Zamówienia publiczne to jeden z najważniejszych mechanizmów oddziaływania państwa na gospodarkę. W 2024 r. ich wartość w Polsce wyniosła około 587 mld zł, czyli ponad 16% PKB. Tak duży strumień środków publicznych powinien być wykorzystywany w sposób efektywny i płynąć do krajowych przedsiębiorstw, wspierając tym samym rozwój gospodarczy i zwiększając bezpieczeństwo państwa oraz obywateli. 

Nowa Polityka zakupowa wyznacza trzy główne priorytety:

1. budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki,
2. wzmocnienie odporności i bezpieczeństwa państwa,
3. profesjonalizacja rynku zamówień publicznych. 

Większe szanse dla polskich firm

Jednym z głównych celów dokumentu jest wzmocnienie sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Zamówienia publiczne mają w większym stopniu wspierać rozwój krajowych firm i umożliwiać im łatwiejszy udział w postępowaniach.

W tym celu przewidziano m.in.:

• szybsze płatności dla przedsiębiorców, w tym rekomendację krótkich terminów zapłaty (7 lub 14 dni), a także stosowanie zaliczek i płatności częściowych, które poprawią płynność finansową firm,
• dialog z rynkiem przed ogłoszeniem przetargu, tak aby zamówienia były lepiej dopasowane do realiów gospodarczych,
• prostszą komunikację w dokumentach przetargowych, opartą na jasnym i zrozumiałym języku,
• Test MŚP, czyli ocenę wpływu postępowania na udział mniejszych przedsiębiorstw oraz równość konkurencji. 

Nowa Polityka zakupowa państwa zakłada także większe wykorzystanie zamówień publicznych do wspierania innowacji, transformacji technologicznej i rozwiązań środowiskowych. W szczególności dotyczy to branż przyszłościowych, w których małe i średnie firmy mogą rozwijać nowe technologie i rozwiązania. 

Ministerstwo Rozwoju i Technologii będzie prowadzić bezpłatne szkolenia dla MŚP, aby zwiększyć ich kompetencje i ułatwić udział w zamówieniach publicznych. 

Zamówienia publiczne jako element bezpieczeństwa państwa

Polityka zakupowa państwa na lata 2026-2029 podkreśla znaczenie zamówień publicznych w budowaniu odporności gospodarczej i bezpieczeństwa państwa.

W praktyce oznacza to m.in.:

• wzmacnianie bezpieczeństwa dostaw i skracanie łańcuchów dostaw,
• zwiększanie udziału krajowych wykonawców w kluczowych inwestycjach,
• suwerenność technologiczną, m.in. szczególną ochronę zamówień w strategicznych sektorach, takich jak infrastruktura krytyczna, energetyka, transport, telekomunikacja czy cyberbezpieczeństwo. 

Przewidziano także wykorzystanie narzędzi zwiększających bezpieczeństwo systemu zamówień, takie jak możliwość ograniczenia udziału podmiotów spoza Unii Europejskiej w strategicznych postępowaniach, weryfikacja struktur właścicielskich wykonawców czy dodatkowa ochrona dokumentacji przetargowej w obszarach wrażliwych. 

Lepsze przygotowanie instytucji publicznych

Trzecim filarem Polityki jest profesjonalizacja rynku zamówień publicznych. Obejmuje ona rozwój kompetencji osób odpowiedzialnych za zakupy publiczne oraz wprowadzenie bardziej przejrzystych i efektywnych procedur.

Wśród planowanych działań znajdują się m.in.:

• utworzenie na uczelniach wyższych kierunku studiów przygotowującego menedżerów ds. zakupów publicznych,
• rozwój platformy pzp.gov.pl jako centralnego hubu informacyjnego dla uczestników rynku zamówień publicznych,
• rozwój Akademii Zakupów Publicznych, oferującej szkolenia m.in. z negocjacji, zarządzania ryzykiem i aspektów środowiskowych,
• optymalizacja procesów zakupowych w instytucjach publicznych, aby były szybsze i mniej biurokratyczne. 

Co to oznacza dla obywatela?

Efektywna polityka zakupowa przekłada się bezpośrednio na jakość życia obywateli. Oznacza lepsze drogi, bezpieczniejsze szpitale i infrastrukturę, co przekłada się na większą niezależność państwa. Środki publiczne pozostają w polskiej gospodarce, wspierając krajowe przedsiębiorstwa i tworzenie nowych miejsc pracy.  

To także gwarancja, że pieniądze podatników są wydawane w sposób przejrzysty, odpowiedzialny i wspierający rozwój i realizujący potrzeby lokalnych społeczności.