IAA - Akt w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu

Akt w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu (IAA) był głównym punktem debaty ministrów. To sztandarowy projekt legislacyjny mający na celu wzmocnienie europejskiej konkurencyjności przemysłowej tak, by do 2035 r. 20% unijnego PKB pochodziło z sektora przemysłowego. Akt przewiduje m.in. przyspieszenie wydawania pozwoleń, zwiększenie popytu na produkty niskoemisyjne i „Made in EU” oraz kontrolowanie inwestycji zagranicznych. IAA ma pobudzać popyt i tworzyć warunki do wzmacniania przemysłu, dekarbonizacji oraz rozwoju strategicznych sektorów gospodarki, w tym branż energochłonnych, sektora motoryzacyjnego oraz technologii clean tech. To systemowa zmiana i nowe otwarcie w unijnej polityce przemysłowej. 

Europejski przemysł znajduje się dziś pod ogromną presją ze strony Chin i USA, dlatego potrzebujemy odważnych rozwiązań wzmacniających konkurencyjność i bezpieczeństwo gospodarcze UE. Jednym z takich narzędzi może być europejska preferencja przewidziana w Industrial Accelerator Act

– powiedział wiceminister Baranowski. 

Zanim rozstrzygniemy, czy preferencje powinny opierać się na zasadzie Made in Europe czy Made with Europe, musimy odpowiedzieć na kluczowe pytanie: jak wdrożyć te rozwiązania, by nie doprowadziły do fragmentacji jednolitego rynku

– dodał wiceminister.

Kluczową dla Polski kwestią jest podejście do dekarbonizacji przemysłu w IAA.

Preferencje europejskie nie mogą oznaczać fragmentacji rynku wewnętrznego, a takie zagrożenie niesie ze sobą kryterium niskoemisyjności.  Jeśli „europejski” ma zawsze oznaczać „niskoemisyjny”, państwa członkowskie zaczną konkurować między sobą zamiast z resztą świata. Jeżeli chcemy zachować kryteria niskoemisyjności w Akcie w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu, zasady muszą gwarantować równe warunki na jednolitym rynku i uwzględniać różny etap transformacji energetycznej państw UE

 – podkreślił w trakcie obrad wiceminister Baranowski. 

Poziomy wskaźników referencyjnych (benchmarków) ETS do zamrożenia?

Polska wspólnie z Czechami, Rumunią, Bułgarią Grecją i Słowacją przedstawiły stanowisko, w którym zaapelowały o korektę mechanizmów ETS, m.in. benchmarków, od których zależy liczba darmowych uprawnień ETS przyznana przemysłowi. To warunek sprawiedliwej transformacji przemysłu oraz uniknięcia deindustrializacji i osłabienia niezależności gospodarczej UE. 

Proces rewizji benchmarków ETS powinien zostać zawieszony do czasu opracowania nowej metodologii ustalania  benchmarków. Opowiadamy się za odejściem od podejścia „uniwersalnego” na rzecz większej dywersyfikacji zastępczych benchmarków. Powinny one w większym stopniu uwzględniać specyfikę poszczególnych sektorów przemysłu i procesów. Obecna metodologia stosowana przez Komisję przy aktualizacji benchmarków prowadzi do drastycznego ograniczenia bezpłatnych uprawnień

 – stwierdził w trakcie posiedzenia COMPET wiceminister Baranowski. 

W opinii polskiej delegacji skala tych cięć może mieć poważne konsekwencje dla europejskiego przemysłu. Zagrożona jest konkurencyjność i dalsze funkcjonowanie części sektorów kluczowych dla gospodarki i strategicznej niezależności UE. Dlatego Polska postuluje zamrożenie benchmarków na poziomie z lat 2021–2025 lub wprowadzenie bardziej elastycznych metod ich wyznaczania oraz stopniowego obniżania wymagań, aby uniknąć gwałtownego wzrostu kosztów. 

Usprawnienie procedur: EU Inc. – 28. system prawny dla przedsiębiorstw 

Jednym z tematów obrad był także projekt rozporządzenia ws. EU Inc., będący częścią koncepcji 28. reżimu. Zakłada on utworzenie nowej europejskiej formy prawnej spółki działającej obok krajowych rozwiązań. Projekt dotyczy całego cyklu funkcjonowania spółki – od rejestracji po upadłość. EU Inc. ma być rozwiązaniem dobrowolnym, ułatwiającym przedsiębiorcom, szczególnie firmom innowacyjnym, zakładanie i rozwój działalności w całej UE.

EU Inc. ma potencjał, by stać się europejskim standardem inwestycyjnym. Jego sukces będzie zależał przede wszystkim od prostoty, wysokiego poziomu harmonizacji i pełnej przewidywalności prawnej. Jednocześnie uproszczenia muszą być odpowiednio zrównoważone rozwiązaniami gwarantującymi pewność prawa oraz ochronę akcjonariuszy i wierzycieli

 – stwierdził wiceminister Baranowski. 

Polska delegacja podkreśliła konieczność zminimalizowania ryzyka rozbieżnych interpretacji nowego systemu przez sądy krajowe i poparła przyjęcie dyrektywy UE Inc. w formie rozporządzenia, by zminimalizować ryzyko rozbieżnego wdrażania w państwach członkowskich.

Twoja Europa – Porady 

Polska przedstawiła stanowisko w sprawie strategicznej konieczności utrzymania serwisu „Twoja Europa – Porady”(„Your Europe – Advice” ).To unijny serwis internetowy oferujący porady na temat praw w UE świadczone przez ekspertów prawnych oraz stanowiący wsparcia dla sieci SOLVIT. Do inicjatywy Polski przystąpiło łącznie 26 państw członkowskich UE. 

EFK – szansa na wzmocnienie konkurencyjności gospodarki UE

Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK) to kolejna inicjatywa omawiana podczas obrad COMPET. EFK to jeden z funduszy przewidzianych w ramach projektu Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034. Zakłada konsolidację 14 programów w jeden instrument wspierający cały cykl innowacji – od badań podstawowych, przez rozwój technologii, po ich komercjalizację i skalowanie produkcji.

Europejski Fundusz Konkurencyjności powinien mieć prawdziwie paneuropejski charakter. Potrzebujemy zabezpieczeń, które zapewnią wsparcie we wszystkich państwach członkowskich i pozwolą uniknąć koncentracji w kilku krajach

– podkreślił wiceminister Baranowski.