. samozatrudnienie, kontrakty) będą zaliczane do stażu pracy w Polsce? 

Tak. 

Do okresu zatrudnienia będzie wliczany także udokumentowany okres wykonywania innej niż zatrudnienie pracy zarobkowej przebyty za granicą. ​​​​​

Jakie dokumenty trzeba będzie przedstawić, by potwierdzić pracę zarobkową za granicą niebędącą klasycznym zatrudnieniem? 

Przepisy ustawy nie wskazują konkretnego rodzaju dokumentu potwierdzającego pracę zarobkową za granicą, ponieważ wykonywanie pracy w innych krajach może przybierać różne formy i nazwy.  

Może to być każdy dokument, który w wiarygodny sposób potwierdza okres wykonywania innej niż zatrudnienie pracy zarobkowej za granicą. 

Obowiązujące przepisy nie określają katalogu dokumentów potwierdzających zagraniczny staż pracy. Można posłużyć się np. dokumentami z instytucji ubezpieczeniowych, podatkowych, dokumentem z rejestru o prowadzeniu działalności gospodarczej; zaświadczeniem  wydanym przez zagranicznego pracodawcę. 

Spółdzielnie rolnicze i KRUS

Czy okresy członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych będą automatycznie zaliczane do stażu pracy? 

Tak, do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy m.in.:  członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz członkostwa w spółdzielni kółek rolniczych. Zaliczenie okresów nastąpi po ich właściwym udokumentowaniu. ​​​​​​

Czy składki opłacane do KRUS w przeszłości będą miały wpływ na staż pracy w świetle nowych przepisów? 

Nie.

Czy praca w gospodarstwie rolnym rodziców (bez formalnej umowy) też może być uznana?

Tak. Prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie rolnym jest już zaliczane do ogólnego stażu pracy – na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie. 

Emerytury i świadczenia

Czy wliczenie nowych okresów do stażu pracy będzie miało wpływ na prawo do emerytury minimalnej? 

Nie. Nowe przepisy odnoszą się tylko do uprawnień pracowniczych. 

Czy zmiany w zakresie ustalania stażu pracy wpłyną na wysokość emerytur? 

Nie. Nowe przepisy odnoszą się tylko do uprawnień pracowniczych. 

Czy nowe przepisy będą miały wpływ na dodatki stażowe?

Wypłata dodatku uzależniona będzie od regulacji obowiązujących u danego pracodawcy i na zasadach tam przyjętych. Dodatek stażowy może wynikać z ogólnego stażu pracy albo stażu pracy u danego pracodawcy.

Dodatek stażowy z mocy prawa wypłacany jest pracownikom sfery budżetowej i przysługuje za określony staż pracy.  Pracodawcy nienależący do sfery budżetowej również mogą wypłacać dodatek stażowy na zasadach określonych w regulacjach wewnątrzzakładowych. 

Czy wliczenie okresów umów zleceń i prowadzenia działalności gospodarczej do stażu pracy będzie uprawniało do ponownego przeliczenia emerytury lub renty?

Nie, nowe przepisy odnoszą się tylko do uprawnień pracowniczych. ​​​​​

Formalności i dokumentacja

W jaki sposób będzie można uzyskać z ZUS zaświadczenia potwierdzające okresy ubezpieczenia zaliczane do stażu pracy? 

Wniosek o wydanie takiego zaświadczenia będzie można składać na dedykowanym do tego celu formularzu wyłącznie w postaci elektronicznej poprzez profil informacyjny utworzony na Platformie Usług Elektronicznych (PUE/eZUS) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Do wniosku o wydanie zaświadczenia nie należy załączać żadnych dodatkowych dokumentów. ZUS będzie wydawać zaświadczenia wyłącznie na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego. 

Czy zleceniodawca będzie miał obowiązek wystawienia dokumentu potwierdzającego okres pracy na umowie zlecenia? 

Nie, zleceniodawca nie ma obowiązku, ale może wystawić dokument potwierdzający okresy wykonywania umowy zlecenia. ​​​​​

Czy w przypadku pracy na umowie zlecenia i następnie na umowie o pracę w tej samej firmie, konieczne będzie dodatkowe zaświadczenie z ZUS? 

Nie, jeżeli w firmie są nadal dokumenty potwierdzające realizację umowy zlecenia. 
Pracodawca zaktualizuje uprawnienia, jeżeli wciąż ma dokumenty potwierdzające realizację umowy. Natomiast jeśli nie ma już tych dokumentów, pracownik ma obowiązek udokumentowania swojego uprawnienia i przedstawienia pracodawcy. W takim przypadku powinien wystąpić o zaświadczenie do ZUS, a potem przedstawić pracodawcy.
Pracodawca nie ma obowiązku odtwarzania dokumentów sprzed lat — odpowiedzialność dowodowa spoczywa na pracowniku, który może dostać zaświadczenie z ZUS.

