Zatory płatnicze, czyli opóźnienia w płaceniu kontrahentom, powodują, że firmy mają kłopoty z płynnością finansową. Utrudniają też ich rozwój. 

Według szacunków przed 2020 r. od 80 do 90 % przedsiębiorstw w Polsce nie otrzymywało zapłaty w ustalonym terminie. Dodatkowo, w praktyce mieliśmy do czynienia z narzucaniem nawet 180-dniowych terminów płatności.

Tak przeciwdziałamy zatorom płatniczym

30 dni na zapłatę dla podmiotów publicznych

Skróciliśmy do maksymalnie 30 dni od dnia doręczenia faktury terminy zapłaty w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny (z wyłączeniem podmiotów leczniczych).

60 dni na zapłatę dla firm większych w relacji z mniejszymi

Skróciliśmy do maksymalnie 60 dni terminy zapłaty w transakcjach, w których wierzycielem jest mikro-, małe lub średnie przedsiębiorstwo, a dłużnikiem duża firma (tzw. transakcja asymetryczna).

To dłużnik udowadnia, że termin zapłaty nie jest rażąco nieuczciwy

W przypadku ustalenia między podmiotami równorzędnymi (np. dwiema średnimi firmami) terminu zapłaty dłuższego niż 60 dni – w razie sporu między nimi to dłużnik, a nie wierzyciel musi udowodnić, że ustalony termin zapłaty nie był rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.

Możliwość odstąpienia, gdy termin zapłaty przekracza 120 dni 

Jako wierzyciel możesz odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć, gdy ustalony w niej termin zapłaty został nadmiernie wydłużony. Będzie to mieć miejsce, gdy termin przekracza 120 dni, liczonych od daty doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostarczenie towaru lub wykonanie usługi, a ustalenie tego terminu było rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (w tej sytuacji możesz odstąpić od całości umowy lub od jej niewykonalnej części).

Raportowanie przez największe firmy ministrowi właściwemu do spraw gospodarki o swoich praktykach płatniczych

Najwięksi podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (firmy, których przychód przekracza rocznie 50 mln euro) corocznie przekazują ministrowi właściwemu do spraw gospodarki sprawozdania o stosowanych przez siebie terminach zapłaty. Sprawozdań nie muszą składać podmioty publiczne będące podmiotami leczniczymi oraz podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Sprawozdania te są publicznie dostępne. Można się z nich dowiedzieć, jak duzi partnerzy realizują swoje zobowiązania oraz ocenić ryzyko wchodzenia z nimi w relacje biznesowe.

UOKiK może karać firmy, które najbardziej ociągają się z płaceniem kontrahentom  

Na firmy, które najbardziej opóźniają regulowanie swoich zobowiązań, Prezes  UOKiK może nałożyć kary pieniężne. Najpierw z urzędu ocenia, czy doszło do nadmiernego opóźnienia. Jeśli tak, to przy wymierzaniu kary będzie uwzględniał m.in. wartość niezapłaconych faktur i długość opóźnień w płatnościach.

Prawo do ulgi na złe długi w PIT i CIT 

Jeśli jako wierzyciel nie otrzymasz zapłaty w ciągu 90 dni od upływu terminu określonego w umowie lub na fakturze, możesz pomniejszyć podstawę opodatkowania o kwotę wierzytelności (z kolei dłużnik ma obowiązek podniesienia podstawy opodatkowania o kwotę, której nie zapłacił).

Wzrost odsetek za opóźnienia w transakcjach handlowych 

Odsetki ustawowe za opóźnienia w transakcjach handlowych są wyższe o dwa punkty procentowe, tak aby kredytowanie się kosztem firm było droższe niż uzyskanie pieniędzy np. z kredytu komercyjnego. Jedynie w transakcjach, w których dłużnikiem jest podmiot leczniczy, odsetki pozostały na dotychczasowym poziomie.

Ułatwienia w zabezpieczaniu roszczenia w sądzie

Uprościliśmy procedurę zabezpieczającą przed sądem cywilnym w sprawach o roszczenia pieniężne z tytułu transakcji handlowych, w których wartość wynagrodzenia nie przekracza 75 tys. zł. Nie musisz już wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia przez sąd. Wystarczy, że  uprawdopodobnisz roszczenie i okoliczność, że należność nie została uregulowana przez co najmniej 3 miesiące od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze lub umowie. Dzięki temu, po uzyskaniu zabezpieczenia, masz większą gwarancję odzyskania swoich należności w przypadku korzystnego wyroku sądu.

Wyższe rekompensaty za koszty odzyskiwania należności

Zróżnicowaliśmy wysokości rekompensat za poniesione koszty związane z odzyskiwaniem należności (wcześniej taka rekompensata wynosiła 40 euro od każdej niezapłaconej wierzytelności lub jej części). Po zmianach obowiązują trzy progi:

• 40 euro – gdy świadczenie pieniężne nie przekracza 5000 zł; 
• 70 euro –  gdy świadczenie pieniężne jest wyższe od 5000 zł, ale niższe niż 50 000 zł; 
• 100 euro – gdy świadczenie pieniężne jest równe lub wyższe od 50 000 zł. 

Dodatkowo wprowadziliśmy mechanizm zapobiegający nadużywaniu prawa do rekompensat. Jednocześnie podmiot publiczny nie musi dochodzić rekompensaty za poniesione koszty związane z odzyskiwaniem należności, gdy jej wysokość jest równa lub wyższa od wynagrodzenia za dostawę towaru lub wykonanie usługi.

Nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty jako czyn nieuczciwej konkurencji 

Uzupełniliśmy katalog czynów nieuczciwej konkurencji (w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) o działanie polegające na nieuzasadnionym wydłużaniu terminów zapłaty za dostarczone produkty lub wykonane usługi.

Bezskuteczność postanowień umownych zakazujących albo ograniczających przelew wierzytelności w przeterminowanych transakcjach handlowych, w których wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem duży przedsiębiorca

Wprowadziliśmy bezskuteczność postanowień umownych zakazujących albo ograniczających przelew wierzytelności w przeterminowanych transakcjach handlowych, w których wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem duży przedsiębiorca. Takie zastrzeżenia umowne były szczególnie dotkliwe w relacjach asymetrycznych, w których występuje element przewagi kontraktowej. Nie ma uzasadnienia, aby podmiot, który nie wywiązuje się ze swoich podstawowych obowiązków umownych, jakim jest regulowanie świadczenia pieniężnego w terminie, mógł jednocześnie powoływać się na zastrzeżenie umowne wyłączające lub ograniczające prawo wierzyciela do przelewu wierzytelności.

Nałożenie obowiązku składania oświadczenia o swoim statusie na wszystkich dużych przedsiębiorców

Obecnie wszyscy duzi przedsiębiorcy mają obowiązek składania drugiej stronie transakcji handlowej oświadczenia o swoim statusie, niezależnie od tego, czy występują w roli wierzycieli czy dłużników. Regulacja ta służy poprawie bezpieczeństwa obrotu, ponieważ w praktyce dochodziło do sytuacji, kiedy duzi kontrahenci będący wierzycielami zatajali swój status, żeby móc korzystać z odsetek.