Zakaz niszczenia produktów
Zakaz niszczenia niesprzedanych produktów – nowe obowiązki wynikające z Rozporządzenia (UE) 2024/1781 w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR)
Od 19 lipca 2026 r. zacznie obowiązywać zakaz niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych, w szczególności:
- odzieży,
- akcesoriów odzieżowych,
- obuwia.
Zakaz obejmie w pierwszej kolejności duże przedsiębiorstwa (powyżej 250 pracowników). Przepisy przewidują objęcie obowiązkiem także przedsiębiorstw średniej wielkości (od 50 do 250 pracowników) od 19 lipca 2030 r., jednak nie będą stosowane wobec mikro i małych przedsiębiorstw.
Akt delegowany: wyjątki od zakazu niszczenia niesprzedanych produktów
9 lutego 2026 r. Komisja Europejska przyjęła akt delegowany, który doprecyzowuje zasady stosowania zakazu niszczenia oraz wskazuje listę możliwych powodów dopuszczających odstępstwa od zakazu. Określone są warunki, jakie przedsiębiorca musi spełnić, aby skorzystać z wyjątku, co ujednolica stosowanie przepisów we wszystkich państwach członkowskich UE.
Powodem odstępstw mogą być m.in. względy związane z bezpieczeństwem produktów, ochroną zdrowia, wymogami prawnymi lub naruszeniem praw własności intelektualnej.
Akt wykonawczy: obowiązek ujawniania informacji dot. niszczenia niesprzedanych produktów
Równocześnie 9 lutego Komisja Europejska przyjęła akt wykonawczy, określający szczegóły oraz sposób ujawniania informacji o niszczonych produktach konsumpcyjnych. Stosowanie tych przepisów będzie obowiązywać od 2 marca 2027 r.
Przedsiębiorcy zobowiązani będą do publikacji corocznego zestawienia, obejmującego w szczególności:
- masę i liczbę niesprzedanych produktów konsumpcyjnych poddanych zniszczeniu,
- informację o zastosowaniu wyjątku od zakazu niszczenia (jeżeli przedsiębiorca z niego skorzysta),
- strukturę zagospodarowania odpadów, obejmującą udział procentowy produktów przekazanych do poszczególnych operacji przetwarzania odpadów (recykling, inne formy odzysku, zniszczenie),
- opis działań już podjętych oraz planowanych w celu zapobiegania niszczeniu produktów w przyszłości.
Format ujawniania tych informacji został określony w Załączniku I do aktu wykonawczego. Podmioty zobowiązane do publikowania raportu zrównoważonego rozwoju na podstawie art. 19a lub 29a dyrektywy 2013/34/UE (CSRD) lub które robią to dobrowolnie, będą mogły zamieszczać dane o zniszczonych produktach w tym raporcie.
W razie pytań lub wątpliwości dotyczących stosowania przepisów zapraszamy do kontaktu pod adresem: ekoprojekt@mrit.gov.pl. W razie potrzeby Ministerstwo będzie występować o dodatkowe wyjaśnienia do Komisji Europejskiej.
Pytania (FAQ)
Czy zakaz niszczenia obejmie wszystkie produkty?
Nie. W pierwszym etapie zakaz dotyczy wybranych grup produktów, w szczególności odzieży, akcesoriów odzieżowych i obuwia. KE może w przyszłości rozszerzyć zakres o kolejne grupy produktów. Lista produktów konsumpcyjnych, których niszczenie przez podmioty gospodarcze jest zakazane jest przedstawiona w załączniku VII do rozporządzenia 2024/1781.
Co w przypadku gdy produkty z tej samej kategorii zostały zniszczone z różnych powodów?
Należy wykazać te powody oddzielnie, podając dla każdego odpowiednią liczbę sztuk oraz masę.
Jak raportować dane, gdy część informacji dotyczących zagospodarowania odpadów pozostaje nieznana?
Jeśli informacje nie są możliwe do pozyskania dopuszczalne jest określenie jako „nieznane”.
Jak obliczać udział procentowy poszczególnych operacji przetwarzania odpadów?
Udział procentowy obliczany jest na podstawie masy niesprzedanych produktów poddanych przetwarzaniu, odpowiednio recyklingowi, innym formom odzysku czy unieszkodliwieniu.
Jak rozumieć „produkt konsumpcyjny”?
Definicja „produktu konsumpcyjnego” znajduje się w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 2024/1781 i wskazuje, że „produkt konsumpcyjny” oznacza produkt, z wyłączeniem części składowych i produktów pośrednich, przeznaczony przede wszystkim dla konsumentów.