Jakie dokumenty będą uznawane przez ZUS w przypadku braku danych do wystawienia zaświadczenia (np. rachunki, przelewy, listy płac)? 

Jeżeli ZUS nie znajdzie na koncie ubezpieczonego zapisów potwierdzających tytuł do ubezpieczeń wskazany we wniosku, wówczas wyda decyzję odmawiającą wystawienia zaświadczenia. Dodatkowo Zakład poinformuje wnioskodawcę o możliwości złożenia w najbliższej jednostce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie podlegania ubezpieczeniom.

Wniosek taki można będzie złożyć:

•            elektronicznie za pośrednictwem profilu informacyjnego utworzonego na PUE/eZUS korzystając z wniosku ogólnego POG,

•            listownie pocztą,

•            osobiście.

Do wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego należy załączyć posiadane dowody.

Od kiedy można składać wniosek do ZUS o wydanie zaświadczenia?

ZUS przygotowuje dedykowany wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy. Wniosek ten będzie dostępny na profilu informacyjnym utworzonym na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (dalej: PUE/eZUS) w dacie wejścia w życie przepisów.

Co będą potwierdzały zaświadczenia wydane przez ZUS?

Nowy wniosek opracowany przez Zakład będzie pozwalał na zawnioskowanie o wydanie zaświadczeń:

  • w zakresie wszystkich tytułów do ubezpieczeń wymienionych w art. 3021 Kodeksu pracy (dla których przepisy przewidują wydawanie przez Zakład zaświadczeń) w całym okresie aktywności ubezpieczeniowej wnioskodawcy poprzez zaznaczenie jednego check box’a;
  • w zakresie wybranego tytułu do ubezpieczeń z opcją wskazania okresu, którego ma dotyczyć zaświadczenie oraz płatnika składek (poprzez podanie identyfikatora NIP).

W przypadku posiadania kilku tytułów do ubezpieczeń, które wymienia Kodeks pracy, czy też np. wykonywania umów zlecenia w wielu okresach u wielu różnych zleceniodawców, wnioskodawca będzie mógł złożyć jeden wniosek i wskazać w nim maksymalnie szeroki zakres żądanych danych.

Co zrobić, jeśli ZUS nie jest w stanie wydać zaświadczenia, a ja nie mam już dokumentów sprzed lat? 

Konieczne będzie odnalezienie dokumentacji. Można poprosić byłego pracodawcę (zleceniodawcę) o kopię starych dokumentów (nie ma on jednak obowiązku ich wydania). Okres nieudokumentowany nie może zostać zaliczony do stażu pracy. 

Czy można się odwołać od decyzji pracodawcy w sprawie uznania dowodu stażu pracy? 

Tak, spory z zakresu prawa pracy rozstrzyga sąd pracy. 

Czy zaświadczenia ZUS wydane w roku 2025 mogą być podstawą do naliczenia stażu wg nowych zasad czy powinny to być zaświadczenia z roku 2026?

Podstawą naliczenia stażu mogą być zaświadczenia wydane przed 1 stycznia 2026 r.

 

Dla pracodawców

Czy jako pracodawca muszę automatycznie sam przeliczyć wszystkim pracownikom okresy zatrudnienia? 

Pracodawca ma obowiązek zaktualizowania uprawnień, jeżeli posiada dokumenty potwierdzające nowe okresy zatrudnienia wliczane do stażu pracy, czyli:

-  jeśli pracownik je przedstawi lub

- jeśli wcześniej zatrudniałeś pracownika na podstawie umowy, której realizacja wlicza się do stażu pracy na podstawie nowych przepisów i nadal masz dokumenty dot. tej umowy.

Natomiast jeśli nie masz już tych dokumentów, pracownik ma obowiązek udokumentowania swojego uprawnienia. W takim przypadku powinien wystąpić o zaświadczenie do ZUS, a potem Ci je przedstawić.

Jako pracodawca nie masz obowiązku odtwarzania dokumentów sprzed lat — odpowiedzialność dowodowa spoczywa na pracowniku, który może dostać zaświadczenie z ZUS.

Czy mogę odmówić uznania danego okresu, jeśli budzi wątpliwości? 

Tak, to Ty jako pracodawca dokonujesz zaliczenia okresów na podstawie dokumentów przedstawionych przez pracownika i masz prawo ich nie uznać, jeśli budzą uzasadnione wątpliwości. Pamiętaj, że spory z zakresu prawa pracy rozstrzyga sąd pracy. ​​​​​

Zdjęcia (5)

{"register":{"columns":[]}}