IPCEI CAM
IPCEI CAM to inicjatywa skupiająca się na rozwoju cyrkularnych zaawansowanych materiałów, kluczowych dla czystych technologii w priorytetowych obszarach odnawialnych źródeł energii („RES”), dekarbonizacji przemysłowej i czystej mobilności. Jej celem jest wspieranie innowacji w całym ich cyklu życia - od projektowania po wdrożenie przemysłowe, przy jednoczesnym minimalizowaniu odpadów i maksymalizowaniu wykorzystania zasobów.
Cele strategiczne
- Przyczynianie się do rozwoju zaawansowanych materiałów zaprojektowanych zgodnie z zasadami obiegu zamkniętego, tj. nadających się do ponownego użycia, naprawy, recyklingu i przetworzenia, co zmniejszy odpady i poprawi efektywność wykorzystania surowców;
- Wspieranie koordynacji działań od etapu projektowania materiałów, przez ich produkcję, po ponowne wykorzystanie i recykling, co wzmocni konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw i sektorów przemysłu;
- Przyczynianie się do zmniejszenia zależności UE od importu surowców krytycznych i materiałów zaawansowanych z krajów trzecich, co jest kluczowe dla strategicznej autonomii technologicznej Europy;
- Promowanie znaczących innowacji w obszarze zaawansowanych materiałów wykraczających poza stan obecnej wiedzy w priorytetowych obszarach odnawialnych źródeł energii, dekarbonizacji przemysłowej i czystej mobilności, gdzie coraz większym wyzwaniem staje się sam obieg zamknięty stosowanych zaawansowanych materiałów;
- Przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, przyczyniając się do osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 r.
Wyzwania rynkowe
- Wysokie bariery wejścia i koszty pierwszego wdrożenia (badania, rozwój i innowacje + pierwsze wdrożenie przemysłowe) oraz ryzyko technologiczne wymagające dużych inwestycji publiczno-prywatnych;
- Wprowadzenie cyrkularności wymaga złożonej integracji systemowej, czyli współpracy wielu sektorów i podmiotów (przemysł, recykling, surowce);
- Bariera technologiczna i regulacyjna - konieczna jest adaptacja nowych technologii produkcji i recyklingu przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności z europejskimi normami środowiskowymi i standardami bezpieczeństwa.
Zakres merytoryczny
Obejmuje trzy priorytetowe obszary (strumienie prac), z których każdy definiuje kilka potencjalnych rynków:
- Cyrkularne zaawansowane materiały dla energii odnawialnej w obiegu zamkniętym: w tym baterie produkowane na skalę przemysłową, turbiny wiatrowe, fotowoltaika, sieci energetyczne i energoelektronika.
Projekty obejmują:
magnesy trwałe, materiały aktywne katodowe, lekkie materiały do produkcji łopat turbin wiatrowych, ogniwa słoneczne z perowskitu itp.
- Cyrkularne zaawansowane materiały dla dekarbonizacji przemysłowej: w tym wodór i jego pochodne (w tym paliwa alternatywne), przemysł energochłonny (np. wychwytywanie dwutlenku węgla, elektryfikacja), magazynowanie energii cieplnej i automatyka przemysłowa.
Projekty obejmują:
katalizatory, membrany, struktury metalowo-organiczne do wychwytywania dwutlenku węgla itp.
- Cyrkularne zaawansowane materiały dla mobilności opartej na obiegu zamkniętym: w tym baterie, komponenty i konstrukcje (lotnicze) do zastosowań wymagających lekkości lub odporności na trudne warunki, silniki pojazdów elektrycznych, infrastruktura transportowa oraz elektronika transportowa i mobilna.
Projekty obejmują:
lekkie komponenty, komponenty pochodzenia biologicznego, magnesy bez CRM, nowatorskie technologie chemiczne stosowane w bateriach itp.
Status:
27.11.2024 r. JEF-IPCEI zatwierdził (endorse) uruchomienie fazy projektowej (Design Phase) dla kandydatów IPCEI w obszarze zaawansowanych materiałów, co oznacza, że IPCEI CAM jest w fazie przygotowania i projektowania, z aktywnym udziałem państw członkowskich i Design Support Hub.
Poparcie ze strony Państw Członkowskich (15 krajów):
AT, BE, DE, EE, ES, FI, FR, HU, IT, LT, NO, PL, PT, SK, SI
(Austria, Belgia, Niemcy, Estonia, Hiszpania, Finlandia, Francja, Węgry, Włochy, Litwa, Norwegia, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia)
Terminarz:
- Faza projektowania – etap II (kwiecień/maj 2026 r.)
Państwa członkowskie ogłaszają zaproszenia do wyrażenia zainteresowania (calls for expressions of interest)
- Faza projektowania – etap III (listopad/grudzień 2026)
Kojarzenie partnerów konsorcjum IPCEI CAM (matchmaking event)