Ustawa wprowadza nowe rozwiązania dla branż szczególnie narażonych na skutki wysokich cen energii. Dotyczy to m.in. przedsiębiorstw z branży stalowej, chemicznej, szklarskiej, ceramicznej, cementowej i papierniczej. Są to sektory odgrywające istotną rolę w łańcuchach dostaw, które dostarczają surowce i materiały dla wielu innych gałęzi gospodarki. Wysokie koszty energii osłabiają ich konkurencyjność. Dlatego potrzebne są dodatkowe narzędzia, które pomogą ograniczyć presję kosztową, utrzymać krajowe zdolności produkcyjne i stworzyć warunki do transformacji. 

Na realizację programu w latach 2027-2030 przeznaczono 4,8 mld zł. Pomoc będzie powiązana z inwestycjami w transformację energetyczną przedsiębiorstw. 

Sejm przyjął rozwiązania, które odpowiadają na jedno z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed polskim przemysłem. Dajemy przedsiębiorstwom energochłonnym realne narzędzia ochrony w okresie wysokich kosztów energii, a jednocześnie tworzymy silną zachętę do inwestycji w nowoczesne, bardziej efektywne i mniej emisyjne technologie. To rozwiązania, które pomogą utrzymać potencjał produkcyjny w Polsce, a tym samym chronić miejsca pracy i wzmacniać bezpieczeństwo gospodarcze naszego kraju

– stwierdził minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. 

Wsparcie powiązane z inwestycjami w zieloną transformację

Pomoc będzie skierowana do przedsiębiorstw z sektorów narażonych na znaczące ryzyko przenoszenia działalności poza Unię Europejską. Dlatego ustawa łączy bieżące wsparcie z inwestycjami, które mogą poprawić konkurencyjność firm i obniżyć koszty energii w dłuższej perspektywie. Co najmniej 50% otrzymanego wsparcia przedsiębiorcy mają przeznaczać na inwestycje związane z zieloną transformacją, m.in. OZE, magazyny energii czy rozwiązania poprawiające efektywność energetyczną.

Nowe rozwiązanie pozwala czasowo zwiększyć intensywność pomocy z 50 do 70%. Ramy mają charakter czasowy – obowiązują od 1 marca do 31 grudnia 2026 r., by zapewnić przedsiębiorstwom jeszcze większą ochronę w okresie szczególnie silnej presji kosztowej.

Polska potrzebuje silnego i nowoczesnego przemysłu, by utrzymać dotychczasowe tempo wzrostu. Dlatego kierujemy wsparcie tam, gdzie będzie ono jednocześnie impulsem do inwestycji w transformację energetyczną. Jest to sposób na budowanie długoterminowej przewagi konkurencyjnej polskich przedsiębiorstw. Dzięki temu będą one lepiej przygotowane do konkurowania na europejskich i światowych rynkach, a także bardziej odporne na wahania cen energii w przyszłości

– dodał Andrzej Domański.

Odpowiedź na wyzwania europejskiego przemysłu

Wysokie koszty energii zwiększają presję na producentów w Polsce i Europie i powodują ryzyko przenoszenia działalności poza Unię Europejską. Konsekwencje mogą wykraczać daleko poza pojedyncze zakłady – dotyczą również miejsc pracy, kompetencji, łańcuchów dostaw i bezpieczeństwa gospodarczego. 

Dlatego Komisja Europejska stworzyła ramy umożliwiające państwom członkowskim wspieranie przemysłu energochłonnego tzw. CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework). Ich uzupełnieniem są tymczasowe ramy pomocy państwa związane z kryzysem na Bliskim Wschodzie tzw. METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework), które pozwalają na zwiększenie intensywności pomocy państwa.  Z obu możliwości korzystają już inne kraje UE. 

Nowy program wsparcia dla polskich przedsiębiorstw energochłonnych został oparty na tych rozwiązaniach. Łączy on rekompensowanie części kosztów energii elektrycznej z obowiązkiem realizacji inwestycji m.in. poprawiających efektywność energetyczną przedsiębiorstw. Dzięki temu środki publiczne będą wspierać nie tylko bieżącą działalność firm, ale także ich modernizację, ograniczanie energochłonności oraz wzmacnianie konkurencyjności w dłuższej perspektywie. 

Kolejny element systemu wsparcia dla firm energochłonnych

Pomoc publiczna jest jednym z narzędzi wspierania rozwoju gospodarki i konkurencyjności przedsiębiorstw. Według zestawienia Komisji Europejskiej Polska zajęła 5. miejsce w UE pod względem nominalnej wartości udzielonej pomocy państwa w 2024 r.

W przypadku przemysłu energochłonnego przegłosowana przez Sejm ustawa uzupełnia już funkcjonujący system wsparcia. Obejmuje on m.in. rekompensaty kosztów pośrednich emisji CO₂. W latach 2019-2024 przemysł energochłonny otrzymał łącznie 9,25 mld zł wsparcia ze środków publicznych. W ciągu najbliższych lat do branż energochłonnych popłynie kolejne 4,8 mld zł. 

Obecnie głównym mechanizmem wsparcia służącym zapewnieniu konkurencyjności przedsiębiorstw energochłonnych przy jednoczesnym rekompensowaniu wysokich cen energii elektrycznej jest system rekompensat.