Projekt ustawy o społecznych zasobach mieszkaniowych oraz o wsparciu inwestycji mieszkaniowych ma za zadanie przede wszystkim usprawnić działanie systemu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich i umiarkowanych dochodach. Aby osiągnąć ten cel projekt zakłada zwiększenie spójności i efektywności instrumentów prawnych oraz finansowych, głównie poprzez wsparcie rozwoju spółdzielni mieszkaniowych, TBS-ów oraz SIM-ów. 

Deficyt mieszkań dostępnych cenowo to problem w szczególności młodych ludzi w Polsce. Chcemy ostatecznie określić warunki, na podstawie których będą oni mieli prostą drogę do najmu mieszkania społecznego. W tym celu m.in. dostosowujemy system finansowania mieszkalnictwa społecznego i komunalnego poprzez włączenie spółdzielni mieszkaniowych oraz upraszczamy procedury dofinansowania ze środków publicznych. Dzięki tym rozwiązaniom system wsparcia mieszkalnictwa społecznego stanie się bardziej spójny, sprawiedliwy i skuteczny

– powiedział wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski.

Szacowana skala wartości inwestycji mieszkaniowych w okresie najbliższych 10 lat to ponad 200 mld zł. Umożliwi ją przede wszystkim proponowana reforma modelu finansowania inwestycji w obszarze mieszkalnictwa społecznego. 

Prostsze zasady finansowania i preferencyjne kredyty

Projekt przewiduje, że środki z budżetu państwa na budowę takich mieszkań skierowane zostaną do spółek TBS/SIM oraz do spółdzielni mieszkaniowych bez pośrednictwa gmin, co uprości procedurę ich przydziału. Granty na inwestycje mieszkaniowe będą mogły być wsparte preferencyjnymi kredytami udzielanymi przez BGK. Oprocentowanie tych kredytów będzie stałe i wyniesie, w zależności od rodzaju inwestycji, 1% lub 2%. Inwestor będzie miał możliwość zaciągnięcia kredytu na 50 lat, co oznacza dużą zmianę w stosunku do obecnych warunków (30 lat). Kredyty i granty będą przyznawane na bazie jednego wniosku (a nie dwóch osobnych jak obecnie), co stanowi kolejne uproszczenie procesu. 

Nowy model pozwoli zachować dotychczasową intensywność wsparcia, a jednocześnie zwiększy jego efektywność. Dzięki zmianom, przewidziana na dany rok kwota środków budżetu państwa umożliwi sfinansowanie dwukrotnie większej liczby inwestycji.

Kontynuacja wsparcia dla gmin i akademików

Wsparcie dla gmin na tworzenie mieszkań komunalnych będzie utrzymane, jednak jego wysokość będzie uzależniona od sytuacji finansowej samorządu oraz aktywności w prowadzeniu lokalnej polityki mieszkaniowej. Dofinansowanie otrzymają także – tak jak do tej pory – uczelnie publiczne budujące i remontujące domy studenckie. 

Zmiany w zarządzaniu mieszkaniami społecznymi

Ważne zmiany obejmą także sposób zarządzania zasobami mieszkań społecznych. Dużemu wzmocnieniu ulegnie rola gmin w nadzorze nad prowadzącymi je podmiotami. Samorządy otrzymają nowe uprawnienia do zawierania i kontrolowania umów z inwestorami społecznymi. Będą też miały prawo do stosowania środków nadzorczych w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się przez nich z obowiązków wobec najemców. 

Istotną nowością będzie możliwość tworzenia rad najemców w społecznym zasobie czynszowym. Rady te będą reprezentować interesy najemców, w tym będą opiniować zmiany wysokości stawek czynszów czy plany remontowe i inwestycyjne. Ich przedstawicie będą mogli też uczestniczyć (bez prawa głosu) w posiedzeniach rad nadzorczych.

Wprowadzony zostanie także system weryfikacji dochodowej najemców społecznych zasobów czynszowych. Projekt przewiduje, że osoby o wyższych dochodach będą ponosić koszty najmu w sposób proporcjonalnie wyższy od osób spełniających kryteria dochodowe. Jednocześnie najemcy, których dochody po osiągnieciu wieku emerytalnego spadną, będą mogli liczyć na znaczące obniżki. 

Zmniejszona zostanie wpłata własna wnoszona przez najemców mieszkań społecznych (tzw. partycypacja), która obecnie może wynosić do 30% kosztów budowy najmowanego mieszkania. Projekt zakłada, że będzie to maksymalnie 10% wspomnianych kosztów. Dodatkowo w pewnej puli mieszkań przeznaczonej dla osób, które nie ukończyły 35 lat, taka wpłata nie będzie w ogóle wymagana.