• 6 października 2026 roku Rada Ministrów przyjęła Informację o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu.
• Prognozowane tempo wzrostu wydatków w latach 2025-2027 będzie wyższe od tempa zaleconego przez Radę UE m.in. z uwagi na zwiększone wydatki obronne. Jednak odchylenie to będzie się mieściło w przyznanej Polsce w lipcu 2025 r. elastyczności związanej z wysokim poziomem wydatków obronnych (tzw. krajowej klauzuli wyjścia).
• Podstawowym celem Informacji jest przedstawienie działań podjętych przez Polskę, na podstawie których KE oceni zgodność polityki fiskalnej z zaleconym przez Radę UE tempem wzrostu wydatków. 

Od lipca 2024 roku Polska jest objęta procedurą nadmiernego deficytu (EDP). Zgodnie z zaleceniem Rady UE w okresie objętym EDP niezbędne jest przestrzeganie tempa wzrostu wydatków netto przedstawionego w „Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028”, przyjętym przez Rząd w październiku 2024 r. Po reformie ram zarządzania gospodarczego z 2024 r. kluczowa jest bowiem zgodność polityki fiskalnej z zaleconym przez Radę UE tempem wzrostu wydatków.

W styczniu 2025 r. Rada UE zobowiązała Polskę, podobnie jak inne Państwa członkowskie Unii Europejskiej objęte procedurą nadmiernego deficytu, do przedstawiania co pół roku, począwszy od 30 kwietnia 2025 r. aż do likwidacji nadmiernego deficytu, informacji z postępów we wdrażaniu zalecenia Rady. Informacje nt. realizacji zalecenia Rady są przedstawiane wiosną w Sprawozdaniu z wdrażania „Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028”, a jesienią w Informacji o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu.

Wiosną tego roku Komisja oceniła pozytywnie przestrzeganie zaleconej ścieżki wydatków w 2025 r., zarówno w ujęciu rocznym, jak i skumulowanym (dla lat 2024-2025). Tym samym Komisja utrzymała zawieszenie EDP w przypadku Polski. Zawieszenie EDP oznacza, że na ten moment nie będą podejmowane dalsze kroki w ramach EDP, ale procedura pozostaje otwarta (tzn. deficyt nie został trwale obniżony poniżej 3% PKB). Kraje, których EDP jest zawieszone pozostają zobowiązane do przestrzegania rekomendacji Rady, a Komisja ponownie oceni sytuację jesienią bieżącego roku. 

Wiążąca ocena 2026 r. będzie mieć miejsce wiosną 2027 r. - tegoroczna ocena Komisji dotycząca prognozy wydatków netto na rok 2026 będzie miała tylko charakter wstępny. 

Realizacja zalecenia Rady

Informacja o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu prezentuje szczegółowo działania, które Rząd podjął od czasu wiosennego sprawozdania. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej niniejsza Informacja koncentruje się na sytuacji w roku bieżącym oraz na działaniach planowanych na rok 2027. 

Przewiduje się, że w latach 2025-2027, m.in. z uwagi na zwiększone wydatki obronne, tempo wzrostu wydatków netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w ujęciu rocznym (za wyjątkiem 2026 r.), jak i skumulowanym, będzie wyższe od tempa zaleconego przez Radę. W efekcie skumulowane odchylenie od ścieżki wydatków wyniesie w 2027 r. 1,1% PKB, tj. będzie niższe niż odchylenie dopuszczalne w ramach NEC - 1,5% PKB. Jednocześnie, uwzględniając elastyczność przyznaną w ramach krajowej klauzuli wyjścia, zapewniona zostanie spójność z zaleceniami Rady UE - brak odchylenia od zaleconego skumulowanego tempa wzrostu wydatków w latach 2025-2027. 

W roku 2027 rząd będzie kontynuował wzmacnianie strony dochodowej sektora. Łączny szacowany skutek istotnych dyskrecjonalnych działań dochodowych (DRM) skutkujących poprawą dochodów w 2027 r. wynosi około 1% PKB (ponad 40 mld zł) i będzie najwyższy od objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu w 2024 r. Na ten skutek składają się m.in.:

• zaproponowany przez rząd pakiet reform w obszarze podatków dochodowych,
• zwiększenie opodatkowania napojów alkoholowych,
• zwiększenie opodatkowania wyrobów tytoniowych,
• wprowadzenie podatku cyfrowego.

Pozytywny czynnik ryzyka dla zaprezentowanej prognozy ścieżki wydatków netto stanowią nieuwzględnione w DRM działania ukierunkowane na zwiększenie efektywności Krajowej Administracji Skarbowej, a w konsekwencji na zwiększenie wpływów budżetowych. 

Negatywnym czynnikiem ryzyka są natomiast ewentualne weta Prezydenta RP wobec rządowych projektów ustaw zwiększających dochody sektora. Brak wejścia w życie procedowanych projektów mógłby nie tylko utrudnić przestrzegania ścieżki wydatków netto, ale również mogłoby uruchomić procedury ostrożnościowe wynikające z ustawy o finansach publicznych, co wymusiłoby silniejsze dostosowania fiskalne w kolejnych latach, hamując tym samym dynamikę wzrostu gospodarczego.

W zależności od kształtowania się sytuacji budżetowej, wzrostu gospodarczego i faktycznych skutków już zaplanowanych działań odpowiednie działania zapewniające realizację zalecenia EDP będą przedstawiane w kolejnych Sprawozdaniach z wdrażania Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028 oraz projektach ustaw budżetowych na kolejne lata.

Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny.