Ministerstwo Finansów przygotowało wymagany prawem przegląd Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) i rozesłało go do uzgodnień i konsultacji.

Główne wnioski:

• Przegląd potwierdza, że nie ma potrzeby zmian w fundamentalnych założeniach PPK. Program działa zgodnie z celami, dla których został utworzony, a jego znaczenie stale rośnie.
• W celu dalszego rozwoju PPK rekomendowane są zmiany w obszarach:
  • partycypacji w PPK,
  • polityki inwestycyjnej funduszu zdefiniowanej daty,
  • optymalizacji funkcjonowania systemu PPK.

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) stały się jednym z największych programów długoterminowego oszczędzania w historii Polski. Drugi przegląd funkcjonowania programu, przygotowany przez Ministerstwo Finansów, potwierdza, że jego podstawowy cel  został osiągnięty: miliony Polaków budują prywatne oszczędności, a program z roku na rok zwiększa skalę swojego oddziaływania.

Od zakończenia wdrażania programu PPK konsekwentnie notuje wzrost liczby uczestników, wartości aktywów oraz poziomu partycypacji. Na koniec sierpnia 2026 r. w programie uczestniczyło 4,47 mln osób, dla których prowadzono ponad 5,59 mln aktywnych rachunków PPK. Udział osób aktywnie oszczędzających wzrósł z 34,6% w 2022 r. do 62,26% w sierpniu 2026 r.

Sukces programu w liczbach

Szczególnie widoczny jest wzrost wartości zgromadzonych oszczędności. Aktywa PPK zwiększyły się z ok. 3,1 mld zł na początku 2021 r. do blisko 58 mld na koniec sierpnia 2026 r., co oznacza blisko dwudziestokrotny wzrost w tym okresie.

Na koniec sierpnia 2026 r. łączna wysokość wpłat do PPK wyniosła 49,95 mld zł, z czego ponad 92% środków pochodziło od pracowników i pracodawców.

Program osiągnął również bardzo dobre wyniki inwestycyjne. Średnie stopy zwrotu funduszy zdefiniowanej daty w latach 2022-2025 przekraczały 28%, a w przypadku funduszy przeznaczonych dla najmłodszych uczestników sięgały ponad 56%. Zarządzaniem PPK zajmuje się aktualnie 16 instytucji finansowych. Koszt zarządzania PPK to średnio 0,362% wartości aktywów netto funduszu w skali roku. Opłaty za zarządzanie PPK wraz z innymi kosztami administracyjnymi,  operacyjnymi oraz kosztami transakcji wynoszą średnio 0,73%wartości aktywów netto funduszu w skali roku.

Autozapis potwierdził swoją skuteczność

Jednym z najważniejszych sukcesów programu okazał się mechanizm ponownego autozapisu. Pierwszy autozapis przeprowadzony w 2023 r. zwiększył liczbę aktywnych uczestników o 721 tys. osób, a partycypacja wzrosła o 8,4 punktu procentowego.

Doświadczenia te potwierdzają, że rozwiązania oparte na ekonomii behawioralnej skutecznie wspierają budowanie długoterminowych oszczędności.

PPK stają się trwałym elementem rynku kapitałowego

Przegląd wskazuje, że PPK osiągnęły skalę, której nie udało się wcześniej uzyskać innym dobrowolnym formom oszczędzania emerytalnego. Już po kilku latach funkcjonowania w PPK oszczędza więcej osób niż łącznie w większości pozostałych dobrowolnych produktów emerytalnych, a uczestnicy programu stanowią około dwóch trzecich wszystkich osób korzystających z dobrowolnych form oszczędzania na emeryturę.

Program pełni również ważną funkcję dla gospodarki, zwiększając krajowe oszczędności, wspierając rozwój rynku kapitałowego i tworząc stabilne źródło finansowania inwestycji.

Wnioski na przyszłość

Przegląd potwierdza, że nie ma potrzeby zmian w fundamentalnych założeniach PPK. Program działa zgodnie z celami, dla których został utworzony, a jego znaczenie stale rośnie.

Jednocześnie wskazano kierunki dalszego rozwoju, które mogą zwiększyć skalę uczestnictwa i efektywność systemu:

1. Większa partycypacja dzięki zaangażowanym pracodawcom i autozapisowi

Poziom uczestnictwa w PPK jest wyraźnie wyższy w firmach, których pracodawcy aktywnie promują program i pozytywnie o nim komunikują. Potwierdziła się również skuteczność mechanizmu ponownego autozapisu, który zwiększył liczbę uczestników o 721 tys. osób. W związku z tym warto rozważyć skrócenie okresu między kolejnymi autozapisami z 4 do 3 lat oraz rozszerzenie automatycznego uczestnictwa na osoby w wieku 55–70 lat. Rosnąca aktywność zawodowa Polaków wskazuje, że długoterminowe oszczędzanie powinno być wspierane niezależnie od wieku rozpoczęcia.

2. Bardziej elastyczna polityka inwestycyjna dla wyższych stóp zwrotu

Dalszy rozwój PPK wymaga zwiększenia efektywności inwestycyjnej funduszy zdefiniowanej daty. Proponowane zmiany obejmują większą elastyczność w zarządzaniu portfelami, dostosowanie limitów inwestycyjnych do aktualnych warunków rynkowych oraz umożliwienie inwestowania części aktywów w fundusze rynku prywatnego. Celem jest zwiększenie potencjalnych stóp zwrotu dla uczestników, poprawa dywersyfikacji inwestycji oraz silniejsze wsparcie dla rozwoju polskiej gospodarki i rynku kapitałowego.

3. Uproszczenie i optymalizacja systemu

Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że konstrukcja PPK sprawdziła się w praktyce, jednak część przepisów wymaga doprecyzowania. Planowane zmiany mają uprościć obsługę programu dla pracodawców, instytucji finansowych i PFR poprzez m.in. ujednolicenie zasad przedawnienia roszczeń, rozszerzenie elektronicznych form składania dyspozycji uczestników oraz usprawnienie wymiany danych. Dzięki temu system będzie bardziej przejrzysty, a pracodawcy będą mogli aktywniej wspierać uczestnictwo swoich pracowników w programie.

Zgodnie z prawem, Rada Ministrów dokonuje przeglądu PPK nie rzadziej niż co 4 lata. Materiał powstał we współpracy z podmiotami grupy PFR oraz instytucjami odpowiedzialnymi za wdrożenie pracowniczych planów kapitałowych. Przegląd został wysłany do uzgodnień z członkami Stałego Komitetu Rady Ministrów, konsultacji z partnerami społecznymi, w tym do Rady Dialogu Społecznego oraz do Komisji Nadzoru Finansowego i Polskiego Funduszu Rozwoju.

Pierwszy przegląd funkcjonowania PPK odbył się pod koniec 2022 r.